Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕ70, Διευθύντρια στο 4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, Αττικής

a.efth@sch.gr

Περίληψη

Το άρθρο παρουσιάζει την εμπειρία υλοποίησης του ευρωπαϊκού έργου eTwinning “Safe Net Smart Kids”, το οποίο εστίασε στην ψηφιακή πολιτειότητα, την ασφάλεια στο διαδίκτυο, την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων, το ψηφιακό αποτύπωμα και τη θετική διαδικτυακή επικοινωνία. Το έργο αποτέλεσε συνέχεια προηγούμενης επιτυχημένης ευρωπαϊκής συνεργασίας με τους ίδιους εταίρους και βασίστηκε στη συνεργατική, βιωματική και δημιουργική μάθηση. Οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά σε δραστηριότητες όπως δημιουργία λογότυπου, συνεργατικά wordclouds, ψηφιακή ιστορία, podcast, ανταλλαγή θετικών μηνυμάτων και διαδικτυακές συναντήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμπερίληψη όλων των μαθητών, στην αξιοποίηση εργαλείων Web 2.0 και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στη σύνδεση του έργου με το αναλυτικό πρόγραμμα και το εγκεκριμένο προς υλοποίηση Erasmus+ KA122 σχέδιο του σχολείου για το 2026-2027. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν την αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την ανάπτυξη ψηφιακού γραμματισμού, κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας και υπεύθυνης διαδικτυακής συμπεριφοράς.

Λέξεις κλειδιά: eTwinning, ψηφιακή πολιτειότητα, συνεργασία

Εισαγωγή

Η ανάγκη καλλιέργειας δεξιοτήτων ψηφιακής πολιτειότητας στους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρη από ποτέ. Τα παιδιά έρχονται από μικρή ηλικία σε επαφή με ψηφιακά περιβάλλοντα, κοινωνικά δίκτυα, διαδικτυακές πληροφορίες και πολυτροπικό περιεχόμενο. Η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν ψευδείς ειδήσεις, να προστατεύουν το ψηφιακό τους αποτύπωμα, να επικοινωνούν με σεβασμό και να χρησιμοποιούν υπεύθυνα την τεχνολογία αποτελεί βασικό στόχο της σύγχρονης εκπαίδευσης και συνδέεται με την ανάπτυξη της ψηφιακής επάρκειας των πολιτών  (Vuorikari et al., 2022).

Το έργο eTwinning “Safe Net Smart Kids” υλοποιήθηκε ως συνέχεια του περσινού έργου “Safe Net Kids”, το οποίο είχε βραβευτεί με Εθνική και Ευρωπαϊκή Ετικέτα Ποιότητας. Η φετινή συνεργασία αποτέλεσε την τρίτη χρονιά κοινής πορείας με τον βασικό πυρήνα των ίδιων ευρωπαίων εταίρων, γεγονός που ενίσχυσε την εμπιστοσύνη, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας. Το έργο αναπτύχθηκε γύρω από θεματικές όπως οι ψευδείς ειδήσεις και η παραπληροφόρηση, το ψηφιακό αποτύπωμα, η θετική διαδικτυακή επικοινωνία, η netiquette και η ασφάλεια στα online περιβάλλοντα.

 Σκοπός και παιδαγωγικό πλαίσιο

Βασικός σκοπός του έργου ήταν οι μαθητές να αναπτύξουν κριτική σκέψη και υπεύθυνη στάση απέναντι στο διαδίκτυο, στο πλαίσιο της εκπαίδευσης για την ψηφιακή πολιτειότητα (Council of Europe, 2019). Ειδικότερα, επιδιώχθηκε να μάθουν να αξιολογούν πληροφορίες, να αναγνωρίζουν στοιχεία παραπληροφόρησης, να κατανοούν τη σημασία του ψηφιακού αποτυπώματος και να καλλιεργούν θετική και ευγενική διαδικτυακή συμπεριφορά.

Η παιδαγωγική προσέγγιση βασίστηκε στη συνεργατική, βιωματική και δημιουργική μάθηση. Οι μαθητές δεν λειτούργησαν ως παθητικοί δέκτες πληροφοριών, αλλά ως ενεργοί δημιουργοί περιεχομένου, ερευνητές, παρουσιαστές και συνεργάτες. Εργάστηκαν σε μικρές ομάδες, συζήτησαν πραγματικά προβλήματα του διαδικτύου, αντάλλαξαν ιδέες με μαθητές άλλων χωρών και δημιούργησαν υλικό με νόημα για την τάξη και τη σχολική κοινότητα.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η συμπεριληπτική διάσταση του έργου. Στην πολυπολιτισμική τάξη μας, στην οποία φοιτούν μαθητές Ρομά και μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, όλες οι δραστηριότητες σχεδιάστηκαν με τρόπο ώστε κάθε παιδί να μπορεί να συμμετάσχει σύμφωνα με τις δυνατότητές του. Η χρήση εικόνων, βίντεο, cartoons, απλών ερωτήσεων, συνεργατικών εργαλείων και ψηφιακών δημιουργιών βοήθησε τους μαθητές να κατανοήσουν σύνθετες έννοιες με προσιτό και δημιουργικό τρόπο.

Μεθοδολογία και δραστηριότητες

Το έργο οργανώθηκε με σαφή καταμερισμό εργασιών ανάμεσα στους εταίρους. Το eTwinning προσφέρει ένα ασφαλές ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας, επικοινωνίας και συνδημιουργίας μεταξύ σχολείων (European School Education Platform, χ.χ.), το οποίο αξιοποιήθηκε σε όλη τη διάρκεια του έργου μέσω του TwinSpace. Οι εκπαιδευτικοί συνεργάστηκαν επίσης μέσω WhatsApp, διαδικτυακών συναντήσεων και συνεργατικών εργαλείων, ώστε να υπάρχει συνεχής επικοινωνία, άμεσος συντονισμός και κοινός σχεδιασμός. Οι θεματικές ενότητες οργανώθηκαν γύρω από τα fake news, το digital footprint, τη netiquette, τη positive communication και τα online games.

Οι μαθητές συμμετείχαν σε πολλές συνεργατικές δράσεις. Αρχικά δημιούργησαν προτάσεις λογότυπου για το έργο και συμμετείχαν στη διαδικασία ψηφοφορίας. Το λογότυπο που δημιούργησαν οι μαθητές του σχολείου μας αναδείχθηκε νικητήριο και επιλέχθηκε ως το επίσημο λογότυπο του “Safe Net Smart Kids” (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 1). Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή τους και το αίσθημα ότι η δική τους δημιουργία μπορεί να εκπροσωπήσει μια ευρωπαϊκή συνεργασία.

Σχήμα 1: Δημιουργία του νικητήριου λογότυπου

Η επεξεργασία των θεματικών ενοτήτων έγινε σταδιακά και με τρόπο βιωματικό, ώστε οι μαθητές να συνδέσουν τη γνώση με πραγματικές καταστάσεις της καθημερινής τους ζωής στο διαδίκτυο. Στην ενότητα των ψευδών ειδήσεων, οι μαθητές προβληματίστηκαν μέσα από τη συνεργατική δραστηριότητα Mentimeter “What do we know about fake news?”, συζήτησαν παραδείγματα παραπληροφόρησης και αναζήτησαν τρόπους ελέγχου της αξιοπιστίας μιας πληροφορίας, συνδέοντας τη δράση με την καλλιέργεια πληροφοριακού και μιντιακού γραμματισμού (UNESCO, 2021; SaferInternet4Kids, χ.χ.), (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 2). Η συμμετοχή τους στο συνεργατικό βίντεο “Steps to Detect Fake News and What to Do” τους έδωσε τη δυνατότητα να παρουσιάσουν, με δημιουργικό τρόπο, πρακτικά βήματα για την αναγνώριση και την αντιμετώπιση των fake news.

 Σχήμα 2: Το δικό μας Mentimeter

Στη συνέχεια, μέσα από τη θεματική του ψηφιακού αποτυπώματος, οι μαθητές κατανόησαν ότι κάθε διαδικτυακή ενέργεια αφήνει ίχνος και επηρεάζει την online εικόνα μας. Το συνεργατικό wordcloud και η ψηφιακή ιστορία λειτούργησαν ως αφορμή για συζήτηση, προβληματισμό και δημιουργική έκφραση. Παράλληλα, στη δράση “Messages Between Partners”, οι μαθητές αντάλλαξαν θετικά μηνύματα, σχόλια και απαντήσεις με παιδιά από άλλες χώρες, βιώνοντας στην πράξη τη σημασία της ευγένειας, της ενσυναίσθησης και του σεβασμού στην online επικοινωνία. Το podcast “Good Vibe Online” ολοκλήρωσε δημιουργικά αυτή την εμπειρία, δίνοντας στους μαθητές φωνή για να μιλήσουν για την υπεύθυνη και θετική διαδικτυακή συμπεριφορά.

Αξιοποίηση τεχνολογίας

Η τεχνολογία αποτέλεσε βασικό εργαλείο σε όλες τις φάσεις του έργου. Το TwinSpace χρησιμοποιήθηκε ως χώρος οργάνωσης, ανάρτησης υλικού, αλληλεπίδρασης και τεκμηρίωσης. Το Padlet αξιοποιήθηκε για παρουσιάσεις, θετικά μηνύματα, συνεργατικές αναρτήσεις και διάχυση. Το Canva χρησιμοποιήθηκε για λογότυπα, αφίσες, banners, παρουσιάσεις και πιστοποιητικά. Το Mentimeter και το WordArt υποστήριξαν τη δημιουργία συνεργατικών wordclouds, ενώ τα Google Forms αξιοποιήθηκαν για ερωτηματολόγια και αξιολόγηση (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 3).

Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία Web 2.0 και τεχνητής νοημοσύνης, όπως ChatGPT, Gemini, CapCut, StoryJumper, Book Creator και Voilá, πάντα με παιδαγωγική καθοδήγηση . Η αξιοποίηση αυτών των εργαλείων ενίσχυσε τη δημιουργικότητα, την ενεργό συμμετοχή και την κατανόηση των θεμάτων από τους μαθητές.

Σχήμα 3: Η δική μας εκδοχή για συνέχιση της ιστορίας στο StoryJumper

Για την τεκμηρίωση της συμμετοχής της τάξης μας δημιουργήθηκε επίσης ψηφιακός χώρος στο Sandbox, όπου συγκεντρώθηκαν οι δραστηριότητες, οι μαθητικές δημιουργίες, οι σύνδεσμοι, οι παρουσιάσεις και τα τελικά προϊόντα (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 4). Το Sandbox λειτούργησε ως οργανωμένος φάκελος παρουσίασης της πορείας του έργου και ως επιπλέον μέσο διάχυσης.

 Σχήμα 4: Το Sandbox

Σύνδεση με το αναλυτικό πρόγραμμα και το Erasmus+

Το έργο εντάχθηκε οργανικά στο αναλυτικό πρόγραμμα. Η διαθεματική αξιοποίηση του έργου συνδέθηκε με τη λογική των ΔΕΠΠΣ/ΑΠΣ, καθώς οι δραστηριότητες συνδύασαν γνώσεις, στάσεις και δεξιότητες από διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, όπως Γλώσσα, Αγγλικά, Πληροφορική, Εικαστικά και Εργαστήρια Δεξιοτήτων (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2003). Στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων αξιοποιήθηκε για την καλλιέργεια ψηφιακής πολιτειότητας, υπευθυνότητας, ασφάλειας στο διαδίκτυο και κριτικής σκέψης. Στη Γλώσσα οι μαθητές παρήγαγαν προφορικό και γραπτό λόγο μέσα από μηνύματα, μικρά κείμενα, σενάρια, παρουσιάσεις και podcast. Στα Αγγλικά το έργο λειτούργησε ως αυθεντικό πλαίσιο επικοινωνίας, καθώς οι μαθητές παρουσίασαν ιδέες, συμμετείχαν σε online meetings και επικοινώνησαν με ευρωπαίους συμμαθητές. Στην Πληροφορική εξασκήθηκαν στη χρήση ψηφιακών εργαλείων και στη δημιουργία πολυτροπικού υλικού, ενώ στα Εικαστικά δημιούργησαν λογότυπα, αφίσες, εικόνες και banners (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 5).

 Σχήμα 5: Επί τω έργω

Το έργο συνδέθηκε επίσης παιδαγωγικά και θεματικά με το Erasmus+ KA122 σχέδιο του σχολείου μας με τίτλο «Κριτική Σκέψη και Ψηφιακή Ταυτότητα – Ιδιότητα: Ενδυνάμωση & Διεύρυνση Δεξιοτήτων για την Αντιμετώπιση των Ψευδών Ειδήσεων και Προώθηση της Συνεργασίας στο Σχολείο», το οποίο υλοποιείται από τον Ιανουάριο του 2026 και ολοκληρώνεται τον Μάρτιο του 2027. Οι δράσεις του eTwinning αποτέλεσαν αφετηρία και γέφυρα για βαθύτερη καλλιέργεια κριτικής σκέψης, ψηφιακού γραμματισμού και συνεργασίας μέσα στο σχολείο.

Αποτελέσματα και αντίκτυπος

Τα τελικά προϊόντα του έργου περιλαμβάνουν το νικητήριο λογότυπο, συνεργατικά wordclouds, συνεργατική ψηφιακή ιστορία, βίντεο για τα fake news, αφίσες netiquette, θετικά μηνύματα μεταξύ εταίρων, podcast “Good Vibe Online”, promotional banners, παρουσιάσεις, QR codes, σχολικούς πίνακες και υλικό διάχυσης. Όλα τα προϊόντα τεκμηριώθηκαν στο TwinSpace, σε Padlet, στο Canva σε ψηφιακές παρουσιάσεις και στο ιστολόγιο του σχολείου (4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, 2026).

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε με ερωτηματολόγια μαθητών και εκπαιδευτικών, σχόλια, συζητήσεις και αποτύπωση αποτελεσμάτων. Τα Google Forms βοήθησαν στην καταγραφή των αρχικών πληροφοριών, των προσδοκιών και της τελικής αποτίμησης (Ευθυμίου, 2026). Η ενεργή συμμετοχή των μαθητών, η ποιότητα των παραγόμενων έργων και η συνεργασία με τους εταίρους αποτέλεσαν βασικά στοιχεία αξιολόγησης (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 6).

Σχήμα 6: Teachers’ & Students’ evaluation

Το έργο είχε θετικό αντίκτυπο σε όλους τους μαθητές της τάξης, ανεξάρτητα από το μαθησιακό ή κοινωνικοπολιτισμικό τους υπόβαθρο. Κάθε παιδί απέκτησε, σύμφωνα με τις δυνατότητές του, γνώσεις και εμπειρίες σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια, τη συνεργασία, την κριτική σκέψη και την υπεύθυνη διαδικτυακή συμπεριφορά. Παράλληλα, οι μαθητές βίωσαν την αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας και της δημιουργικής συμμετοχής σε ένα κοινό έργο (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 7).

Σχήμα 7: Τα QR codes από τις δημιουργίες μας

Διάχυση

Η διάχυση πραγματοποιήθηκε μέσα από το σχολικό ιστολόγιο, το Facebook, το Instagram, το TwinSpace, την πλατφόρμα ESEP, σχολικούς πίνακες και εκπαιδευτικές κοινότητες. Στο ιστολόγιο του σχολείου αναρτήθηκαν οι βασικές δράσεις του έργου, το υλικό της τάξης και σύνδεσμοι προς συνεργατικά προϊόντα. Η διάχυση του έργου ενισχύεται και μέσα από το παρόν άρθρο στο περιοδικό WELCOME – The eTwinning Digital Magazine, το οποίο παρουσιάζει την εμπειρία υλοποίησης, τα συνεργατικά προϊόντα, τα αποτελέσματα και τον παιδαγωγικό αντίκτυπο του Safe Net Smart Kids σε ένα ευρύτερο εκπαιδευτικό κοινό (Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, χ.χ.).

Συζήτηση

Η υλοποίηση του “Safe Net Smart Kids” ανέδειξε τη σημασία των eTwinning έργων ως αυθεντικών περιβαλλόντων μάθησης. Οι μαθητές συμμετείχαν σε δραστηριότητες που συνδύασαν την ψηφιακή δημιουργία, τη διαπολιτισμική επικοινωνία, τη γλωσσική έκφραση και την κριτική σκέψη. Η χρήση της τεχνολογίας δεν περιορίστηκε σε τεχνικό επίπεδο, αλλά λειτούργησε ως μέσο ενίσχυσης της συνεργασίας, της δημιουργικότητας και της συμπερίληψης.

Παράλληλα, η συνέχεια της συνεργασίας με τους ίδιους εταίρους για τρίτη χρονιά συνέβαλε στην ωριμότητα του έργου. Οι εκπαιδευτικοί είχαν ήδη αναπτύξει κοινό πλαίσιο επικοινωνίας, εμπιστοσύνης και παιδαγωγικής κατεύθυνσης, γεγονός που διευκόλυνε την παραγωγή ποιοτικών συνεργατικών αποτελεσμάτων. Η σύνδεση με το Erasmus+KA122 σχέδιο του σχολείου έδωσε επιπλέον βάθος και προοπτική στις δράσεις.

Γενικά η ανάγκη προστασίας, ενδυνάμωσης και υπεύθυνης συμμετοχής των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον συνδέεται με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (European Commission, 2022).

Συμπεράσματα

Το “Safe Net Smart Kids” αποτέλεσε ένα δημιουργικό και ουσιαστικό ευρωπαϊκό ταξίδι ψηφιακής πολιτειότητας. Μέσα από συνεργατικές δραστηριότητες, οι μαθητές ανέπτυξαν δεξιότητες κριτικής σκέψης, υπεύθυνης χρήσης του διαδικτύου, επικοινωνίας, συνεργασίας και ψηφιακής δημιουργίας. Το έργο απέδειξε ότι η ψηφιακή αγωγή μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική όταν συνδέεται με βιωματικές δραστηριότητες, πραγματική μαθητική αλληλεπίδραση και ευρωπαϊκή συνεργασία.

Η εμπειρία έδειξε επίσης ότι, όταν οι δράσεις σχεδιάζονται με συμπεριληπτικό τρόπο, όλοι οι μαθητές μπορούν να συμμετάσχουν ενεργά και να αποκτήσουν προσωπική γνώση και εμπειρία. Η συνέχεια του έργου μέσα από το Erasmus+ πλαίσιο και η διάχυση των αποτελεσμάτων δημιουργούν προοπτικές για περαιτέρω αξιοποίηση και ανάπτυξη καλών πρακτικών στον τομέα της ψηφιακής πολιτειότητας.

Ευχαριστίες

Ευχαριστούμε τους μαθητές που συμμετείχαν με ενθουσιασμό, δημιουργικότητα και συνέπεια σε όλες τις δράσεις του έργου, καθώς και τους ευρωπαίους εταίρους για τη σταθερή συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών και την κοινή παιδαγωγική πορεία.

Αναφορές

4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα. (2026). eTwinning 2025-26: Safe Net Smart Kids. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://blogs.sch.gr/4dimger/etwinning-2025-26-safe-net-smart-kids/

Ευθυμίου, Α. (2026). Safe Net Smart Kids: Teachers’ evaluation [Παρουσίαση Canva]. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://canva.link/p8t8b48ssn3q1yw

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. ΦΕΚ 303Β/13-03-2003 και ΦΕΚ 304Β/13-03-2003. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση http://www.pi-schools.gr/programs/depps/

Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. (χ.χ.). WELCOME – The eTwinning Digital Magazine. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://welcome.etwinning.gr

SaferInternet4Kids. (χ.χ.). Παραπληροφόρηση και ψευδείς ειδήσεις. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://saferinternet4kids.gr/disinformation/

Council of Europe. (2019). Digital citizenship education handbook. Council of Europe Publishing. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://www.coe.int/en/web/education/-/digital-citizenship-education-handbook

European Commission. (2022). A Digital Decade for children and youth: The new European strategy for a better internet for kids (BIK+). Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-children-and-youth-new-european-strategy-better-internet-kids-bik

European School Education Platform. (χ.χ.). eTwinning. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://school-education.ec.europa.eu/en/etwinning

UNESCO. (2021). Media and information literate citizens: Think critically, click wisely! Media and information literacy curriculum for educators and learners. UNESCO. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://www.unesco.org/mil4teachers/en/curriculum

Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC128415

Παράρτημα

Σχολικό ιστολόγιο – Αναρτήσεις και δράσεις του έργου:

https://blogs.sch.gr/4dimger/page/2/

https://blogs.sch.gr/4dimger/etwinning-2025-26-safe-net-smart-kids/

Teachers’ evaluation – Παρουσίαση αποτελεσμάτων σε Canva:

https://canva.link/p8t8b48ssn3q1yw

Sandbox τάξης – Συγκεντρωμένο υλικό, μαθητικές δημιουργίες, παρουσιάσεις και τελικά προϊόντα:

https://padlet.com/alexefthimiou/safe-net-smart-kids-34q7nu3jd8loahk

TwinSpace έργου:

https://school-education.ec.europa.eu/en/etwinning/projects/safe-net-smart-kids/twinspace