Εκπαιδευτικός ΠΕ05

agapilam@gmail.com

Περίληψη

Με το παρόν άρθρο περιγράφεται το ευρωπαϊκό eTwinning έργο “les cartes postales de mon pays” σκοπός του οποίου ήταν να έρθουν οι μαθητές της Ε’ τάξης δημοτικού σε επαφή με τη γαλλική γλώσσα με διαφορετικό τρόπο που δεν περιορίζεται μέσα στα πλαίσια της σχολικής αίθουσας και αφετέρου να αναδείξουμε τον τρόπο με τον οποίο καινοτόμες πρακτικές όπως η χρήση ψηφιακών εργαλείων και η ελεγχόμενη και υπό καθοδήγηση χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στήριξαν τη συνδημιουργία ενός κοινού ψηφιακού τελικού προϊόντος που πήρε τη μορφή κυκλικής συγγραφικής ιστορίας με τίτλο “Les Aventuriers des cartes Postales”. Για την υλοποίηση του έργου στηριχτήκαμε αφενός στο μοντέλο κυκλικής συγγραφής και αφετέρου στην εικονογράφηση της ιστορίας με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, ως άμεση εφαρμογή της επιμόρφωσης της γραφούσας στα επιμορφωτικά σεμινάρια “Ασφάλεια στο διαδίκτυο – Αξιολόγηση και ανάπτυξη κριτικής σκέψης για το ψηφιακό περιεχόμενο» & «Παιδαγωγική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στα eTwinning έργα και στη διδασκαλία μαθημάτων». Η τελική αυτοαξιολόγηση των συμμετεχόντων μαθητών στο πρόγραμμα ανέδειξε ότι το 85% αυτών εκδήλωσε την επιθυμία να συμμετάσχουν και σε μελλοντικά έργα.

Λέξεις-κλειδιά: eTwinning, ΤΠΕ, Τεχνητή Νοημοσύνη, Κυκλική συγγραφική ιστορία, Γαλλικά 

Εισαγωγή

Στο έργο συμμετείχαν 22 σχολεία έξι χωρών της Ευρώπης και της Μεσογείου με σύνολο 354 συμμετεχόντων μαθητών, εκ των οποίων οι 23 ήταν μαθητές της Ε2 τάξης του δημοτικού σχολείου Παστίδας, στη Ρόδο. Οι συμμετέχοντες μαθητές είχαν όλοι κοινό σημείο ότι διδάσκονταν τη γαλλική γλώσσα ως ξένη. Πρόκειται για ένα διευρυμένο δίκτυο που το μέγεθός του δεν λειτούργησε αποτρεπτικά, αλλά αντιθέτως αποτέλεσε εφαλτήριο για τους ίδιους τους μαθητές να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να συνδημιουργήσουν με τους εταίρους τους ένα αξιόλογο τελικό προϊόν.

Η καινοτόμος προσέγγιση του έργου αφορά στην πολυεπίπεδη ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης υπό καθοδήγηση ως βασικών παιδαγωγικών μέσων για τη διδασκαλία της γαλλικής γλώσσας. Στο έργο αυτό φροντίσαμε να φέρουμε πιο κοντά τους μικρούς μαθητές με τις προκλήσεις που παρουσιάζονται από τη συνεχή εξέλιξη των νέων τεχνολογιών με τον Papadakis (2016) να σημειώνει πως η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα καθιστά αναγκαία όχι μόνο την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση αλλά κυρίως την ουσιαστική παιδαγωγική τους αξιοποίηση, ενώ προσθέτει ότι λίγα υπάρχοντα εκπαιδευτικά μοντέλα καταφέρνουν πραγματικά να στηρίξουν την κοινωνικό-εποικοδομητική, διαθεματική προσέγγιση της γνώσης που προσφέρουν τα συνεργατικά περιβάλλοντα.

Μέσα από τη συμμετοχή μας στο έργο με συγγραφή της κυκλικής ιστορίας, της πλαισίωσής της με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τη ταυτόχρονη αξιοποίηση των εργαλείων της πλατφόρμας Twinspace, επιχειρήσαμε να ενώσουμε τη γαλλική γλώσσα με την πραγματική αξία της σε αυθεντικές επικοινωνιακές περιστάσεις.

Πλαίσιο του έργου

Η υλοποίηση του έργου βασίστηκε σε νέες παιδαγωγικές μεθόδους με ιδιαίτερη έμφαση να δίνεται στη συνεργατική μάθηση μιας και οι μαθητές για την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων δημιούργησαν ομάδες, λειτούργησαν, έμαθαν και επικοινώνησαν μέσα από αυτές με αποτέλεσμα να φτιάχνουν κοινά συνεργατικά προϊόντα. Όπως επισημαίνει ο Springer (2018), η κοινή δημιουργία ψηφιακών έργων με συμμαθητές από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα προσφέρει στους μαθητές ένα ισχυρό κίνητρο, καθώς αντιλαμβάνονται τη γαλλική γλώσσα ως ζωντανό μέσο σύνδεσης και κοινής έκφρασης. Με τη μάθηση μέσω έργου κάθε δραστηριότητα μετατράπηκε σε ένα μικρό και αυτόνομο mini-projet (μικρό έργο) που οδήγησε στη διαμόρφωση παιδαγωγικού υλικού εκπονημένο από τους μαθητές και κυρίως ανέπτυξαν προφορικές και γραπτές δεξιότητες στη γαλλική γλώσσα. Η Hamez (2012) συνδέει την παιδαγωγική του έργου με την «προοπτική δράσης» (perspective actionnelle) μια προοπτική που ενθαρρύνει τη δράση η οποία γεννά αλληλεπίδραση και αναπτύσσει επικοινωνιακές γλωσσικές δεξιότητες παραγωγής, πρόσληψης, διαμεσολάβησης και αλληλεπίδρασης.

Ο διττός ρόλος μου αφενός ως επιμορφούμενη στα σεμινάρια «Παιδαγωγική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα eTwinning έργα και στη διδασκαλία μαθημάτων» και «Ασφάλεια στο διαδίκτυο – Αξιολόγηση και ανάπτυξη κριτικής σκέψης για το ψηφιακό περιεχόμενο» μου παρείχε το θεωρητικό υπόβαθρο ώστε να ενημερώσω τους μαθητές μου σχετικά με την υπεύθυνη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για τη μερική εικονογράφηση της ιστορίας και ταυτόχρονα να μεταφέρω στους μαθητές βασικές γνώσεις περί προστασίας δεδομένων και πνευματικών δικαιωμάτων και μερίμνησα για την ενημέρωση των γονέων και τη συγκέντρωση των επίσημων εντύπων γονικής συναίνεσης. Αφετέρου, ως επιμορφώτρια στο πρόγραμμα «StoR23+: Storytelling & Εκπαιδευτική Ρομποτική» εφάρμοσα καλές πρακτικές δημιουργικής αφήγησης και χρήσης νέων τεχνολογιών στο έργο. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ουσιώδεις και εξέχουσας σημασίας δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τον σημερινό μαθητή και αυριανό πολίτη του 21ου αιώνα. Οι δύο ρόλοι αυτοί επέτρεψαν τη σύμπνοια της παιδαγωγικής και της ηθικής διάστασης του έργου.

Νέες τεχνολογίες & Ψηφιακά εργαλεία

Καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου, οι νέες τεχνολογίες και τα ψηφιακά εργαλεία αποτέλεσαν ακρογωνιαίο λίθο όχι μόνο για την οργάνωση και διαχείριση μέσω της πλατφόρμας Twinspace στην οποία αποθηκεύονταν οι δραστηριότητες και όλα τα παραγόμενα των ομάδων αλλά και την ανάπτυξη του ψηφιακού γραμματισμού των μαθητών καθώς ήρθαν σε επαφή με εργαλεία που τα χρησιμοποίησαν για να αναδείξουν τις προσωπικές ιδέες και απόψεις όπως το Digipad (La Digitale) και το Padlet. Όπως σημειώνει η Mattioli-Thonard (2015), η ενσωμάτωση εργαλείων όπως το Padlet στην τάξη FLE ενισχύει την περιέργεια και τη δημιουργικότητα των μαθητών, τις ανταλλαγές και την αμοιβαία βοήθεια, ενώ μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά ακόμη και για πιο ντροπαλούς ή λιγότερο σίγουρους μαθητές. Δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα για ελεύθερη γραπτή παραγωγή (production écrite libre), το εργαλείο τους επιτρέπει να χρησιμοποιούν τη γλώσσα όχι ως μια σειρά τυποποιημένων ασκήσεων, αλλά ως αυθεντικό μέσο προσωπικής έκφρασης. Η παραγωγή οπτικού περιεχομένου (παρουσιάσεις κ.ο.κ) έγινε μέσω της εφαρμογής Canva, κατά τη χρήση της οποίας παρατηρήθηκε μέσα στην τάξη έντονο ενδιαφέρον των μαθητών το οποίο κέντρισαν οι απεριόριστες επιλογές που δίνει σε εργαλεία για τη δημιουργία και διαμόρφωση του υλικού.

Το τελικό προϊόν του έργου πήρε τη μορφή συγγραφής κυκλικής ψηφιακής ιστορίας με τη χρήση του StoryJumper καθώς όχι μόνο συμβάλλει στην ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων, στη συγκεκριμένη περίπτωση στη γαλλική γλώσσα αλλά επιτρέπει τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση σε πραγματικό χρόνο και όπως περιγράφει η Carlone (2024), η πλατφόρμα StoryJumper επιτρέπει σε όλους τους εγγεγραμμένους σε μια εικονική τάξη να εισάγουν ταυτόχρονα ή ασύγχρονα πολυτροπικό περιεχόμενο που μετατρέπεται σε σελίδες ενός κοινού ψηφιακού βιβλίου, ενώ η ενσωματωμένη λειτουργία τηλεδιάσκεψης επιτρέπει στους μαθητές να αλληλεπιδρούν άμεσα, να καθοδηγούνται αμοιβαία και να διαπραγματεύονται τις πρακτικές πτυχές της εργασίας τους σε πραγματικό χρόνο. Η δυνατότητα αυτή μετατρέπει τους μαθητές από μεμονωμένους συγγραφείς σε ενεργά μέλη μιας κοινότητας πρακτικής. Τέλος, τα ψηφιακά εργαλεία είχαν ιδιαίτερο σημαντικό ρόλο στις φάσεις του έργου που αφορούσαν την επικοινωνία είτε σύγχρονα (τηλεδιασκέψεις μέσω Twinspace) είτε ασύγχρονα (ψηφοφορίες, αξιολόγηση και αναρτήσεις). Ενδεικτικά αναφέρονται τα εργαλεία Google Forms για την αυτοαξιολόγηση και αξιολόγηση του έργου από όλους τους εμπλεκόμενους (μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς) και το Mentimeter για την ανάδειξη εντυπώσεων των μαθητών.

Υλοποίηση — StoryJumper ως εργαλείο ψηφιακής αφήγησης 

Για τη συγγραφή της ψηφιακής ιστορίας επιλέξαμε το κυκλικό μοντέλο συγγραφής όπου κάθε σχολείο – εταίρος έγραφε το δικό του απόσπασμα και το συνέχιζε το επόμενο, με το δικό μας σχολείο να συγγράφει τις σελίδες 10 – 15. Κάθε απόσπασμα ξεκινά με τους πρωταγωνιστές να βρίσκονται στην πόλη τους και μέσα από μια μικρή περιπέτεια να παρουσιάζουν μέρη και να συναντούν πρόσωπα του τόπου τους και συνεχίζει με την ολοκλήρωση μίας αποστολής που αναλαμβάνουν και τελειώνει με μια μαγική καρτ ποστάλ (που ήταν και το θέμα του ευρωπαϊκού έργου “les cartes postales de mon pays”) να μεταφέρει τους πρωταγωνιστές και τους νέους φίλους που συνάντησαν στη επόμενη πόλη/χώρα-προορισμό. Η Hamel (2023) παρουσιάζει την ψηφιακή αφήγηση ως μέσο ανάπτυξης κατανόησης και προφορικής/γραπτής έκφρασης σε μαθητές FLE και καταλήγει ότι η ενσωμάτωση της ψηφιακής αφήγησης στην τάξη FLE έχει θεμελιώδη παιδαγωγική σημασία, παίζοντας κεντρικό ρόλο στην ενίσχυση της εμπλοκής των μαθητών στις δραστηριότητες της τάξης.

Η τμηματική εικονογράφηση της ψηφιακής ιστορίας έγινε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Οι μαθητές έδιναν αποσπάσματα του κειμένου τους και το οπτικοποιούσαν, πάντα υπό την καθοδήγηση και τον έλεγχο της εκπαιδευτικού δίνοντας έμφαση μετά από συζήτηση στη τάξη για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε υπεύθυνα και σωστά να αξιοποιήσουμε τη τεχνητή νοημοσύνη. Σημασία κατά τη δημιουργία των προτροπών στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, δόθηκε ώστε να είναι σαφείς και περιγραφικές. Η συγγραφική ιστορία βρίσκεται στο σύνδεσμο : Les aventuriers des cartes postales

Εικόνα 1: Το συνεργατικό ψηφιακό βιβλίο του eTwinning έργου Les cartes postales de mon pays.

Αποτελέσματα & Αξιολόγηση

Με τη συμμετοχή τους στο ευρωπαϊκό συνεργατικό πρόγραμμα, οι μαθητές απέκτησαν γλωσσικές δεξιότητες επιπέδου Α1 σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες και κατάφεραν να παρουσιάσουν τον εαυτό τους, να μιλήσουν στα γαλλικά, να γράψουν σύντομα μηνύματα, να κάνουν γνωριμία με άλλους μαθητές αντίστοιχης ηλικίας, να εξερευνήσουν τον τόπο τους και να ανακαλύψουν έθιμα άλλων ευρωπαϊκών και μεσογειακών χωρών όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Τουρκία και η Τυνησία και κυρίως να ξεπεράσουν τον φόβο τους για τη μέχρι τότε άγνωστη γαλλική γλώσσα. Παράλληλα ανέπτυξαν ψηφιακές και κοινωνικές δεξιότητες, γνώρισαν νέα ψηφιακά εργαλεία και ενημερώθηκαν για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, τον σεβασμό στην ιδιωτικότητα και στα πνευματικά δικαιώματα καθώς ο επίσημος οδηγός του School Education Gateway  διευκρινίζει ότι το σχολείο λειτουργεί συνήθως ως «ελεγκτής» δεδομένων, με υποχρέωση να διασφαλίζει ασφαλή συμφωνία με κάθε «επεξεργαστή» δεδομένων — όρος που καλύπτει και διαδικτυακές εκπαιδευτικές πλατφόρμες ή λογισμικά που το σχολείο χρησιμοποιεί. Τέλος, μέσα από τις συνεργατικές εργασίες οικοδομήθηκαν ικανότητες όπως η συνεργασία, η αυτονομία, η επικοινωνία και η συμμετοχή σε ένα κοινό έργο με σαφή προσανατολισμό και στόχο. Τα αποτελέσματα αυτά είναι σύμφωνα και με τους στόχους που ετέθησαν κατά τη φάση οργάνωσης του ευρωπαϊκού συνεργατικού έργου “les cartes postales de mon pays”.

Η αξιολόγηση αποτέλεσε σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού έργου και οργανώθηκε γύρω από τρεις κρίσιμους άξονες: α) η τελική αξιολόγηση του έργου από τους κηδεμόνες αναδεικνύει τη μεγάλη ικανοποίηση σε ποσοστό 72% και υπογραμμίζεται έτσι η μεγάλη επιτυχία του έργου αλλά και η εμπιστοσύνη που έδειξαν στη σχολική κοινότητα, β) η τελική αξιολόγηση από τους καθηγητές – συμμετέχοντες στο έργο, που αφενός κατέδειξε σε ποσοστό 84,6% το θετικό αντίκτυπο των ψηφιακών εργαλείων στις ψηφιακές δεξιότητες των μαθητών και αφετέρου την προστιθέμενη αξία της καλλιέργειας διαπολιτισμικής συνείδησης σε ποσοστό 53,8% και γ) η αξιολόγηση και αυτοαξιολόγηση των μαθητών που ανέδειξε τα παρακάτω δεδομένα: 1) οι μαθητές βελτίωσαν τα γαλλικά τους σε ποσοστό 94%, 2) το 85% δήλωσε ότι επιθυμεί να ξανασυμμετάσχει σε ευρωπαϊκό συνεργατικό έργο, 3) το 59% δήλωσε “πολύ ευτυχής” και το 28% “ευτυχής” από τη συμμετοχή και 4) το 74% δήλωσε ότι έμαθε να συνεργάζεται με τους άλλους.

Συζήτηση & συμπεράσματα

Από το έργο αυτό, που διήρκησε από το Σεπτέμβριο ως τον Ιούνιο, εξάγονται συμπεράσματα που τονίζουν ότι η ελεγχόμενη και υπό καθοδήγηση χρήση της τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής πράξης μπορεί να αποτελέσει καλή πρακτική που παρακινεί θετικά τους μαθητές και εξάπτει τη φαντασία και το ενδιαφέρον τους και ότι η συνεργατική συγγραφή κοινής ψηφιακής ιστορίας αυξάνει προοδευτικά τη μάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας και ο μαθητής αποκτά ενεργό ρόλο στη διδακτική πράξη.

Υπογραμμίζεται εδώ ότι το νεαρό της ηλικίας των συμμετεχόντων (μαθητές Ε’ τάξης δημοτικού) καλούσε να εμπιστευτούμε νέες μεθοδολογίες όπως η παιγνιώδης μάθηση και η κατάτμηση των δραστηριοτήτων σε μικρότερες που πήραν τη μορφή mini-projet, περνώντας από την αναλογική στην ψηφιακή μετάβαση. Σημειώνονται επίσης προκλήσεις που διαπιστώθηκαν αναφορικά με το χρόνο υλοποίησης του προγράμματος δεδομένου ότι πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του ωρολογίου προγράμματος και ζητήματα τεχνικής φύσεως.

Ο θετικός αντίκτυπος που είχε το έργο τόσο σε εμένα ως εκπαιδευτικό όσο και στους μάθητές μου, μας επιτρέπει ανεπιφύλακτα να προτείνουμε την υιοθέτηση και την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης και της συγγραφής συνεργατικής ιστορίας στη διδακτική πράξη και στα συνεργατικά ευρωπαϊκά έργα eTwinning.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Carlone, E. (2024). La lecture augmentée et collaborative à travers des outils numériques : enjeux et pratiques. Didactique du FLES : Recherches et Pratiques, 3(1). https://doi.org/10.57086/dfles.1024

Hamel, N. (2023). La narration numérique et la motivation en classe de FLE : quels apports ? Akofena, 3(10). https://doi.org/10.48734/akofena.n010v3.11.2023

Hamez, M.-P. (2012). La pédagogie du projet : un intérêt partagé en FLE, FLS et FLM. Le Français Aujourd’hui, 176, 77–90.https://doi.org/10.3917/lfa.176.0077

Mattioli-Thonard, A. (2015). Pour une intégration en douceur des TICE dans la classe de FLE. Vivre le français, (247). http://hdl.handle.net/2268/190659

Papadakis, S. (2016). Καινοτομίες στην Εκπαίδευση. Η δράση eTwinning. Στο Πρακτικά 3ου Συνεδρίου «Νέος Παιδαγωγός».

Springer, C. (2018). Parcours autour de la notion d’apprentissage collaboratif : didactique des langues et numérique. Revue internationale de pédagogie de l’enseignement supérieur, 34(2).https://doi.org/10.4000/ripes.1336

School Education Gateway. (χ.χ.). Συνοπτικός οδηγός για τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR) για σχολεία και εκπαιδευτικούς. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Ανακτήθηκε από: https://school-education.ec.europa.eu/insights/tutorials/brief-guide-gdpr-schools-and-teachers

Abstract

This article presents the eTwinning project Les cartes postales de mon pays, in which 23 primary school students (Grade E) from Pastidas, Rhodes, engaged with French as a foreign language outside the traditional classroom boundaries. The project aimed to introduce young learners to French through innovative collaborative practices supported by digital tools and by a carefully guided, controlled use of Artificial Intelligence (AI). The pedagogical approach was based on the circular writing model and on digital storytelling, with part of the story illustrated using AI-generated images. Students collaborated via the TwinSpace platform and used tools such as Digipad, Padlet, Canva and StoryJumper to co-create a shared digital book titled Les Aventuriers des cartes Postales. Final self-evaluation showed that 85 % of the students expressed a desire to participate in future European collaborative projects, while 94 % reported that they improved their French. The study highlights that controlled, teacher-mediated use of AI in combination with collaborative digital storytelling can motivate young learners and support meaningful language learning in eTwinning contexts.

Keywords: eTwinning, ICT, Artificial Intelligence, digital storytelling, circular collaborative story, French as a foreign language

Résumé

Cet article présente le projet eTwinning Les cartes postales de mon pays, dans lequel 23 élèves du primaire (classe E), de Pastidas (Rhodes), ont été initiés à la langue française comme langue étrangère, en dehors des limites traditionnelles de la classe. Le projet visait à faire découvrir le français à de jeunes élèves grâce à des pratiques collaboratives innovantes soutenues par des outils numériques et par une utilisation contrôlée et encadrée de l’Intelligence Artificielle (IA). L’approche pédagogique s’est fondée sur le modèle de la rédaction circulaire et sur le récit numérique (digital storytelling), avec une partie de l’histoire illustrée grâce à des images générées par IA. Les élèves ont collaboré via la plateforme TwinSpace et ont utilisé des outils tels que Digipad, Padlet, Canva et StoryJumper pour co-créer un livre numérique partagé intitulé Les Aventuriers des cartes postales. L’auto-évaluation finale a montré que 85 % des élèves ont exprimé le désir de participer à de futurs projets européens collaboratifs, tandis que 94 % ont indiqué qu’ils avaient amélioré leur français. L’étude souligne que l’utilisation contrôlée et médiatisée par l’enseignant de l’IA, combinée au récit numérique collaboratif, peut motiver les jeunes élèves et soutenir un apprentissage significatif de la langue dans des contextes eTwinning.

Mots-clés: eTwinning, TIC, Intelligence Artificielle, récit numérique, rédaction circulaire collaborative, français langue étrangère