Εκπαιδευτικός ΠΕ 02

chelefth@sch.gr

Περίληψη

 Το παρόν άρθρο παρουσιάζει μια πρόταση διδακτικού σεναρίου για τη διαμόρφωση ταυτότητας μέσα από τη Λογοτεχνία και την Τέχνη. Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές/τριες της Γ΄ Λυκείου, βασίζεται στο ποίημα «Ποιος είμαι;» του Κνάκαλου (ψευδώνυμο) και αξιοποιεί ως αφόρμηση έργο του Pablo Picasso. Περιγράφονται αναλυτικά οι στόχοι, η μεθοδολογία, η πορεία διδασκαλίας και η παιδαγωγική αξιοποίηση της τέχνης ως μέσο διερεύνησης της ταυτότητας. Η προσέγγιση εντάσσεται στο πλαίσιο της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, της αποδοχής της διαφορετικότητας και της κριτικής παιδαγωγικής.

Λέξεις-κλειδιά: Τέχνη, έμφυλες ταυτότητες, ενεργός πολιτειότητα, ΤΠΕ

Εισαγωγή – Θεωρητικό πλαίσιο

Σύμφωνα με τα σύγχρονα Προγράμματα Σπουδών, η εκπαιδευτική διαδικασία στοχεύει στη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού σχολείου που ενισχύει την κριτική σκέψη και την κατανόηση της κοινωνικής πραγματικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια της ταυτότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με τον αυτοπροσδιορισμό και τη θέση του ατόμου στο κοινωνικό σύνολο. Η εκπαίδευση καλείται να δημιουργήσει συνθήκες που ενισχύουν την προσωπική ανάπτυξη, την κοινωνική ένταξη και την αποδοχή της ετερότητας (UNESCO, 2018). Η ταυτότητα ως έννοια προσεγγίζεται πολυεπίπεδα, στην κοινωνική και πολιτισμική της διάσταση. Οι μαθητές στην εφηβεία έχουν την τάση ανεξαρτητοποίησης  από τους γονείς διαμορφώνοντας τη δική τους ταυτότητα, τη δική τους εικόνα, ενώ συχνά επηρεάζονται από φίλους, παρέες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Shaffer, 2004; Boyd, 2014).

Η έμφυλη ταυτότητα δεν αποτελεί σταθερή κατηγορία, αλλά διαμορφώνεται μέσα από κοινωνικές πρακτικές και πολιτισμικά συμφραζόμενα (Butler, 1990). Παράλληλα, το σχολείο λειτουργεί ως χώρος όπου τα έμφυλα πρότυπα αναπαράγονται αλλά και αμφισβητούνται, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της ταυτότητας των μαθητών (Connell, 2009).

Η αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαιδευτική διαδικασία προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο για τη διερεύνηση της ταυτότητας ενισχύοντας την πολυτροπική μάθηση. Η αισθητική εμπειρία καλλιεργεί τη φαντασία και την ενσυναίσθηση, επιτρέποντας στους μαθητές να προσεγγίσουν σύνθετες έννοιες μέσα από συμβολικές αναπαραστάσεις (Eisner, 2002; Greene, 1995). Ιδιαίτερα τα έργα του Pablo Picasso αναδεικνύουν την πολλαπλότητα της ανθρώπινης ταυτότητας. Μπορούν να συμβάλλουν στην κατανόηση της ταυτότητας ως πολυδιάστατης και μεταβαλλόμενης, καθώς η αποδόμηση της μορφής λειτουργεί ως οπτική μεταφορά της εσωτερικής πολυπλοκότητας του ατόμου.

Διδακτικό Σενάριο (διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες)

Στόχοι της διδασκαλίας είναι: η προσέγγιση ενός σύγχρονου ποιητικού κειμένου· ο εντοπισμός και η ερμηνεία κειμενικών δεικτών σε σχέση με το περιεχόμενο του κειμένου· ο αποσυμβολισμός βασικών εννοιών· η προσέγγιση ενός έργου τέχνης· η διατύπωση ερμηνευτικού σχολίου· η έκφραση προσωπικών απόψεων σε ένα πλαίσιο διαλόγου· ο προβληματισμός για τη δημιουργία ταυτότητας και τις ανθρώπινες σχέσεις· η διαμόρφωση ή επαναξιολόγηση στάσεων/συμπεριφορών· η καλλιέργεια μεταγνωστικών δεξιοτήτων στις στρατηγικές προσέγγισης ενός κειμένου·  η προώθηση συνεργατικών δεξιοτήτων· η παραγωγή πολυτροπικού λόγου.

Διδακτική προσέγγιση

Η διερευνητική μάθηση και η συμμετοχική διδασκαλία δημιουργούν συνθήκες εμπλοκής των μαθητών προωθώντας την ενεργητική/βιωματική μάθηση. Η διδασκαλία βασίζεται στην κειμενοκεντρική προσέγγιση και εντάσσεται στο πλαίσιο του αναγνωριστικού γραμματισμού, καθώς το κείμενο αποτελεί την αφετηρία για την κατανόηση, την ερμηνεία και την παραγωγή νοήματος (ΥΠΑΙΘ, 2021). Η διδασκαλία της λογοτεχνίας δεν περιορίζεται στην κατανόηση του κειμένου, αλλά ανοίγει δρόμους για ενσυναίσθηση, κριτική σκέψη και προσωπική έκφραση. Μέσα από τις ιστορίες οι μαθητές κατανοούν καλύτερα τους εαυτούς τους και τους άλλους (Rosenblatt, 1978).

Με τη μέθοδο της διαδραστικής διδασκαλίας/live participation ενθαρρύνεται  η συμμετοχή όλης της τάξης (συνολικά 6 μαθητές/τριες), στο πλαίσιο της συμπερίληψης. Παράλληλα ενισχύονται βασικές δεξιότητες του ενεργού πολίτη και της λειτουργίας της δημοκρατίας όπως η συμμετοχή, η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα. Οι μαθητές/τριες ασκούνται στην ενεργητική ακρόαση, την αναλυτική και συνθετική σκέψη, ενισχύεται η αυτοπεποίθησή τους, κατανοούν τους άλλους, διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. Ακόμη, καλλιεργείται η κοινωνική αλληλεπίδραση, η αυτοεκτίμηση και ο αυτοέλεγχος. (UNICEF, 2020). Στο πλαίσιο του διαλόγου ελεύθερου και καθοδηγούμενου μπορεί να αξιοποιηθεί και η τεχνική της συνεργατικής συναρμολόγησης-παζλ/jigsaw προωθώντας τη διαφοροποιημένη διδασκαλία (Brame & Biel, 2015).

Αξιοποιούνται οι αρχές της πολυτροπικότητας και της διακειμενικότητας ενισχύοντας τη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης του Gardner, ενώ το θέμα του σεναρίου προσφέρεται για ανθρωπιστικές προσωποκεντρικές θεωρήσεις. Ο σκοπός της εκπαίδευσης δεν είναι μόνο η μετάδοση γνώσεων, αλλά η δημιουργία ανθρώπων ικανών να μαθαίνουν, να προσαρμόζονται και να σκέφτονται δημιουργικά μέσα σ΄ έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει (Rogers, 1969). Ακόμη, η διδασκαλία είναι σχεδιασμένη αξιοποιώντας τους πολυγραμματισμούς, ενώ το ΠΣ μετασχηματίζεται ανάλογα με τις ανάγκες των μαθητών προσφέροντας κατάλληλα μαθησιακά περιβάλλοντα (Klantzis & Cope, 2006). Εξάλλου, η διδασκαλία της λογοτεχνίας στο σχολείο οφείλει να μετατρέπει την ανάγνωση σε δημιουργική εμπειρία, όπου ο μαθητής συμμετέχει ενεργά, ερμηνεύει, αισθάνεται και συνδέει το κείμενο με τα προσωπικά του βιώματα και τη σύγχρονη πραγματικότητα (Φρυδάκη, 2003).

Η ομαδοσυνεργατική μέθοδος προάγει την κοινωνική μάθηση και τη διαπραγμάτευση της γνώσης (Vygotsky, 1977; Johnson & Johnson, 1999). Παράλληλα, αξιοποιούνται οι τεχνικές του καταιγισμού ιδεών/brainstorming και της έντεχνης σκέψης/Artful thinking (Tishman & Palmer, 2007), ώστε να ενταχθεί το βίωμα της τέχνης στη μαθησιακή διαδικασία, προωθώντας την κριτική και δημιουργική σκέψη.

Μέσα/πόροι διδασκαλίας

Την πρώτη διδακτική ώρα της μαθησιακής διαδικασίας χρησιμοποιείται ο διαδραστικός πίνακας για οπτικοποίηση του πίνακα ζωγραφικής του Pablo Picasso «Το πορτραίτο της Dora Maar», και φωτοτυπίες κειμένου του ποιήματος «Ποιος είμαι;» του Κνάκαλου. Κατά τη δεύτερη διδακτική ώρα η αίθουσα διαμορφώνεται, ώστε οι μαθητές/τριες να εργαστούν σε Ομάδες αξιοποιώντας φύλλα εργασίας και tablet. Ακόμη, χρησιμοποιούνται οι αναδυόμενες τεχνολογίες Gemini, ChatGPT, Notebook LM,  και ηλεκτρονικά λεξικά. Στις προαιρετικές εργασίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις πολυμεσικές ιστοσελίδες StoryJumper και Storyboard That για να δημιουργήσουν ψηφιακά βιβλία ή κόμικ.

Πορεία διδασκαλίας-δραστηριότητες

1η διδακτική ώρα

Ως αφόρμηση (5΄) αξιοποιείται έργο του Pablo Picasso, το οποίο προβάλλεται στον διαδραστικό πίνακα. Με την τεχνική της ιδεοθύελλας/brainstorming και της έντεχνης σκέψης/Artful Thinking, καταγράφονται οι σκέψεις των μαθητών/τριών στον διαδραστικό πίνακα με διαμοιρασμό οθόνης ή σε λευκό πίνακα με μαρκαδόρους. Ακόμη, καλούνται να κάνουν υποθέσεις για το θέμα του ποιήματος.

Εικόνα 1: Pablo Picasso, Portrait of Dora Maar, 1937

Το κείμενο διανέμεται σε φωτοτυπίες και ακολουθεί ανάγνωση  από τον/την εκπαιδευτικό. Δίνεται χρόνος στους μαθητές/τριες, (10΄), ώστε ατομικά  να κάνουν μια πρώτη προσέγγιση εντοπίζοντας το θέμα του ποιήματος, κειμενικούς δείκτες και λέξεις/έννοιες με νοηματικό περιεχόμενο, που προσφέρονται για περαιτέρω συζήτηση και αποσυμβολισμό.

Είμαι εγώ

ή δεν είμαι;

Είμαι ό,τι πιστεύω

ή ό,τι σου φαίνεται;

Να ψάξω μήπως είμαι αντίγραφο                         5

κι αν χαθώ, πως θα μ’ αναζητήσεις;

Εαυτέ μου, πως παραμορφώθηκες,

και μου λένε, ότι δεν είσαι δικός μου;

Ξέρω κρύβεις τις ελλείψεις σου,

(όλοι το ίδιο κάνουνε),                                         10

αλλά να βγαίνεις τόσο αγνώριστος;

Να ‘σαι ο εαυτός σου λένε,

αλλά ποιος εαυτός,

ο ανάπηρος ή ο δυνάμενος;

Από ‘κει που κρατάω είμαι                                    15

ή όπου έχω φτάσει;

Δυο φτερά που με κόπο έφτιαξα,

φταίω που δεν φαίνονται;

να τα ξεμασκαλίσω ή να τα κάνω πόδια;

Ποιο σου συναίσθημα να κερδίσω,                        20

για να με ταυτοποιήσεις,

την αγάπη, τον σεβασμό

ή μήπως τον φόβο και τον υπολογισμό.

Ποιος είμαι,

πες την αλήθεια…

Στη συνέχεια, με τη μέθοδο του διαλόγου -κατευθυνόμενου και ελεύθερου- και της διαδραστικής συμμετοχής/live participation καλούνται να διερευνήσουν βασικές έννοιες, όπως η διάκριση «είμαι» και «φαίνομαι», η έννοια του «αντιγράφου» ως κοινωνική μίμηση, τα «φτερά» ως σύμβολο δυνατοτήτων και αυτοπραγμάτωσης. Εκφράζουν προσωπικές απόψεις και συνδέουν το περιεχόμενο με τις εμπειρίες τους. Η σύνδεση των νοημάτων συχνά πραγματοποιείται αλληλοσυμπληρώνοντας ο ένας τον άλλο με τη μέθοδο της συνεργατικής συναρμολόγησης/jigsaw.

Ενδεικτικές ερωτήσεις: Πώς διαμορφώνεται ο χαρακτήρας; Υπάρχει η δυνατότητα αλλαγής; Ποιες ιδιότητες/χαρακτηριστικά ταιριάζουν σε άνθρωπο; Πότε ο άνθρωπος απανθρωποποιείται; Πότε κινδυνεύει κάποιος να μη γνωρίζει τον εαυτό του; Πώς επηρεάζει το πολίτευμα τη διαμόρφωση ελεύθερων ανθρώπων/πολιτών; Παράλληλα γίνεται καταγραφή σημειώσεων πάνω στη φωτοτυπία με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού, ώστε οι μαθητές/τριες να έχουν ένα σώμα σημειώσεων που μπορούν να αξιοποιήσουν στις εργασίες τους ή στην προσέγγιση άλλων κειμένων (15-20΄).

Με την προσέγγιση του ποιήματος οι μαθητές/τριες οδηγούνται σε προβληματισμό σχετικά με τη διαμόρφωση της ταυτότητας μέσα από κοινωνικές επιρροές και στερεότυπα. Αναστοχάζονται πάνω στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τους άλλους, αναπτύσσοντας κριτική στάση απέναντι σε κανονιστικές αντιλήψεις για το φύλο (European Institute for Gender Equality, 2016). Αναρωτιούνται πάνω στις επιρροές που δέχονται και αναπτύσσουν κριτική στάση απέναντι στα έμφυλα στερεότυπα (Council of Europe, 2019).

Ακολουθεί ανακεφαλαίωση (10΄) και σύνδεση με τις αρχικές ιδέες των μαθητών/τριών ενώ γίνεται και δεύτερη ανάγνωση του πίνακα ζωγραφικής συμπληρώνοντας ή τροποποιώντας τις αρχικές τους ιδέες. Ακόμη, ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει παραπομπές στο πλαίσιο της διακειμενικότητας/διαθεματικότητας, στη φιλοσοφία του Αριστοτέλη για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας ήθος-έθος, δυνάμει-ενεργεία, ή στον Ν. Καζαντζάκη για την ευθύνη-χρέος που έχει ο καθένας να αφήσει κάτι για τις επόμενες γενιές σε αντίθεση με τον ατομικισμό και την αδιαφορία.

Εικόνα 2: Βασικές ιδέες του κειμένου αναφοράς

2η διδακτική ώρα

Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε δύο ομάδες των τριών ατόμων διαφορετικού μαθησιακού προφίλ, φύλου και ικανοτήτων. Αρχικά, καλούνται να προσδιορίσουν με τη χρήση του Gemini και ηλεκτρονικών λεξικών την έννοια της ταυτότητας, εθνική/κοινωνική/πολιτισμική/ψηφιακή (1η Ομάδα), και να εντοπίσουν τη σημασία των εννοιών βιολογικό φύλο, κοινωνικό φύλλο, στερεότυπα, προκαταλήψεις (2η Ομάδα). Οι oμάδες παρουσιάζουν τα αποτελέσματα σε μορφή διαγράμματος μέσω Gemini ή Notebook LM. (15΄).

Στη συνέχεια, η πρώτη oμάδα προσεγγίζει το ποίημα του Κ.Π Καβάφη, «Το Πρώτο Σκαλί» και η δεύτερη το ποίημα του Κ. Ουράνη, «Μάσκες» σύμφωνα με τα διαφοροποιημένα φύλλα εργασίας και χρησιμοποιώντας tablet που τους έχουν διανεμηθεί. Παρουσιάζουν τα αποτελέσματα στην ολομέλεια της τάξης και ακολουθεί διάλογος λαμβάνοντας υπ΄ όψιν και τις σημασίες των  παραπάνω εννοιών. (20-25΄).

Δίνονται προαιρετικές εργασίες ατομικές ή ομαδικές: 1) Να απαντήσετε στην τελευταία ερώτηση των Φύλλων Εργασίας σε μορφή word ή σε ψηφιακή αφήγηση/podcast. 2) Να μετατρέψετε ένα από τα ποιήματα σε αφήγημα πεζού λόγου δημιουργώντας μια ιστορία. Μπορεί να αποδοθεί σε κείμενο word, ψηφιακή αφήγηση, ψηφιακό βιβλίο ή κόμικ.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

Στην πορεία της διδασκαλίας εφαρμόστηκε η διαμορφωτική αξιολόγηση. Οι μαθητές/τριες συμμετείχαν ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία, ανέπτυξαν δεξιότητες δημιουργικής σκέψης και αυτογνωσίας. Έδειξαν ενδιαφέρον για το θέμα και συνεργάστηκαν αποτελεσματικά. Η αξιοποίηση της τέχνης και της λογοτεχνίας συνέβαλε στη δημιουργία ενός βιωματικού μαθησιακού περιβάλλοντος σύμφωνα με τις αρχές της διακειμενικότητας και της πολυτροπικότητας. Οι μαθητές/τριες εμπλέκονται ενεργά και αναπτύσσουν ενσυναίσθηση, γεγονός που συμβάλλει στην κατανόηση της διαφορετικότητας. Η ενσωμάτωση των έμφυλων ταυτοτήτων στην εκπαίδευση αποτελεί αναγκαιότητα. Η διαθεματική προσέγγιση ενισχύει την κριτική σκέψη και την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενεργών και συνειδητοποιημένων πολιτών. Ακόμη, αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, μπορούν να τα διαχειρίζονται, κατανοούν τα συναισθήματα των άλλων και δημιουργούν πιο αποτελεσματικές διαπροσωπικές σχέσεις (Goleman, 1995). Υποσημείωση: Τα φύλλα εργασίας κατασκευάστηκαν μέσω ChatGPT με τις απαραίτητες αλλαγές, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών.

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

Κνάκαλος. Ποιος είμαι; Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://www.fractalart.gr/knakalos-3/

Κύρια εικόνα άρθρου: δημιουργία μέσω AI με το prompt: μια εικόνα-πίνακα ζωγραφικής μόνο με πολυκατοικίες, όχι αληθινές, η μια διπλά στην άλλη με παράθυρα και πόρτες, σε χρώματα μπλε, πράσινο, πορτοκαλί, ροζ

Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων [ΥΠΑΙΘ]. (2021). Πρόγραμμα σπουδών για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γενικό Λύκειο. Αθήνα: Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Φρυδάκη, Ε. (2003). Η διδασκαλία της λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Ξενόγλωσση

Boyd, D. (2014). It’s complicated: The social lives of networked teens. New Haven: Yale University Press.

Brame, C. J. & Biel, R. (2015). Setting up and facilitating group work: Using cooperative learning groups effectively. Vanderbilt University Center for Teaching.  https://cft.vanderbilt.edu/guides-sub-pages/setting-up-and-facilitating-group-work-using-cooperative-learning-groups-effectively/

Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. New York: Routledge.

Connell, R. (2009). Gender: In world perspective (2nd ed.). Cambridge: Polity Press.

Council of Europe. (2019). Gender matters: A manual on addressing gender-based violence affecting young people. Strasbourg: Council of Europe Publishing.

Eisner, E. (2002). The arts and the creation of mind. New Haven, CT: Yale University Press.

European Institute for Gender Equality. (2016). Gender identity. Vilnius: EIGE Publications.

Greene, M. (1995). Releasing the imagination: Essays on education, the arts, and social change. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. New York: Basic Books.

Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. New York: Bantam Books.

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1999). Learning together and alone: Cooperative, competitive, and individualistic learning. Boston, MA: Allyn & Bacon.

Kalantzis, M., & Cope, B. (1999). Πολυγραμματισμοί. Στο Α.-Φ. Χριστίδης (Επιμ.), Ισχυρές και ασθενείς γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (σσ. 680–695). Θεσσαλονίκη: ΚΕΓ https://newlearningonline.com/kalantzis-and-cope

Picasso, P. Portrait of Dora Maar, 1937, Wikipedia

Rogers, C. R. (1969). Freedom to learn. Columbus, OH: Charles Merrill.

Rosenblatt, L. M. (1978). The reader, the text, the poem: The transactional theory of the literary work. Carbondale: Southern Illinois University Press.

Shaffer, D.R. (2004). Εξελικτική ψυχολογία. Μτφρ. Αντωνοπούλου Μ. Αθήνα: Έλλην

Tishman, S., & Palmer, P. (2007). Works of art are good things to think about. https://pz.harvard.edu/resources/works-of-art-are-good-things-to-think-about

UNESCO. (2018). International technical guidance on sexuality education. Paris: UNESCO Publishing.

UNICEF. (2020). Πλαίσιο εκπαίδευσης για την ψηφιακή ιδιότητα του πολίτη (Digital Citizenship). Αθήνα: UNICEF Ελλάδας.

Vygotsky, L.S. (1977). Νους στην κοινωνία. Μτφ. Α. Μπίμπου και Σ. Βοσνιάδου. Αθήνα: Gutenberg.

Παράρτημα

 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

Ονοματεπώνυμο: ________________________Τάξη: ________________________

Ημερομηνία: ________________________

Κ. Π. Καβάφης, «Το Πρώτο Σκαλί»

 Εις τον Θεόκριτο παραπονιούνταν
μια μέρα ο νέος ποιητής Ευμένης·
«Τώρα δυο χρόνια πέρασαν που γράφω
κ’ ένα ειδύλλιο έκαμα μονάχα.
Το μόνον άρτιόν μου έργον είναι.
Aλλοίμονον, είν’ υψηλή το βλέπω,
πολύ υψηλή της Ποιήσεως η σκάλα·
κι απ’ το σκαλί το πρώτο εδώ που είμαι
ποτέ δεν θ’ ανεβώ ο δυστυχισμένος.»
Είπ’ ο Θεόκριτος· «Aυτά τα λόγια
ανάρμοστα και βλασφημίες είναι.
Κι αν είσαι στο σκαλί το πρώτο, πρέπει
νά ‘σαι υπερήφανος κ’ ευτυχισμένος.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι·
τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα.
Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο
πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει.
Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο
πρέπει με το δικαίωμά σου νά ‘σαι
πολίτης εις των ιδεών την πόλι.
Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι
και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν.
Στην αγορά της βρίσκεις Νομοθέτας
που δεν γελά κανένας τυχοδιώκτης.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι·
τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα.»

1. Ποια είναι η βασική απογοήτευση του νεαρού ποιητή στο ποίημα; Πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος την αποτυχία του; ……………………………………………………………………………….
2. Ποια είναι η σημασία της φράσης «έφθασες εις το πρώτον σκαλί»; Πώς την ερμηνεύει ο αφηγητής και πώς διαφοροποιείται από την αρχική αντίληψη του νέου;…………………………
3. Εντοπίστε δύο χαρακτηριστικά της καβαφικής γραφής στο ποίημα (π.χ. ειρωνεία, πεζολογικός τόνος, διδακτικό στοιχείο) και τεκμηριώστε την απάντησή σας με παραδείγματα…………………………………………………………………………………..
4. Πώς αντιλαμβάνεστε τη φράση «πολίτης εις των ιδεών την πόλι».; ………………………………………………………………………………………………….
5. Πιστεύετε ότι το «πρώτο σκαλί» έχει αξία, ακόμη κι αν κάποιος δεν προχωρήσει παραπέρα; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας σε μία σύντομη παράγραφο (80–100 λέξεις). [συνεργατική απάντηση στην τάξη ή εργασία για το σπίτι] ………………………………………………………………………………………………

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2

Ονοματεπώνυμο: ________________________Τάξη: ________________________

Ημερομηνία: ________________________

Kώστας Ουράνης, «Μάσκες»

Για να ‘μαι ευχάριστος σε όλους,
-κι ακόμα και στον εαυτό μου-
έκρυψα πάντοτες με μάσκες
που αρέσουνε το πρόσωπο μου
.
κι άλλαξα τόσες στη ζωή μου,
που τώρα πια να μη μπορώ
τ’ αληθινό το πρόσωπο μου
να πω ποιο είναι μήτ’ εγώ!
.
Έτσι, ο θάνατος σα θα ‘ρθει,
δε θα ‘ναι η στέρηση μεγάλη:
θ’ αφήσω μιαν ανυπαρξία
για να περάσω σε μιαν άλλη …

1. Τι συμβολίζουν οι «μάσκες» στο ποίημα; Να στηρίξεις την απάντησή σου με στοιχεία από το κείμενο;…………………………………………………………………………………………….
2. Ποια σχέση παρουσιάζεται ανάμεσα στην εξωτερική εικόνα του ανθρώπου και στον εσωτερικό του κόσμο;…………………………………………………………………
3. Να εντοπίσεις δύο εκφραστικά μέσα (π.χ. μεταφορά, αντίθεση, συμβολισμό, εικόνες) και να εξηγήσεις τη λειτουργία τους…………………………………………………..
4. Ποιο κοινωνικό ή υπαρξιακό μήνυμα πιστεύεις ότι θέλει να μεταδώσει ο ποιητής μέσα από το ποίημα; …………………………………………………………………………..
5. Θεωρείς ότι οι άνθρωποι σήμερα «φορούν μάσκες» στις κοινωνικές τους σχέσεις ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Να αναπτύξεις την άποψή σου σε 80–100 λέξεις. [συνεργατική απάντηση στην τάξη ή εργασία για το σπίτι] …………………………………………………………………………………………..