Εκπαιδευτικός ΠΕ05

agapilam@gmail.com

Περίληψη

Με το παρόν άρθρο περιγράφεται το ευρωπαϊκό eTwinning έργο “les cartes postales de mon pays” σκοπός του οποίου ήταν να έρθουν οι μαθητές της Ε’ τάξης δημοτικού σε επαφή με τη γαλλική γλώσσα με διαφορετικό τρόπο που δεν περιορίζεται μέσα στα πλαίσια της σχολικής αίθουσας και αφετέρου να αναδείξουμε τον τρόπο με τον οποίο καινοτόμες πρακτικές όπως η χρήση ψηφιακών εργαλείων και η ελεγχόμενη και υπό καθοδήγηση χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στήριξαν τη συνδημιουργία ενός κοινού ψηφιακού τελικού προϊόντος που πήρε τη μορφή κυκλικής συγγραφικής ιστορίας με τίτλο “Les Aventuriers des cartes Postales”. Για την υλοποίηση του έργου στηριχτήκαμε αφενός στο μοντέλο κυκλικής συγγραφής και αφετέρου στην εικονογράφηση της ιστορίας με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, ως άμεση εφαρμογή της επιμόρφωσης της γραφούσας στα επιμορφωτικά σεμινάρια “Ασφάλεια στο διαδίκτυο – Αξιολόγηση και ανάπτυξη κριτικής σκέψης για το ψηφιακό περιεχόμενο» & «Παιδαγωγική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στα eTwinning έργα και στη διδασκαλία μαθημάτων». Η τελική αυτοαξιολόγηση των συμμετεχόντων μαθητών στο πρόγραμμα ανέδειξε ότι το 85% αυτών εκδήλωσε την επιθυμία να συμμετάσχουν και σε μελλοντικά έργα.

Λέξεις-κλειδιά: eTwinning, ΤΠΕ, Τεχνητή Νοημοσύνη, Κυκλική συγγραφική ιστορία, Γαλλικά 

Εισαγωγή

Στο έργο συμμετείχαν 22 σχολεία έξι χωρών της Ευρώπης και της Μεσογείου με σύνολο 354 συμμετεχόντων μαθητών, εκ των οποίων οι 23 ήταν μαθητές της Ε2 τάξης του δημοτικού σχολείου Παστίδας, στη Ρόδο. Οι συμμετέχοντες μαθητές είχαν όλοι κοινό σημείο ότι διδάσκονταν τη γαλλική γλώσσα ως ξένη. Πρόκειται για ένα διευρυμένο δίκτυο που το μέγεθός του δεν λειτούργησε αποτρεπτικά, αλλά αντιθέτως αποτέλεσε εφαλτήριο για τους ίδιους τους μαθητές να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να συνδημιουργήσουν με τους εταίρους τους ένα αξιόλογο τελικό προϊόν.

Η καινοτόμος προσέγγιση του έργου αφορά στην πολυεπίπεδη ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης υπό καθοδήγηση ως βασικών παιδαγωγικών μέσων για τη διδασκαλία της γαλλικής γλώσσας. Στο έργο αυτό φροντίσαμε να φέρουμε πιο κοντά τους μικρούς μαθητές με τις προκλήσεις που παρουσιάζονται από τη συνεχή εξέλιξη των νέων τεχνολογιών με τον Papadakis (2016) να σημειώνει πως η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα καθιστά αναγκαία όχι μόνο την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση αλλά κυρίως την ουσιαστική παιδαγωγική τους αξιοποίηση, ενώ προσθέτει ότι λίγα υπάρχοντα εκπαιδευτικά μοντέλα καταφέρνουν πραγματικά να στηρίξουν την κοινωνικό-εποικοδομητική, διαθεματική προσέγγιση της γνώσης που προσφέρουν τα συνεργατικά περιβάλλοντα.

Μέσα από τη συμμετοχή μας στο έργο με συγγραφή της κυκλικής ιστορίας, της πλαισίωσής της με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τη ταυτόχρονη αξιοποίηση των εργαλείων της πλατφόρμας Twinspace, επιχειρήσαμε να ενώσουμε τη γαλλική γλώσσα με την πραγματική αξία της σε αυθεντικές επικοινωνιακές περιστάσεις.

Πλαίσιο του έργου

Η υλοποίηση του έργου βασίστηκε σε νέες παιδαγωγικές μεθόδους με ιδιαίτερη έμφαση να δίνεται στη συνεργατική μάθηση μιας και οι μαθητές για την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων δημιούργησαν ομάδες, λειτούργησαν, έμαθαν και επικοινώνησαν μέσα από αυτές με αποτέλεσμα να φτιάχνουν κοινά συνεργατικά προϊόντα. Όπως επισημαίνει ο Springer (2018), η κοινή δημιουργία ψηφιακών έργων με συμμαθητές από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα προσφέρει στους μαθητές ένα ισχυρό κίνητρο, καθώς αντιλαμβάνονται τη γαλλική γλώσσα ως ζωντανό μέσο σύνδεσης και κοινής έκφρασης. Με τη μάθηση μέσω έργου κάθε δραστηριότητα μετατράπηκε σε ένα μικρό και αυτόνομο mini-projet (μικρό έργο) που οδήγησε στη διαμόρφωση παιδαγωγικού υλικού εκπονημένο από τους μαθητές και κυρίως ανέπτυξαν προφορικές και γραπτές δεξιότητες στη γαλλική γλώσσα. Η Hamez (2012) συνδέει την παιδαγωγική του έργου με την «προοπτική δράσης» (perspective actionnelle) μια προοπτική που ενθαρρύνει τη δράση η οποία γεννά αλληλεπίδραση και αναπτύσσει επικοινωνιακές γλωσσικές δεξιότητες παραγωγής, πρόσληψης, διαμεσολάβησης και αλληλεπίδρασης.

Ο διττός ρόλος μου αφενός ως επιμορφούμενη στα σεμινάρια «Παιδαγωγική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα eTwinning έργα και στη διδασκαλία μαθημάτων» και «Ασφάλεια στο διαδίκτυο – Αξιολόγηση και ανάπτυξη κριτικής σκέψης για το ψηφιακό περιεχόμενο» μου παρείχε το θεωρητικό υπόβαθρο ώστε να ενημερώσω τους μαθητές μου σχετικά με την υπεύθυνη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για τη μερική εικονογράφηση της ιστορίας και ταυτόχρονα να μεταφέρω στους μαθητές βασικές γνώσεις περί προστασίας δεδομένων και πνευματικών δικαιωμάτων και μερίμνησα για την ενημέρωση των γονέων και τη συγκέντρωση των επίσημων εντύπων γονικής συναίνεσης. Αφετέρου, ως επιμορφώτρια στο πρόγραμμα «StoR23+: Storytelling & Εκπαιδευτική Ρομποτική» εφάρμοσα καλές πρακτικές δημιουργικής αφήγησης και χρήσης νέων τεχνολογιών στο έργο. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ουσιώδεις και εξέχουσας σημασίας δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τον σημερινό μαθητή και αυριανό πολίτη του 21ου αιώνα. Οι δύο ρόλοι αυτοί επέτρεψαν τη σύμπνοια της παιδαγωγικής και της ηθικής διάστασης του έργου.

Νέες τεχνολογίες & Ψηφιακά εργαλεία

Καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου, οι νέες τεχνολογίες και τα ψηφιακά εργαλεία αποτέλεσαν ακρογωνιαίο λίθο όχι μόνο για την οργάνωση και διαχείριση μέσω της πλατφόρμας Twinspace στην οποία αποθηκεύονταν οι δραστηριότητες και όλα τα παραγόμενα των ομάδων αλλά και την ανάπτυξη του ψηφιακού γραμματισμού των μαθητών καθώς ήρθαν σε επαφή με εργαλεία που τα χρησιμοποίησαν για να αναδείξουν τις προσωπικές ιδέες και απόψεις όπως το Digipad (La Digitale) και το Padlet. Όπως σημειώνει η Mattioli-Thonard (2015), η ενσωμάτωση εργαλείων όπως το Padlet στην τάξη FLE ενισχύει την περιέργεια και τη δημιουργικότητα των μαθητών, τις ανταλλαγές και την αμοιβαία βοήθεια, ενώ μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά ακόμη και για πιο ντροπαλούς ή λιγότερο σίγουρους μαθητές. Δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα για ελεύθερη γραπτή παραγωγή (production écrite libre), το εργαλείο τους επιτρέπει να χρησιμοποιούν τη γλώσσα όχι ως μια σειρά τυποποιημένων ασκήσεων, αλλά ως αυθεντικό μέσο προσωπικής έκφρασης. Η παραγωγή οπτικού περιεχομένου (παρουσιάσεις κ.ο.κ) έγινε μέσω της εφαρμογής Canva, κατά τη χρήση της οποίας παρατηρήθηκε μέσα στην τάξη έντονο ενδιαφέρον των μαθητών το οποίο κέντρισαν οι απεριόριστες επιλογές που δίνει σε εργαλεία για τη δημιουργία και διαμόρφωση του υλικού.

Το τελικό προϊόν του έργου πήρε τη μορφή συγγραφής κυκλικής ψηφιακής ιστορίας με τη χρήση του StoryJumper καθώς όχι μόνο συμβάλλει στην ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων, στη συγκεκριμένη περίπτωση στη γαλλική γλώσσα αλλά επιτρέπει τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση σε πραγματικό χρόνο και όπως περιγράφει η Carlone (2024), η πλατφόρμα StoryJumper επιτρέπει σε όλους τους εγγεγραμμένους σε μια εικονική τάξη να εισάγουν ταυτόχρονα ή ασύγχρονα πολυτροπικό περιεχόμενο που μετατρέπεται σε σελίδες ενός κοινού ψηφιακού βιβλίου, ενώ η ενσωματωμένη λειτουργία τηλεδιάσκεψης επιτρέπει στους μαθητές να αλληλεπιδρούν άμεσα, να καθοδηγούνται αμοιβαία και να διαπραγματεύονται τις πρακτικές πτυχές της εργασίας τους σε πραγματικό χρόνο. Η δυνατότητα αυτή μετατρέπει τους μαθητές από μεμονωμένους συγγραφείς σε ενεργά μέλη μιας κοινότητας πρακτικής. Τέλος, τα ψηφιακά εργαλεία είχαν ιδιαίτερο σημαντικό ρόλο στις φάσεις του έργου που αφορούσαν την επικοινωνία είτε σύγχρονα (τηλεδιασκέψεις μέσω Twinspace) είτε ασύγχρονα (ψηφοφορίες, αξιολόγηση και αναρτήσεις). Ενδεικτικά αναφέρονται τα εργαλεία Google Forms για την αυτοαξιολόγηση και αξιολόγηση του έργου από όλους τους εμπλεκόμενους (μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς) και το Mentimeter για την ανάδειξη εντυπώσεων των μαθητών.

Υλοποίηση — StoryJumper ως εργαλείο ψηφιακής αφήγησης 

Για τη συγγραφή της ψηφιακής ιστορίας επιλέξαμε το κυκλικό μοντέλο συγγραφής όπου κάθε σχολείο – εταίρος έγραφε το δικό του απόσπασμα και το συνέχιζε το επόμενο, με το δικό μας σχολείο να συγγράφει τις σελίδες 10 – 15. Κάθε απόσπασμα ξεκινά με τους πρωταγωνιστές να βρίσκονται στην πόλη τους και μέσα από μια μικρή περιπέτεια να παρουσιάζουν μέρη και να συναντούν πρόσωπα του τόπου τους και συνεχίζει με την ολοκλήρωση μίας αποστολής που αναλαμβάνουν και τελειώνει με μια μαγική καρτ ποστάλ (που ήταν και το θέμα του ευρωπαϊκού έργου “les cartes postales de mon pays”) να μεταφέρει τους πρωταγωνιστές και τους νέους φίλους που συνάντησαν στη επόμενη πόλη/χώρα-προορισμό. Η Hamel (2023) παρουσιάζει την ψηφιακή αφήγηση ως μέσο ανάπτυξης κατανόησης και προφορικής/γραπτής έκφρασης σε μαθητές FLE και καταλήγει ότι η ενσωμάτωση της ψηφιακής αφήγησης στην τάξη FLE έχει θεμελιώδη παιδαγωγική σημασία, παίζοντας κεντρικό ρόλο στην ενίσχυση της εμπλοκής των μαθητών στις δραστηριότητες της τάξης.

Η τμηματική εικονογράφηση της ψηφιακής ιστορίας έγινε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Οι μαθητές έδιναν αποσπάσματα του κειμένου τους και το οπτικοποιούσαν, πάντα υπό την καθοδήγηση και τον έλεγχο της εκπαιδευτικού δίνοντας έμφαση μετά από συζήτηση στη τάξη για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε υπεύθυνα και σωστά να αξιοποιήσουμε τη τεχνητή νοημοσύνη. Σημασία κατά τη δημιουργία των προτροπών στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, δόθηκε ώστε να είναι σαφείς και περιγραφικές. Η συγγραφική ιστορία βρίσκεται στο σύνδεσμο : Les aventuriers des cartes postales

Εικόνα 1: Το συνεργατικό ψηφιακό βιβλίο του eTwinning έργου Les cartes postales de mon pays.

Αποτελέσματα & Αξιολόγηση

Με τη συμμετοχή τους στο ευρωπαϊκό συνεργατικό πρόγραμμα, οι μαθητές απέκτησαν γλωσσικές δεξιότητες επιπέδου Α1 σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες και κατάφεραν να παρουσιάσουν τον εαυτό τους, να μιλήσουν στα γαλλικά, να γράψουν σύντομα μηνύματα, να κάνουν γνωριμία με άλλους μαθητές αντίστοιχης ηλικίας, να εξερευνήσουν τον τόπο τους και να ανακαλύψουν έθιμα άλλων ευρωπαϊκών και μεσογειακών χωρών όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Τουρκία και η Τυνησία και κυρίως να ξεπεράσουν τον φόβο τους για τη μέχρι τότε άγνωστη γαλλική γλώσσα. Παράλληλα ανέπτυξαν ψηφιακές και κοινωνικές δεξιότητες, γνώρισαν νέα ψηφιακά εργαλεία και ενημερώθηκαν για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, τον σεβασμό στην ιδιωτικότητα και στα πνευματικά δικαιώματα καθώς ο επίσημος οδηγός του School Education Gateway  διευκρινίζει ότι το σχολείο λειτουργεί συνήθως ως «ελεγκτής» δεδομένων, με υποχρέωση να διασφαλίζει ασφαλή συμφωνία με κάθε «επεξεργαστή» δεδομένων — όρος που καλύπτει και διαδικτυακές εκπαιδευτικές πλατφόρμες ή λογισμικά που το σχολείο χρησιμοποιεί. Τέλος, μέσα από τις συνεργατικές εργασίες οικοδομήθηκαν ικανότητες όπως η συνεργασία, η αυτονομία, η επικοινωνία και η συμμετοχή σε ένα κοινό έργο με σαφή προσανατολισμό και στόχο. Τα αποτελέσματα αυτά είναι σύμφωνα και με τους στόχους που ετέθησαν κατά τη φάση οργάνωσης του ευρωπαϊκού συνεργατικού έργου “les cartes postales de mon pays”.

Η αξιολόγηση αποτέλεσε σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού έργου και οργανώθηκε γύρω από τρεις κρίσιμους άξονες: α) η τελική αξιολόγηση του έργου από τους κηδεμόνες αναδεικνύει τη μεγάλη ικανοποίηση σε ποσοστό 72% και υπογραμμίζεται έτσι η μεγάλη επιτυχία του έργου αλλά και η εμπιστοσύνη που έδειξαν στη σχολική κοινότητα, β) η τελική αξιολόγηση από τους καθηγητές – συμμετέχοντες στο έργο, που αφενός κατέδειξε σε ποσοστό 84,6% το θετικό αντίκτυπο των ψηφιακών εργαλείων στις ψηφιακές δεξιότητες των μαθητών και αφετέρου την προστιθέμενη αξία της καλλιέργειας διαπολιτισμικής συνείδησης σε ποσοστό 53,8% και γ) η αξιολόγηση και αυτοαξιολόγηση των μαθητών που ανέδειξε τα παρακάτω δεδομένα: 1) οι μαθητές βελτίωσαν τα γαλλικά τους σε ποσοστό 94%, 2) το 85% δήλωσε ότι επιθυμεί να ξανασυμμετάσχει σε ευρωπαϊκό συνεργατικό έργο, 3) το 59% δήλωσε “πολύ ευτυχής” και το 28% “ευτυχής” από τη συμμετοχή και 4) το 74% δήλωσε ότι έμαθε να συνεργάζεται με τους άλλους.

Συζήτηση & συμπεράσματα

Από το έργο αυτό, που διήρκησε από το Σεπτέμβριο ως τον Ιούνιο, εξάγονται συμπεράσματα που τονίζουν ότι η ελεγχόμενη και υπό καθοδήγηση χρήση της τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής πράξης μπορεί να αποτελέσει καλή πρακτική που παρακινεί θετικά τους μαθητές και εξάπτει τη φαντασία και το ενδιαφέρον τους και ότι η συνεργατική συγγραφή κοινής ψηφιακής ιστορίας αυξάνει προοδευτικά τη μάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας και ο μαθητής αποκτά ενεργό ρόλο στη διδακτική πράξη.

Υπογραμμίζεται εδώ ότι το νεαρό της ηλικίας των συμμετεχόντων (μαθητές Ε’ τάξης δημοτικού) καλούσε να εμπιστευτούμε νέες μεθοδολογίες όπως η παιγνιώδης μάθηση και η κατάτμηση των δραστηριοτήτων σε μικρότερες που πήραν τη μορφή mini-projet, περνώντας από την αναλογική στην ψηφιακή μετάβαση. Σημειώνονται επίσης προκλήσεις που διαπιστώθηκαν αναφορικά με το χρόνο υλοποίησης του προγράμματος δεδομένου ότι πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του ωρολογίου προγράμματος και ζητήματα τεχνικής φύσεως.

Ο θετικός αντίκτυπος που είχε το έργο τόσο σε εμένα ως εκπαιδευτικό όσο και στους μάθητές μου, μας επιτρέπει ανεπιφύλακτα να προτείνουμε την υιοθέτηση και την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης και της συγγραφής συνεργατικής ιστορίας στη διδακτική πράξη και στα συνεργατικά ευρωπαϊκά έργα eTwinning.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Carlone, E. (2024). La lecture augmentée et collaborative à travers des outils numériques : enjeux et pratiques. Didactique du FLES : Recherches et Pratiques, 3(1). https://doi.org/10.57086/dfles.1024

Hamel, N. (2023). La narration numérique et la motivation en classe de FLE : quels apports ? Akofena, 3(10). https://doi.org/10.48734/akofena.n010v3.11.2023

Hamez, M.-P. (2012). La pédagogie du projet : un intérêt partagé en FLE, FLS et FLM. Le Français Aujourd’hui, 176, 77–90.https://doi.org/10.3917/lfa.176.0077

Mattioli-Thonard, A. (2015). Pour une intégration en douceur des TICE dans la classe de FLE. Vivre le français, (247). http://hdl.handle.net/2268/190659

Papadakis, S. (2016). Καινοτομίες στην Εκπαίδευση. Η δράση eTwinning. Στο Πρακτικά 3ου Συνεδρίου «Νέος Παιδαγωγός».

Springer, C. (2018). Parcours autour de la notion d’apprentissage collaboratif : didactique des langues et numérique. Revue internationale de pédagogie de l’enseignement supérieur, 34(2).https://doi.org/10.4000/ripes.1336

School Education Gateway. (χ.χ.). Συνοπτικός οδηγός για τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR) για σχολεία και εκπαιδευτικούς. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Ανακτήθηκε από: https://school-education.ec.europa.eu/insights/tutorials/brief-guide-gdpr-schools-and-teachers

Abstract

This article presents the eTwinning project Les cartes postales de mon pays, in which 23 primary school students (Grade E) from Pastidas, Rhodes, engaged with French as a foreign language outside the traditional classroom boundaries. The project aimed to introduce young learners to French through innovative collaborative practices supported by digital tools and by a carefully guided, controlled use of Artificial Intelligence (AI). The pedagogical approach was based on the circular writing model and on digital storytelling, with part of the story illustrated using AI-generated images. Students collaborated via the TwinSpace platform and used tools such as Digipad, Padlet, Canva and StoryJumper to co-create a shared digital book titled Les Aventuriers des cartes Postales. Final self-evaluation showed that 85 % of the students expressed a desire to participate in future European collaborative projects, while 94 % reported that they improved their French. The study highlights that controlled, teacher-mediated use of AI in combination with collaborative digital storytelling can motivate young learners and support meaningful language learning in eTwinning contexts.

Keywords: eTwinning, ICT, Artificial Intelligence, digital storytelling, circular collaborative story, French as a foreign language

Résumé

Cet article présente le projet eTwinning Les cartes postales de mon pays, dans lequel 23 élèves du primaire (classe E), de Pastidas (Rhodes), ont été initiés à la langue française comme langue étrangère, en dehors des limites traditionnelles de la classe. Le projet visait à faire découvrir le français à de jeunes élèves grâce à des pratiques collaboratives innovantes soutenues par des outils numériques et par une utilisation contrôlée et encadrée de l’Intelligence Artificielle (IA). L’approche pédagogique s’est fondée sur le modèle de la rédaction circulaire et sur le récit numérique (digital storytelling), avec une partie de l’histoire illustrée grâce à des images générées par IA. Les élèves ont collaboré via la plateforme TwinSpace et ont utilisé des outils tels que Digipad, Padlet, Canva et StoryJumper pour co-créer un livre numérique partagé intitulé Les Aventuriers des cartes postales. L’auto-évaluation finale a montré que 85 % des élèves ont exprimé le désir de participer à de futurs projets européens collaboratifs, tandis que 94 % ont indiqué qu’ils avaient amélioré leur français. L’étude souligne que l’utilisation contrôlée et médiatisée par l’enseignant de l’IA, combinée au récit numérique collaboratif, peut motiver les jeunes élèves et soutenir un apprentissage significatif de la langue dans des contextes eTwinning.

Mots-clés: eTwinning, TIC, Intelligence Artificielle, récit numérique, rédaction circulaire collaborative, français langue étrangère

Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕ70, Διευθύντρια στο 4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, Αττικής

a.efth@sch.gr

Περίληψη

Το άρθρο παρουσιάζει την εμπειρία υλοποίησης του ευρωπαϊκού έργου eTwinning “Safe Net Smart Kids”, το οποίο εστίασε στην ψηφιακή πολιτειότητα, την ασφάλεια στο διαδίκτυο, την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων, το ψηφιακό αποτύπωμα και τη θετική διαδικτυακή επικοινωνία. Το έργο αποτέλεσε συνέχεια προηγούμενης επιτυχημένης ευρωπαϊκής συνεργασίας με τους ίδιους εταίρους και βασίστηκε στη συνεργατική, βιωματική και δημιουργική μάθηση. Οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά σε δραστηριότητες όπως δημιουργία λογότυπου, συνεργατικά wordclouds, ψηφιακή ιστορία, podcast, ανταλλαγή θετικών μηνυμάτων και διαδικτυακές συναντήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμπερίληψη όλων των μαθητών, στην αξιοποίηση εργαλείων Web 2.0 και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στη σύνδεση του έργου με το αναλυτικό πρόγραμμα και το εγκεκριμένο προς υλοποίηση Erasmus+ KA122 σχέδιο του σχολείου για το 2026-2027. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν την αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την ανάπτυξη ψηφιακού γραμματισμού, κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας και υπεύθυνης διαδικτυακής συμπεριφοράς.

Λέξεις κλειδιά: eTwinning, ψηφιακή πολιτειότητα, συνεργασία

Εισαγωγή

Η ανάγκη καλλιέργειας δεξιοτήτων ψηφιακής πολιτειότητας στους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρη από ποτέ. Τα παιδιά έρχονται από μικρή ηλικία σε επαφή με ψηφιακά περιβάλλοντα, κοινωνικά δίκτυα, διαδικτυακές πληροφορίες και πολυτροπικό περιεχόμενο. Η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν ψευδείς ειδήσεις, να προστατεύουν το ψηφιακό τους αποτύπωμα, να επικοινωνούν με σεβασμό και να χρησιμοποιούν υπεύθυνα την τεχνολογία αποτελεί βασικό στόχο της σύγχρονης εκπαίδευσης και συνδέεται με την ανάπτυξη της ψηφιακής επάρκειας των πολιτών  (Vuorikari et al., 2022).

Το έργο eTwinning “Safe Net Smart Kids” υλοποιήθηκε ως συνέχεια του περσινού έργου “Safe Net Kids”, το οποίο είχε βραβευτεί με Εθνική και Ευρωπαϊκή Ετικέτα Ποιότητας. Η φετινή συνεργασία αποτέλεσε την τρίτη χρονιά κοινής πορείας με τον βασικό πυρήνα των ίδιων ευρωπαίων εταίρων, γεγονός που ενίσχυσε την εμπιστοσύνη, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας. Το έργο αναπτύχθηκε γύρω από θεματικές όπως οι ψευδείς ειδήσεις και η παραπληροφόρηση, το ψηφιακό αποτύπωμα, η θετική διαδικτυακή επικοινωνία, η netiquette και η ασφάλεια στα online περιβάλλοντα.

 Σκοπός και παιδαγωγικό πλαίσιο

Βασικός σκοπός του έργου ήταν οι μαθητές να αναπτύξουν κριτική σκέψη και υπεύθυνη στάση απέναντι στο διαδίκτυο, στο πλαίσιο της εκπαίδευσης για την ψηφιακή πολιτειότητα (Council of Europe, 2019). Ειδικότερα, επιδιώχθηκε να μάθουν να αξιολογούν πληροφορίες, να αναγνωρίζουν στοιχεία παραπληροφόρησης, να κατανοούν τη σημασία του ψηφιακού αποτυπώματος και να καλλιεργούν θετική και ευγενική διαδικτυακή συμπεριφορά.

Η παιδαγωγική προσέγγιση βασίστηκε στη συνεργατική, βιωματική και δημιουργική μάθηση. Οι μαθητές δεν λειτούργησαν ως παθητικοί δέκτες πληροφοριών, αλλά ως ενεργοί δημιουργοί περιεχομένου, ερευνητές, παρουσιαστές και συνεργάτες. Εργάστηκαν σε μικρές ομάδες, συζήτησαν πραγματικά προβλήματα του διαδικτύου, αντάλλαξαν ιδέες με μαθητές άλλων χωρών και δημιούργησαν υλικό με νόημα για την τάξη και τη σχολική κοινότητα.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η συμπεριληπτική διάσταση του έργου. Στην πολυπολιτισμική τάξη μας, στην οποία φοιτούν μαθητές Ρομά και μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, όλες οι δραστηριότητες σχεδιάστηκαν με τρόπο ώστε κάθε παιδί να μπορεί να συμμετάσχει σύμφωνα με τις δυνατότητές του. Η χρήση εικόνων, βίντεο, cartoons, απλών ερωτήσεων, συνεργατικών εργαλείων και ψηφιακών δημιουργιών βοήθησε τους μαθητές να κατανοήσουν σύνθετες έννοιες με προσιτό και δημιουργικό τρόπο.

Μεθοδολογία και δραστηριότητες

Το έργο οργανώθηκε με σαφή καταμερισμό εργασιών ανάμεσα στους εταίρους. Το eTwinning προσφέρει ένα ασφαλές ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας, επικοινωνίας και συνδημιουργίας μεταξύ σχολείων (European School Education Platform, χ.χ.), το οποίο αξιοποιήθηκε σε όλη τη διάρκεια του έργου μέσω του TwinSpace. Οι εκπαιδευτικοί συνεργάστηκαν επίσης μέσω WhatsApp, διαδικτυακών συναντήσεων και συνεργατικών εργαλείων, ώστε να υπάρχει συνεχής επικοινωνία, άμεσος συντονισμός και κοινός σχεδιασμός. Οι θεματικές ενότητες οργανώθηκαν γύρω από τα fake news, το digital footprint, τη netiquette, τη positive communication και τα online games.

Οι μαθητές συμμετείχαν σε πολλές συνεργατικές δράσεις. Αρχικά δημιούργησαν προτάσεις λογότυπου για το έργο και συμμετείχαν στη διαδικασία ψηφοφορίας. Το λογότυπο που δημιούργησαν οι μαθητές του σχολείου μας αναδείχθηκε νικητήριο και επιλέχθηκε ως το επίσημο λογότυπο του “Safe Net Smart Kids” (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 1). Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή τους και το αίσθημα ότι η δική τους δημιουργία μπορεί να εκπροσωπήσει μια ευρωπαϊκή συνεργασία.

Σχήμα 1: Δημιουργία του νικητήριου λογότυπου

Η επεξεργασία των θεματικών ενοτήτων έγινε σταδιακά και με τρόπο βιωματικό, ώστε οι μαθητές να συνδέσουν τη γνώση με πραγματικές καταστάσεις της καθημερινής τους ζωής στο διαδίκτυο. Στην ενότητα των ψευδών ειδήσεων, οι μαθητές προβληματίστηκαν μέσα από τη συνεργατική δραστηριότητα Mentimeter “What do we know about fake news?”, συζήτησαν παραδείγματα παραπληροφόρησης και αναζήτησαν τρόπους ελέγχου της αξιοπιστίας μιας πληροφορίας, συνδέοντας τη δράση με την καλλιέργεια πληροφοριακού και μιντιακού γραμματισμού (UNESCO, 2021; SaferInternet4Kids, χ.χ.), (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 2). Η συμμετοχή τους στο συνεργατικό βίντεο “Steps to Detect Fake News and What to Do” τους έδωσε τη δυνατότητα να παρουσιάσουν, με δημιουργικό τρόπο, πρακτικά βήματα για την αναγνώριση και την αντιμετώπιση των fake news.

 Σχήμα 2: Το δικό μας Mentimeter

Στη συνέχεια, μέσα από τη θεματική του ψηφιακού αποτυπώματος, οι μαθητές κατανόησαν ότι κάθε διαδικτυακή ενέργεια αφήνει ίχνος και επηρεάζει την online εικόνα μας. Το συνεργατικό wordcloud και η ψηφιακή ιστορία λειτούργησαν ως αφορμή για συζήτηση, προβληματισμό και δημιουργική έκφραση. Παράλληλα, στη δράση “Messages Between Partners”, οι μαθητές αντάλλαξαν θετικά μηνύματα, σχόλια και απαντήσεις με παιδιά από άλλες χώρες, βιώνοντας στην πράξη τη σημασία της ευγένειας, της ενσυναίσθησης και του σεβασμού στην online επικοινωνία. Το podcast “Good Vibe Online” ολοκλήρωσε δημιουργικά αυτή την εμπειρία, δίνοντας στους μαθητές φωνή για να μιλήσουν για την υπεύθυνη και θετική διαδικτυακή συμπεριφορά.

Αξιοποίηση τεχνολογίας

Η τεχνολογία αποτέλεσε βασικό εργαλείο σε όλες τις φάσεις του έργου. Το TwinSpace χρησιμοποιήθηκε ως χώρος οργάνωσης, ανάρτησης υλικού, αλληλεπίδρασης και τεκμηρίωσης. Το Padlet αξιοποιήθηκε για παρουσιάσεις, θετικά μηνύματα, συνεργατικές αναρτήσεις και διάχυση. Το Canva χρησιμοποιήθηκε για λογότυπα, αφίσες, banners, παρουσιάσεις και πιστοποιητικά. Το Mentimeter και το WordArt υποστήριξαν τη δημιουργία συνεργατικών wordclouds, ενώ τα Google Forms αξιοποιήθηκαν για ερωτηματολόγια και αξιολόγηση (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 3).

Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία Web 2.0 και τεχνητής νοημοσύνης, όπως ChatGPT, Gemini, CapCut, StoryJumper, Book Creator και Voilá, πάντα με παιδαγωγική καθοδήγηση . Η αξιοποίηση αυτών των εργαλείων ενίσχυσε τη δημιουργικότητα, την ενεργό συμμετοχή και την κατανόηση των θεμάτων από τους μαθητές.

Σχήμα 3: Η δική μας εκδοχή για συνέχιση της ιστορίας στο StoryJumper

Για την τεκμηρίωση της συμμετοχής της τάξης μας δημιουργήθηκε επίσης ψηφιακός χώρος στο Sandbox, όπου συγκεντρώθηκαν οι δραστηριότητες, οι μαθητικές δημιουργίες, οι σύνδεσμοι, οι παρουσιάσεις και τα τελικά προϊόντα (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 4). Το Sandbox λειτούργησε ως οργανωμένος φάκελος παρουσίασης της πορείας του έργου και ως επιπλέον μέσο διάχυσης.

 Σχήμα 4: Το Sandbox

Σύνδεση με το αναλυτικό πρόγραμμα και το Erasmus+

Το έργο εντάχθηκε οργανικά στο αναλυτικό πρόγραμμα. Η διαθεματική αξιοποίηση του έργου συνδέθηκε με τη λογική των ΔΕΠΠΣ/ΑΠΣ, καθώς οι δραστηριότητες συνδύασαν γνώσεις, στάσεις και δεξιότητες από διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, όπως Γλώσσα, Αγγλικά, Πληροφορική, Εικαστικά και Εργαστήρια Δεξιοτήτων (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2003). Στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων αξιοποιήθηκε για την καλλιέργεια ψηφιακής πολιτειότητας, υπευθυνότητας, ασφάλειας στο διαδίκτυο και κριτικής σκέψης. Στη Γλώσσα οι μαθητές παρήγαγαν προφορικό και γραπτό λόγο μέσα από μηνύματα, μικρά κείμενα, σενάρια, παρουσιάσεις και podcast. Στα Αγγλικά το έργο λειτούργησε ως αυθεντικό πλαίσιο επικοινωνίας, καθώς οι μαθητές παρουσίασαν ιδέες, συμμετείχαν σε online meetings και επικοινώνησαν με ευρωπαίους συμμαθητές. Στην Πληροφορική εξασκήθηκαν στη χρήση ψηφιακών εργαλείων και στη δημιουργία πολυτροπικού υλικού, ενώ στα Εικαστικά δημιούργησαν λογότυπα, αφίσες, εικόνες και banners (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 5).

 Σχήμα 5: Επί τω έργω

Το έργο συνδέθηκε επίσης παιδαγωγικά και θεματικά με το Erasmus+ KA122 σχέδιο του σχολείου μας με τίτλο «Κριτική Σκέψη και Ψηφιακή Ταυτότητα – Ιδιότητα: Ενδυνάμωση & Διεύρυνση Δεξιοτήτων για την Αντιμετώπιση των Ψευδών Ειδήσεων και Προώθηση της Συνεργασίας στο Σχολείο», το οποίο υλοποιείται από τον Ιανουάριο του 2026 και ολοκληρώνεται τον Μάρτιο του 2027. Οι δράσεις του eTwinning αποτέλεσαν αφετηρία και γέφυρα για βαθύτερη καλλιέργεια κριτικής σκέψης, ψηφιακού γραμματισμού και συνεργασίας μέσα στο σχολείο.

Αποτελέσματα και αντίκτυπος

Τα τελικά προϊόντα του έργου περιλαμβάνουν το νικητήριο λογότυπο, συνεργατικά wordclouds, συνεργατική ψηφιακή ιστορία, βίντεο για τα fake news, αφίσες netiquette, θετικά μηνύματα μεταξύ εταίρων, podcast “Good Vibe Online”, promotional banners, παρουσιάσεις, QR codes, σχολικούς πίνακες και υλικό διάχυσης. Όλα τα προϊόντα τεκμηριώθηκαν στο TwinSpace, σε Padlet, στο Canva σε ψηφιακές παρουσιάσεις και στο ιστολόγιο του σχολείου (4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, 2026).

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε με ερωτηματολόγια μαθητών και εκπαιδευτικών, σχόλια, συζητήσεις και αποτύπωση αποτελεσμάτων. Τα Google Forms βοήθησαν στην καταγραφή των αρχικών πληροφοριών, των προσδοκιών και της τελικής αποτίμησης (Ευθυμίου, 2026). Η ενεργή συμμετοχή των μαθητών, η ποιότητα των παραγόμενων έργων και η συνεργασία με τους εταίρους αποτέλεσαν βασικά στοιχεία αξιολόγησης (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 6).

Σχήμα 6: Teachers’ & Students’ evaluation

Το έργο είχε θετικό αντίκτυπο σε όλους τους μαθητές της τάξης, ανεξάρτητα από το μαθησιακό ή κοινωνικοπολιτισμικό τους υπόβαθρο. Κάθε παιδί απέκτησε, σύμφωνα με τις δυνατότητές του, γνώσεις και εμπειρίες σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια, τη συνεργασία, την κριτική σκέψη και την υπεύθυνη διαδικτυακή συμπεριφορά. Παράλληλα, οι μαθητές βίωσαν την αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας και της δημιουργικής συμμετοχής σε ένα κοινό έργο (όπως εμφανίζεται στο Σχήμα 7).

Σχήμα 7: Τα QR codes από τις δημιουργίες μας

Διάχυση

Η διάχυση πραγματοποιήθηκε μέσα από το σχολικό ιστολόγιο, το Facebook, το Instagram, το TwinSpace, την πλατφόρμα ESEP, σχολικούς πίνακες και εκπαιδευτικές κοινότητες. Στο ιστολόγιο του σχολείου αναρτήθηκαν οι βασικές δράσεις του έργου, το υλικό της τάξης και σύνδεσμοι προς συνεργατικά προϊόντα. Η διάχυση του έργου ενισχύεται και μέσα από το παρόν άρθρο στο περιοδικό WELCOME – The eTwinning Digital Magazine, το οποίο παρουσιάζει την εμπειρία υλοποίησης, τα συνεργατικά προϊόντα, τα αποτελέσματα και τον παιδαγωγικό αντίκτυπο του Safe Net Smart Kids σε ένα ευρύτερο εκπαιδευτικό κοινό (Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, χ.χ.).

Συζήτηση

Η υλοποίηση του “Safe Net Smart Kids” ανέδειξε τη σημασία των eTwinning έργων ως αυθεντικών περιβαλλόντων μάθησης. Οι μαθητές συμμετείχαν σε δραστηριότητες που συνδύασαν την ψηφιακή δημιουργία, τη διαπολιτισμική επικοινωνία, τη γλωσσική έκφραση και την κριτική σκέψη. Η χρήση της τεχνολογίας δεν περιορίστηκε σε τεχνικό επίπεδο, αλλά λειτούργησε ως μέσο ενίσχυσης της συνεργασίας, της δημιουργικότητας και της συμπερίληψης.

Παράλληλα, η συνέχεια της συνεργασίας με τους ίδιους εταίρους για τρίτη χρονιά συνέβαλε στην ωριμότητα του έργου. Οι εκπαιδευτικοί είχαν ήδη αναπτύξει κοινό πλαίσιο επικοινωνίας, εμπιστοσύνης και παιδαγωγικής κατεύθυνσης, γεγονός που διευκόλυνε την παραγωγή ποιοτικών συνεργατικών αποτελεσμάτων. Η σύνδεση με το Erasmus+KA122 σχέδιο του σχολείου έδωσε επιπλέον βάθος και προοπτική στις δράσεις.

Γενικά η ανάγκη προστασίας, ενδυνάμωσης και υπεύθυνης συμμετοχής των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον συνδέεται με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (European Commission, 2022).

Συμπεράσματα

Το “Safe Net Smart Kids” αποτέλεσε ένα δημιουργικό και ουσιαστικό ευρωπαϊκό ταξίδι ψηφιακής πολιτειότητας. Μέσα από συνεργατικές δραστηριότητες, οι μαθητές ανέπτυξαν δεξιότητες κριτικής σκέψης, υπεύθυνης χρήσης του διαδικτύου, επικοινωνίας, συνεργασίας και ψηφιακής δημιουργίας. Το έργο απέδειξε ότι η ψηφιακή αγωγή μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική όταν συνδέεται με βιωματικές δραστηριότητες, πραγματική μαθητική αλληλεπίδραση και ευρωπαϊκή συνεργασία.

Η εμπειρία έδειξε επίσης ότι, όταν οι δράσεις σχεδιάζονται με συμπεριληπτικό τρόπο, όλοι οι μαθητές μπορούν να συμμετάσχουν ενεργά και να αποκτήσουν προσωπική γνώση και εμπειρία. Η συνέχεια του έργου μέσα από το Erasmus+ πλαίσιο και η διάχυση των αποτελεσμάτων δημιουργούν προοπτικές για περαιτέρω αξιοποίηση και ανάπτυξη καλών πρακτικών στον τομέα της ψηφιακής πολιτειότητας.

Ευχαριστίες

Ευχαριστούμε τους μαθητές που συμμετείχαν με ενθουσιασμό, δημιουργικότητα και συνέπεια σε όλες τις δράσεις του έργου, καθώς και τους ευρωπαίους εταίρους για τη σταθερή συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών και την κοινή παιδαγωγική πορεία.

Αναφορές

4ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα. (2026). eTwinning 2025-26: Safe Net Smart Kids. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://blogs.sch.gr/4dimger/etwinning-2025-26-safe-net-smart-kids/

Ευθυμίου, Α. (2026). Safe Net Smart Kids: Teachers’ evaluation [Παρουσίαση Canva]. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://canva.link/p8t8b48ssn3q1yw

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. ΦΕΚ 303Β/13-03-2003 και ΦΕΚ 304Β/13-03-2003. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση http://www.pi-schools.gr/programs/depps/

Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. (χ.χ.). WELCOME – The eTwinning Digital Magazine. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://welcome.etwinning.gr

SaferInternet4Kids. (χ.χ.). Παραπληροφόρηση και ψευδείς ειδήσεις. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://saferinternet4kids.gr/disinformation/

Council of Europe. (2019). Digital citizenship education handbook. Council of Europe Publishing. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://www.coe.int/en/web/education/-/digital-citizenship-education-handbook

European Commission. (2022). A Digital Decade for children and youth: The new European strategy for a better internet for kids (BIK+). Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-decade-children-and-youth-new-european-strategy-better-internet-kids-bik

European School Education Platform. (χ.χ.). eTwinning. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://school-education.ec.europa.eu/en/etwinning

UNESCO. (2021). Media and information literate citizens: Think critically, click wisely! Media and information literacy curriculum for educators and learners. UNESCO. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://www.unesco.org/mil4teachers/en/curriculum

Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2026 από τη διεύθυνση https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC128415

Παράρτημα

Σχολικό ιστολόγιο – Αναρτήσεις και δράσεις του έργου:

https://blogs.sch.gr/4dimger/page/2/

https://blogs.sch.gr/4dimger/etwinning-2025-26-safe-net-smart-kids/

Teachers’ evaluation – Παρουσίαση αποτελεσμάτων σε Canva:

https://canva.link/p8t8b48ssn3q1yw

Sandbox τάξης – Συγκεντρωμένο υλικό, μαθητικές δημιουργίες, παρουσιάσεις και τελικά προϊόντα:

https://padlet.com/alexefthimiou/safe-net-smart-kids-34q7nu3jd8loahk

TwinSpace έργου:

https://school-education.ec.europa.eu/en/etwinning/projects/safe-net-smart-kids/twinspace

Εκπαιδευτικός κλ. ΠΕ07, 5ο Γυμνάσιο Π. Φαλήρου

artopoulouelena@gmail.com

Περίληψη

Τόσο στο Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες όσο και στον Οδηγό του Εκπαιδευτικού των Ξένων Γλωσσών που εκπονήθηκαν στη χώρα μας το 2011, τονίζεται σύμφωνα με τους Χαρτζουλάκη/Χρύσου (2013) η αναγκαιότητα της χρήσης των ΤΠΕ στο μάθημα της Ξένης γλώσσας, ενώ ως ενδεικτικό παράδειγμα δημιουργικής χρήσης και ενσωμάτωσης των σύγχρονων τεχνολογιών αναφέρεται η εφαρμογή έργων συνεργατικής μάθησης ανάμεσα σε αδελφοποιημένες διεθνείς τάξεις μέσω της πλατφόρμας eTwinning. Σε αυτό το πλαίσιο παρουσιάζονται ακολούθως τρόποι αξιοποίησης των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Γερμανικής ως Ξένης Γλώσσας κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του βραβευμένου με Εθνική Ετικέτα Ποιότητας έργου eTwinning «Ferien, Freizeit und Landeskunde» («Διακοπές, Ελεύθερος χρόνος και Λαογραφία»), το οποίο υλοποιήθηκε με μαθητές και μαθήτριες της Γ’ Γυμνασίου κατά το σχολικό έτος 2021-2022. Στο συνεργατικό αυτό έργο αξιοποιήθηκαν με δημιουργικό τρόπο ποικίλα ψηφιακά εργαλεία και εφαρμογές με στόχο την ενεργή εμπλοκή των μαθητών και μαθητριών στη μαθησιακή διαδικασία, την ανάπτυξη των επικοινωνιακών, γλωσσικών και ψηφιακών τους δεξιοτήτων και την καλλιέργεια της συνεργατικής και της βιωματικής μάθησης. Για τον σκοπό αυτό επιλέχθηκαν εργαλεία, προγράμματα και εφαρμογές που προάγουν κυρίως τη συνεργασία, την επικοινωνία, την αλληλεπίδραση, τη δημιουργικότητα, την κριτική σκέψη και την ανάληψη πρωτοβουλιών.

Λέξεις κλειδιά: αξιοποίηση ΤΠΕ, eTwinning, συνεργατική μάθηση

Εισαγωγή

Στο έργο «Ferien, Freizeit und Landeskunde» («Διακοπές, Ελεύθερος χρόνος και Λαογραφία») το οποίο υλοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα Οκτώβριος 2021-Μάιος 2022 συμμετείχαν συνολικά 12 σχολεία από 6 χώρες, 175 μαθητές/μαθήτριες και 12 εκπαιδευτικοί, ενώ από το δικό μας σχολείο συμμετείχαν 22 μαθητές και μαθήτριες της Γ’ Γυμνασίου που είχαν επιλέξει τα Γερμανικά ως Β’ ξένη γλώσσα.

Βασικοί στόχοι του έργου, το οποίο στηρίχτηκε στις αρχές της βιωματικής, της διερευνητικής και της διαφοροποιημένης μάθησης, τους στόχους και τις αρχές του Ενιαίου Προγράμματος Σπουδών των Ξένων Γλωσσών και τη θεματολογία του σχολικού εγχειριδίου για τη Γ’ Γυμνασίου, ήταν η ενίσχυση του κινήτρου των μαθητών/τριών για την εκμάθηση της Ξένης γλώσσας, η καλλιέργεια των επικοινωνιακών, γλωσσικών και ψηφιακών τους δεξιοτήτων και η ενεργή εμπλοκή τους στη μαθησιακή διαδικασία μέσω θεμάτων που άπτονται στα ενδιαφέροντά τους. Επίσης, απέβλεπε στην εκμάθηση και εμβάθυνση νέου λεξιλογίου, γραμματικών φαινομένων και εκφραστικών μέσων μέσα από διαδραστικές και συνεργατικές δραστηριότητες, στη διερεύνηση και αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο σχετικά με την κουλτούρα και την πολιτισμική κληρονομιά της Γερμανίας (πόλεις, αξιοθέατα, προσωπικότητες), στη βελτίωση των λαογραφικών γνώσεων των μαθητών/τριών, στη θέσπιση κοινών στόχων, στη διάδραση ανάμεσα στους μαθητές των σχολείων-εταίρων στο πλαίσιο (διακρατικών) ομάδων εργασίας και στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων μάθησης του 21ου αιώνα μέσω της χρήσης των ΤΠΕ. Τέλος, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση των ζητημάτων προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων και δεδομένων κατά τη χρήση του διαδικτύου και στην ασφάλεια στο διαδίκτυο.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω οι μαθητές/τριες συστήθηκαν μέσω μιας παρουσίασης-βίντεο, περιέγραψαν σε συνεργατικά κείμενα τις καλοκαιρινές τους διακοπές και τον αγαπημένο τους αθλητή/την αγαπημένη τους αθλήτρια της χώρας τους, έφτιαξαν συνεργατικά ένα ημερολόγιο και ψηφιακές και χειροποίητες Χριστουγεννιάτικες κάρτες, δημιούργησαν σε διακρατικές ομάδες ηλεκτρονικά περιοδικά και ένα λεξικό ζώων στις γλώσσες όλων των εταίρων, συν-δημιούργησαν παρουσιάσεις για Γερμανικές πόλεις και γνωστές προσωπικότητες της Γερμανίας, έπαιξαν από κοινού ψηφιακά παιχνίδια, έγραψαν συνεργατικά μια ιστορία και συνομίλησαν/συνεργάστηκαν σε διακρατικές ομάδες μέσω τηλεδιάσκεψης αναπτύσσοντας τις επικοινωνιακές, γλωσσικές και ψηφιακές τους δεξιότητες. Σε όλες τις δραστηριότητες οι μαθητές/τριες βρίσκονταν στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας, ενώ οι δραστηριότητες του έργου υλοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του μαθήματος των Γερμανικών στο εργαστήριο Πληροφορικής του σχολείου. Τέλος, αξιοποιήθηκαν γνώσεις και από τα μαθήματα των Εικαστικών και της Πληροφορικής, ενώ σε όλες τις δραστηριότητες οι μαθητές/μαθήτριες εργάστηκαν συνεργατικά με τη μέθοδο «Μάθηση Βάσει Έργου» χωρισμένοι σε (διακρατικές) ομάδες με βάση τις γλωσσικές τους ταυτότητες, τις δεξιότητες και τα ενδιαφέροντά τους.

Διαδικασία εργασίας και υλοποίησης των δραστηριοτήτων με χρήση των ΤΠΕ

Στην αρχή του έργου τα παιδιά αποτύπωσαν μέσω ενός ψηφιακού ερωτηματολογίου με χρήση της εφαρμογής Google Forms πρότερες εμπειρίες τους με έργα eTwinning, το επίπεδο γλωσσομάθειάς τους, τις γλωσσικές και ψηφιακές τους ικανότητες, τα ενδιαφέροντά τους και τις προσδοκίες τους από το έργο, ενώ κατόπιν συζήτησης πρότειναν αντίστοιχες δραστηριότητες. Στη συνέχεια, διατυπώθηκαν με σαφήνεια και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, συνεργατικά με τους εταίρους, οι μαθησιακοί στόχοι, ώστε να υπάρχει δημιουργική και καινοτόμα προσέγγιση, ενώ σε όλη τη διάρκεια του έργου γίνονταν αξιολογήσεις/αποτιμήσεις μέσω παρατήρησης, συζήτησης και ανάλυσης βάσει των οποίων σχεδιάζονταν οι επόμενες δραστηριότητες.

Τον Οκτώβριο, τον πρώτο μήνα του έργου eTwinning, οι μαθητές/μαθήτριες, προετοίμασαν αρχικά σε τετραμελείς ομάδες εργασίας ψηφιακά λογότυπα και αφίσες για το έργο μας κάνοντας χρήση των εφαρμογών Logomaker και Google Slides αντίστοιχα. Έπειτα, έφτιαξαν μέσω της εφαρμογής Canva ένα σύντομο βίντεο παρουσίασης του εαυτού τους προκειμένου να συστηθούν στους μαθητές και τις μαθήτριες των σχολείων-εταίρων. Στόχος αυτών των δραστηριοτήτων ήταν ανάμεσα σε άλλα η ενίσχυση του κινήτρου τους για την εκμάθηση της Ξένης γλώσσας, η προαγωγή της παραγωγής και κατανόησης προφορικού και γραπτού λόγου μέσω χρήσης κατάλληλων γραμματικών δομών, λεξιλογίου και εκφραστικών μέσων, η εξοικείωση με ψηφιακά εργαλεία και εφαρμογές και η καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της συνεργασίας, της ανάληψης πρωτοβουλιών και της επικοινωνίας στο πλαίσιο μιας ομάδας.

Σχήμα 1: Ορισμένα λογότυπα των μαθητών/τριών μέσω της εφαρμογής Logomaker

Τον Νοέμβριο οι μαθητές/μαθήτριες όλων των σχολείων-συνεργατών επέλεξαν αρχικά μέσω μιας ψηφιακής ψηφοφορίας στο Twinspace το κοινό λογότυπο του έργου. Έπειτα, έγραψαν κείμενα με τη μορφή Email με θέμα τις καλοκαιρινές τους διακοπές (που πήγαν, πώς πέρασαν, με ποιον πήγαν κτλ.) προσθέτοντας αντίστοιχες φωτογραφίες και ανήρτησαν τα κείμενά τους σε έναν συνεργατικό τοίχο Padlet που δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό. Παράλληλα, σχολίασαν τα κείμενα και τις φωτογραφίες των μαθητών/τριών των άλλων σχολείων. Οι δραστηριότητες αυτές στόχευαν ανάμεσα σε άλλα στην εκμάθηση και χρήση νέου λεξιλογίου, εκφραστικών μέσων και γραμματικών δομών μέσω μιας συνεργατικής δραστηριότητας, στην αυτόνομη μάθηση, στην παραγωγή και κατανόηση προφορικού και γραπτού λόγου, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, στην ενεργή εμπλοκή στη μαθησιακή διαδικασία, στην αύξηση του κινήτρου για την εκμάθηση της Ξένης γλώσσας, στην μεταξύ τους αλληλεπίδραση και στην ολιστική προσέγγιση της γλώσσας.

Σχήμα 2: Το Padlet των μαθητών/τριών για τις καλοκαιρινές τους διακοπές

Τον Δεκέμβριο οι μαθητές/μαθήτριες όλων των συμμετεχόντων σχολείων αντάλλαξαν αρχικά μέσω ταχυδρομείου χειροποίητες ευχετήριες κάρτες για τα Χριστούγεννα. Στη συνέχεια, σχεδίασαν μέσω της εφαρμογής Canva σε ένα κοινό συνεργατικό αρχείο ψηφιακές ευχετήριες κάρτες για την Πρωτοχρονιά. Τέλος, έφτιαξαν από κοινού, κάνοντας χρήση της εφαρμογής Storyjumper, ένα ψηφιακό ημερολόγιο για το νέο έτος προσθέτοντας αποφθέγματα διάσημων προσωπικοτήτων από την Γερμανία. Σκοπός αυτών των δραστηριοτήτων ήταν ανάμεσα σε άλλα η γνωριμία με άλλους πολιτισμούς, τη γερμανική κουλτούρα και πολιτιστική κληρονομιά, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η ενίσχυση της αυτενέργειας, η εκμάθηση νέου λεξιλογίου και εκφραστικών μέσων, η παραγωγή και κατανόηση γραπτού λόγου, η καλλιέργεια του ψηφιακού και του γλωσσικού γραμματισμού, η βιωματική και διερευνητική μάθηση και η μεταξύ τους αλληλεπίδραση.

Τον Ιανουάριο τα παιδιά δημιούργησαν αρχικά μέσω του προγράμματος Google Sheets ένα κοινό συνεργατικό λεξικό αναγράφοντας την ονομασία διαφόρων ζώων σε όλες τις γλώσσες των συμμετεχόντων σχολείων. Έπειτα, οι μαθητές/μαθήτριες έφτιαξαν, συνεργαζόμενοι σε διακρατικές ομάδες, ψηφιακά ηλεκτρονικά περιοδικά μέσω της εφαρμογής Bookcreator για τις κατηγορίες Κατοικίδια ζώα, Ζώα του δάσους, Πτηνά, Ζώα της θάλασσας, Μικρόσωμα ζώα και Ζώα του αγροκτήματος αναζητώντας πληροφορίες και εικόνες στο διαδίκτυο με την εποπτεία και την καθοδήγηση ενός καθηγητή-μέντορα σε κάθε ομάδα. Σε αυτό το πλαίσιο, τα παιδιά σχεδίασαν ανά ομάδες για τους συμμαθητές τους και διάφορα ψηφιακά παιχνίδια σχετικά με τα ζώα της κατηγορίας που είχαν επιλέξει κάνοντας χρήση των εφαρμογών Wordwall και LearningApps. Στόχος αυτών των δραστηριοτήτων ήταν να εμβαθύνουν οι μαθητές/μαθήτριες στο λεξιλόγιο, τη γραμματική και τα εκφραστικά μέσα της αντίστοιχης ενότητας του σχολικού εγχειριδίου, να καλλιεργήσουν τις επικοινωνιακές και γλωσσικές τους δεξιότητες, να εμπλακούν ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία μέσω μιας διερευνητικής δραστηριότητας που άπτεται άμεσα των ενδιαφερόντων τους, να συνεργαστούν με τους συμμαθητές-εταίρους τους στα πλαίσια μίας ομάδας, να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη και τη δημιουργικότητά τους, να οικοδομήσουν αυτόνομα γνώση, να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να αναπτύξουν ψηφιακό γραμματισμό.

Σχήμα 3: Το συνεργατικό μας λεξικό στις γλώσσες των σχολείων-συνεργατών

Τον Φεβρουάριο κάθε σχολείο ανέλαβε αρχικά να αναζητήσει στο διαδίκτυο πληροφορίες για μία πόλη της Γερμανίας (έμβλημα, τοποθεσία, αξιοθέατα, εδέσματα, δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου στην εκάστοτε πόλη κ.α.) και να τις παρουσιάσει σε μια κοινή συνεργατική παρουσίαση μέσω του προγράμματος Google Slides. Έπειτα, οι μαθητές/μαθήτριες όλων των σχολείων έπαιξαν μέσω της εφαρμογής Quizziz ένα παιχνίδι-κουίζ με λαογραφικές ερωτήσεις σχετικά με τις Γερμανικές πόλεις που είχαν επεξεργαστεί. Οι δραστηριότητες αυτές απέβλεπαν στην καλλιέργεια των γλωσσικών, επικοινωνιακών και ψηφιακών δεξιοτήτων των μαθητών, στην εκμάθηση και εμβάθυνση νέου λεξιλογίου, γραμματικών δομών και εκφραστικών μέσων, στην αυτόνομη οικοδόμηση γνώσης μέσω μιας διερευνητικής και μιας παιγνιώδους δραστηριότητας, στην κατανόηση και παραγωγή γραπτού λόγου, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, στην μεταξύ τους αλληλεπίδραση, στη βελτίωση των πολιτιστικών τους γνώσεων για τη Γερμανία και στην ενεργή εμπλοκή τους στη μαθησιακή διαδικασία. Τον ίδιο μήνα γιορτάσαμε επίσης την Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο διαδίκτυο (08.02.2022) συμμετέχοντας στην αντίστοιχη εκδήλωση του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ στα πλαίσια του οποίου παίξαμε και ένα διαδικτυακό παιχνίδι «Κυνήγι Θησαυρού».

Σχήμα 4: Tο διαδικτυακό μας παιχνίδι με λαογραφικές ερωτήσεις μέσω της εφαρμογής Quizziz

Τον Μάρτιο οι μαθητές/μαθήτριες αναζήτησαν στο διαδίκτυο πληροφορίες για διάσημες προσωπικότητες που έχουν γεννηθεί στην Γερμανική πόλη, την οποία είχαν παρουσιάσει στην δραστηριότητα του Φεβρουαρίου και δημιούργησαν έπειτα μια κοινή συνεργατική παρουσίαση κάνοντας χρήση του ψηφιακού εργαλείου Prezi. Στόχος αυτής της δραστηριότητας ήταν η εμβάθυνση στο αντίστοιχο λεξιλόγιο, η αυτόνομη κατασκευή γνώσης μέσω μιας διερευνητικής-ανακαλυπτικής δραστηριότητας, η άσκηση στην κατανόηση και παραγωγή γραπτού λόγου, η καλλιέργεια των δεξιοτήτων μάθησης του 21ου αιώνα και η ανάληψη πρωτοβουλιών.

Σχήμα 5: Η συνεργατική μας παρουσίαση με χρήση του ψηφιακού εργαλείου Prezi

Τον Απρίλιο οι μαθητές των σχολείων-συνεργατών «συναντήθηκαν» διαδικτυακά μέσω τηλεδιάσκεψης κάνοντας χρήση της πλατφόρμας Zoom. Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης τα παιδιά χωρίστηκαν σε διακρατικές ομάδες και αφού συνομίλησαν σε πραγματικό χρόνο, έπαιξαν υπό την καθοδήγηση ενός καθηγητή-μέντορα τα διαδικτυακά παιχνίδια που είχαν τα ίδια δημιουργήσει στη δραστηριότητα του Ιανουαρίου με θέμα τα ζώα. Έπειτα, έπαιξαν στην ολομέλεια ένα παιχνίδι λαογραφικών γνώσεων. Ως επόμενη δραστηριότητα του μήνα, οι συμμετέχοντες μαθητές παρουσίασαν σε έναν συνεργατικό τοίχο μέσω της εφαρμογής Padlet τους αγαπημένους τους αθλητές/τις αγαπημένες τους αθλήτριες της χώρας τους, ώστε να τους/τις παρουσιάσουν στους μαθητές των σχολείων-εταίρων. Στόχος των δραστηριοτήτων αυτών ήταν η παραγωγή και η κατανόηση γραπτού και προφορικού λόγου, η συνεργασία και η επικοινωνία στα πλαίσια μιας ομάδας, η αλληλεπίδραση, η εμβάθυνση στο αντίστοιχο λεξιλόγιο, η ενεργή εμπλοκή στη μαθησιακή διαδικασία με παιγνιώδη τρόπο, η επαφή με άλλους λαούς και η αύξηση του κινήτρου των μαθητών/τριών για την εκμάθηση της Ξένης γλώσσας.

Σχήμα 6: Το Padlet των μαθητών/τριών για τους αγαπημένους τους αθλητές της χώρας τους

Τον Μάιο οι μαθητές/μαθήτριες όλων των σχολείων συν-έγραψαν, τέλος, μέσω του ψηφιακού εργαλείου Google Docs μια συνεργατική ιστορία φαντασίας αξιοποιώντας τις γνώσεις και το λεξιλόγιο που κατέκτησαν καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς και της υλοποίησης των δραστηριοτήτων του έργου eTwinning. Συγκεκριμένα, ένα σχολείο ξεκίνησε την κοινή μας ιστορία και έπειτα συνέχισαν οι μαθητές των υπόλοιπων σχολείων μέχρι να δημιουργηθεί ένα κοινό τελικό προϊόν. Στόχος αυτής της δραστηριότητας ήταν η αλληλεπίδραση ανάμεσα στα παιδιά, η καλλιέργεια της συνεργασίας, της επικοινωνίας και της δημιουργικότητας, η παραγωγή και κατανόηση γραπτού λόγου, η αυτόνομη μάθηση, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η ενεργή εμπλοκή στη μαθησιακή διαδικασία και η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της αυτενέργειας.

Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του έργου eTwinning και σε όλες τις δραστηριότητές του αξιοποιήθηκε η πλατφόρμα Twinspace και τα εργαλεία της, όπως για παράδειγμα το φόρουμ και ο πίνακας ανακοινώσεων, αλλά και για τις τηλεδιασκέψεις, τις αναρτήσεις των μηνιαίων δραστηριοτήτων/τελικών προϊόντων και την ψηφοφορία λογότυπου. Για το λόγο αυτό δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στην οργάνωση, τη δομή και τη διαχείριση του Twinspace προκειμένου να είναι εύχρηστο και προσβάσιμο σε όλα τα μέλη, ενώ οι σελίδες του περιλάμβαναν το χρονοδιάγραμμα, την περιγραφή και οδηγίες για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων, κανόνες ορθής συμπεριφοράς και προστασίας στο διαδίκτυο καθώς και αναφορά ενδεδειγμένων ψηφιακών εργαλείων για κάθε δραστηριότητα.

Η επιλογή των ψηφιακών εργαλείων, εφαρμογών και προγραμμάτων έγινε με βάση τη δυνατότητα για συνεργασία, επικοινωνία και την επίτευξη των στόχων του έργου από κοινού με τους μαθητές, οι οποίοι πρότειναν συχνά εναλλακτικές λύσεις, ενώ όλοι οι συμμετέχοντες στο έργο είχαν πρόσβαση στα αντίστοιχα tutorials των ψηφιακών εργαλείων μέσω της εφαρμογής Symbaloo, η οποία είχε ενσωματωθεί στην πλατφόρμα Twinspace.

Σχήμα 7: Το tutorial για τα εργαλεία που αξιοποιήθηκαν στο έργο μέσω της εφαρμογής Symbaloo

Μετά την ολοκλήρωση του έργου οι συμμετέχοντες μαθητές/συμμετέχουσες μαθήτριες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ένα ερωτηματολόγιο αποτίμησης μέσω του ψηφιακού εργαλείου Google Forms προκειμένου να αξιολογήσουν οι ίδιοι/ίδιες την επιτυχία του έργου, την εκπλήρωση των προσδοκιών και των στόχων τους αλλά και τη μαθησιακή τους πρόοδο. Το έργο αποτίμησαν και οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί μέσω ενός ερωτηματολογίου και μιας δημοσκόπησης, αξιοποιώντας τα ψηφιακά εργαλεία Google Forms και Mentimeter αντίστοιχα.

Σχήμα 8: Η αποτίμηση του έργου από τους εκπαιδευτικούς μέσω της ψηφιακής εφαρμογής Mentimeter

Αποτελέσματα και αντίκτυπος του έργου

Οι εξαρχής θεσπισμένοι στόχοι του έργου επιτεύχθηκαν στο σύνολό τους, καθώς οι μαθητές/μαθήτριες ενεπλάκησαν ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία, συμμετείχαν με ενθουσιασμό σε όλες τις δραστηριότητες, βελτίωσαν τις γνώσεις τους στην Ξένη γλώσσα, καλλιέργησαν τις δεξιότητες μάθησης του 21ου αιώνα και τις επικοινωνιακές και ψηφιακές τους δεξιότητες, ενώ συγχρόνως αυξήθηκε το κίνητρό τους για την εκμάθηση της Ξένης γλώσσας.

Σύμφωνα με την τελική αξιολόγηση/αποτίμηση του έργου από τα παιδιά μέσω του ψηφιακού ερωτηματολογίου, τους άρεσε ιδιαίτερα η συνεργασία/επικοινωνία με συνομηλίκους τους από άλλες χώρες, η θέσπιση και επίτευξη κοινών στόχων, η χρήση ψηφιακών εργαλείων, η ανάληψη πρωτοβουλιών και η αυτόνομη μάθηση. Δήλωσαν ακόμη ότι βελτιώθηκαν οι γνώσεις τους στη Γερμανική γλώσσα κυρίως στις δεξιότητες της κατανόησης και της παραγωγής γραπτού λόγου, ενώ απόλαυσαν ιδιαίτερα την κατασκευή του λογότυπου, τη δραστηριότητα γνωριμίας, την ανταλλαγή Χριστουγεννιάτικων καρτών και την εργασία σε διακρατικές ομάδες στα πλαίσια της τηλεδιάσκεψης. Εν τέλει, οι μαθητές/μαθήτριες δήλωσαν συνολικά πολύ ικανοποιημένοι και εξέφρασαν την επιθυμία να συμμετάσχουν ξανά σε έργο eTwinning. Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί αξιολόγησαν επίσης πολύ θετικά το έργο, την ισότιμη, διαρκή και γόνιμη συνεργασία/επικοινωνία ανάμεσα στους εταίρους, τις δραστηριότητες, την τήρηση του χρονοδιαγράμματος, τη σαφήνεια των στόχων, τις δεξιότητες που καλλιεργήθηκαν και την οργάνωση του Twinspace.

Όλα τα προϊόντα του έργου δημοσιεύτηκαν, τέλος, στην πλατφόρμα Twinspace, στην ιστοσελίδα που δημιουργήσαμε για το έργο στο Weebly, σε ένα Padlet, στον ιστότοπο του σχολείου και στο Ιστολόγιο του μαθήματος των Γερμανικών προκειμένου να υπάρχει διάχυση των τελικών προϊόντων και να μπορέσει το έργο να αναπαραχθεί και σε άλλο σχολικό περιβάλλον ή/και να αποτελέσει υπόδειγμα για άλλους εκπαιδευτικούς και σχολεία.

ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (2011): Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις ξένες γλώσσες. Ανακτήθηκε στις 07 Ιανουαρίου 2023 από τη διεύθυνση: https://rcel2.enl.uoa.gr/xenesglossesedu2/?p=87.
Χαρτζουλάκης, Β. & Χρύσου, Μ. (2013): Το Διαδίκτυο στο μάθημα της ξένης γλώσσας. Στο Δενδρινού, Β. & Καραβά, Ε. (2013): Ξενόγλωσση Εκπαίδευση για την προώθηση της πολυγλωσσίας στην Ελλάδα σήμερα: Προσεγγίσεις και πρακτικές διδασκαλίας, Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, σ.σ. 123-141.

Καθηγήτρια ΠΕ03, 1ο ΕΠΑΛ « Νίκανδρος Παπαϊωάννου» – Αριδαία (1), Καθηγήτρια ΠΕ03 , 1ο ΕΠΑΛ « Νίκανδρος Παπαϊωάννου» – Αριδαία (2)

yolanda@sch.gr (1), chryelefth@sch.gr (2)

Περίληψη

Στο παρακάτω άρθρο παρουσιάζεται ένα έργο eTwinning σχετικά με τα μαθηματικά και αναφέρεται στα πλεονεκτήματα που αποκομίζουν οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές από την συμμετοχή τους σε τέτοια έργα. Το έργο αυτό προωθεί την εφαρμογή καινοτόμων διδασκαλιών, ενισχύει τις τεχνολογικές δεξιότητες των μαθητών και εκπαιδευτικών, καθώς επίσης και την συνεργασία αναμεσά σε εκπαιδευτικούς και μαθητές από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, προωθώντας  με τον τρόπο αυτό τη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Το έργο παρουσιάζεται ως παράδειγμα επιτυχημένου έργου που προωθεί την ανακάλυψη και κατανόηση των μαθηματικών μέσω γραφικών παραστάσεων και εφαρμογής τους στην πραγματική ζωή. Οι μαθητές μελετούν και δημιουργούν έργα χρησιμοποιώντας τα μαθηματικά και, ειδικότερα, τις ιδιότητες της γεωμετρίας, εφαρμόζοντάς τα στην πραγματική ζωή. Οι δραστηριότητες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη των μαθηματικών δεξιοτήτων των μαθητών, της δημιουργικότητάς τους και της κριτικής σκέψης. Επιπλέον, ενθαρρύνουν τις δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας σε ομάδες και βοηθούν τους μαθητές να αναπτύξουν ψηφιακές δεξιότητες.

Λέξεις κλειδιά: eTwinning, συνεργατική μάθηση, μαθηματικά, GeoGebra

Εισαγωγή

Τα έργα στην διαδικτυακή πλατφόρμα eTwinning προσφέρουν στους εκπαιδευτικούς και κυρίως στους μαθητές την δυνατότητα εφαρμογής καινοτόμων μεθόδων κατά την διδακτική πράξη ενώ συμβάλλουν και σε μια πληρέστερη και πιο δημιουργική εκπαιδευτική διαδικασία που προωθεί νέες τεχνικές μάθησης. Η χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) διευκολύνει μαθητές και εκπαιδευτικούς να αποκτήσουν και να εξελίξουν τις ήδη υπάρχουσες τεχνολογικές δεξιότητες τους (Camilleri, 2016).

Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη των έργων αυτών, είναι να προάγουν τη συνεργασία ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές που προέρχονται από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες και συνεπώς διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα. Κατά συνέπεια ενισχύεται η αμοιβαία κατανόηση, παράγεται καινοτόμο εκπαιδευτικό υλικό και δημιουργείται πρόσφορο έδαφος ώστε να τεθούν σε ισχύ οι αξίες της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης (Camilleri, 2016).

Τα παραπάνω οφέλη γίνονται επίσης ορατά και στο έργο eTwinning Math Travelers. Καταλυτικό ρόλο για την υλοποίηση του έργου έπαιξε η διάδραση όλων, μέσω της δημιουργίας συνεργατικών ebooks, παρουσιάσεων και ερωτηματολογίων. Μάλιστα τα παραπάνω σε συνδυασμό  με την ανταλλαγή εμπειριών τόσο σε συζητήσεις στο φόρουμ όσο και στα online meetings είχαν σαν αποτέλεσμα την επιτυχή έκβαση του έργου (Papadakis, 2017).

Σκοπός του έργου ήταν οι μαθητές να ανακαλύψουν και να αντιληφθούν την ομορφιά των μαθηματικών μέσω της ορθής χρήσης γραφικών παραστάσεων, της επιλογής και αποτύπωσης διαφόρων έργων τέχνης με ιστορική σημασία καθώς και της πιθανής εφαρμογής των τελευταίων στην φύση. Κατά την διάρκεια του έργου Οι μαθητές μελέτησαν και δημιούργησαν εργασίες, χρησιμοποιώντας τα μαθηματικά και ιδιαίτερα τις ιδιότητες της γεωμετρίας, με χρήση νέων τεχνολογιών και την εφαρμογή τους στην πραγματική ζωή.

Η διάρκεια του προγράμματος ήταν από Σεπτέμβριο – Μάιο 2021-2022. Επιτευχθήκαν οι παρακάτω στόχοι:

• η ανάπτυξη των μαθηματικών δεξιοτήτων,

• η ανάπτυξη της δημιουργικότητας των μαθητών και της κριτικής τους σκέψης,

• η ανάπτυξη των δεξιοτήτων επικοινωνίας και συνεργασίας σε ομάδες,

• η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων.

Δράσεις μαθητών

Κατασκευή της σημαίας κάθε χώρας με το λογισμικό Geogebra και συζήτηση στο forum για τα χρώματα της κάθε σημαίας αναδεικνύοντας με τον τρόπο αυτό την διαπολιτισμική διάσταση και τον αλληλοσεβασμό. https://www.geogebra.org/m/fsksfpyn#material/c8yr6uzc

Συμμετοχή όλων των συνεργατών στην Ευρωπαϊκή εβδομάδα Code Week, Οκτώβριος 9-24/2021 με θέμα την δημιουργία διάφορων σχημάτων pixels art σε ορθοκανονικό σύστημα συντεταγμένων. https://www.geogebra.org/m/a9x52ch7

Σχήμα 1: Pixels art σε ορθοκανονικό σύστημα συντεταγμένων.

Το πεδίο της γεωμετρίας έχει την εξαιρετική ιδιότητα να πλαισιώνεται από έννοιες που είναι ικανές να διεγείρουν την φαντασία και την δημιουργικότητα των μαθητών. Γενικότερα θεωρούμε ότι η γεωμετρία δεν έχει ουσιαστικά καμία σχέση με τον κόσμο γύρω μας, η φύση όμως αποδεικνύει ότι τα μαθηματικά βρίσκονται παντού.

 Εφαρμόζοντας την ιδιότητα αυτή οι μαθητές ασχολήθηκαν με σπειροειδή σχήματα που μπορούμε να ανακαλύψουμε στη φύση και τον σχεδιασμό τους με λογισμικό εφαρμόζοντας τις γεωμετρικές ιδιότητες. Σπείρα είναι η καμπύλη που γράφει ένα σημείο ενώ περιστρέφεται και απομακρύνεται, προς μια κατεύθυνση, από κάποιο σταθερό σημείο. Σχεδίασαν και μελέτησαν σπείρες σε τρίγωνα, τετράγωνα, την σπείρα του Θεοδώρου, τη σπείρα Baravelle και τη σπείρα Fibonaci.

Σχήμα 2: Η σπείρα του Θεοδώρου.

Οι μαθητές σχεδίασαν σπείρες σε ισόπλευρα τρίγωνα και εντόπισαν την καμπύλη αυτή. Η καμπύλη αυτή προκύπτει σχεδιάζοντας συνεχόμενα ισόπλευρα τρίγωνα, έχοντας ως πλευρά του επόμενου τριγώνου το ύψος (διάμεσος, διχοτόμος) του προηγούμενου.

Αντίστοιχα σχεδίασαν σπείρες σε τετράγωνα και γενικότερα σε κανονικά πολύγωνα. Παρακάτω παρουσιάζουμε την σπείρα Baravelle σε τετράγωνο. Η κατασκευή της προκύπτει από τη δημιουργία συνεχόμενων τετραγώνων στα μέσα του προηγούμενου, εισάγοντας έτσι την έννοια της γεωμετρικής σειράς. Οι μαθητές διερευνούν και ανακαλύπτουν ότι το εμβαδό κάθε επόμενου κανονικού πολυγώνου είναι ίσο με το μισό του προηγούμενου, όπως επίσης και των τριγώνων που σχηματίζουν την σπείρα. Επομένως  το εμβαδό της σπείρας που σχηματίζεται  προκύπτει από το άθροισμα όλων των τριγώνων. https://www.geogebra.org/m/yufsr4st#chapter/717707.

Σχήμα 3: Η σπείρα Baravelle σε τετράγωνο

 Στη συνέχεια δημιουργήθηκαν διεθνείς ομάδες και μαθητές από κάθε ομάδα πρότειναν ασκήσεις προς επίλυση σε άλλες ομάδες. Στόχος της δραστηριότητας ήταν η σύνδεση με το αναλυτικό πρόγραμμα (εφαρμογή του Πυθαγορείου θεωρήματος). Για τις δραστηριότητες αυτές δημιουργήθηκαν tutorials από τους εκπαιδευτικούς και το υλικό τοποθετήθηκε σε  ebook και στη σελίδα του οργανισμού Geogebra.

• ">
• https://www.geogebra.org/m/xw2cs3uc#chapter/717703
• https://online.fliphtml5.com/ogxwo/dkcl/#p=1

Η επόμενη δραστηριότητα περιείχε την μελέτη της ακολουθίας Fibonacci, μια ακολουθία που την βρίσκουμε παντού στη φύση. Η ακολουθία Fibonacci έχει συνάφεια με την Χρυσή αναλογία ή αλλιώς τον Χρυσό Αριθμό Φ που τον συναντάμε στην αρχιτεκτονική και στη ζωγραφική. Η ακολουθία Fibonacci αποτελείται από τους παρακάτω  αριθμούς 0,1,1,2,3,5,8,13,21….. με την ιδιότητα ότι κάθε επόμενος όρος προκύπτει από το άθροισμα των δυο προηγούμενων, δηλαδή, 0 +1 =1, 1+1 = 2, 2 + 1 = 3 κλπ.

Ένα τέτοιο παράδειγμα ανακάλυψαν οι μαθητές στα κουκουνάρια. Συγκεκριμένα, αν μετρήσουμε τους έλικες που περιστρέφονται κατά τη φορά των δεικτών του ρολογιού και κατά την αντίστροφη φορά θα ανακαλύψουμε ότι υπάρχει ο συνδυασμός 5-8 , 8-13  κλπ.

Σχήμα 4: Η ακολουθία Fibonacci σε κουκουνάρια

Εφαρμόζεται η ακολουθία αυτή στη γεωμετρία, κατασκευάζοντας τετράγωνα με πλευρές τους παραπάνω αριθμούς που χωρίζοντάς τους με μια καμπύλη, προκύπτει ένα μοτίβο το οποίο βρίσκουμε παντού στη φύση. Οι μαθητές, επίσης, σχεδίασαν με το λογισμικό GeoGebra το Χρυσό ορθογώνιο με βάση την ακολουθία αυτή. Αρχικά σχεδίασαν δυο τετράγωνα με μήκος 1 μονάδα, στη συνέχεια ένα δεύτερο 2 μονάδες κλπ. Το αποτέλεσμα φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

• https://www.geogebra.org/m/unh73vnt#chapter/895905
• https://www.geogebra.org/m/unh73vnt

Σχήμα 5: Το Χρυσό ορθογώνιο σύμφωνα με την ακολουθία Fibonacci

Μια άλλη σπείρα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η σπείρα του Θεοδώρου, μια κατασκευή των τετραγωνικών ριζών των θετικών ακεραίων αριθμών. Η κατασκευή της σπείρας του Θεοδώρου ξεκινάει με ένα ισοσκελές ορθογώνιο τρίγωνο με μήκος των κάθετων πλευρών τη μονάδα και εφαρμόζοντας το πυθαγόρειο θεώρημα μας προκύπτει το μήκος της υποτείνουσας 2. Στην συνέχεια κατασκευάζεται ένα δεύτερο ορθογώνιο τρίγωνο που έχει ως μια κάθετη πλευρά την υποτείνουσα του προηγούμενου και η άλλη συνεχίζει να έχει μήκος 1. Το μήκος της υποτείνουσας του δευτέρου τριγώνου είναι 3. Επαναλαμβάνοντας την ίδια διαδικασία προκύπτει ότι το ν-ιοστό τρίγωνο έχει υποτείνουσα ν+1.

Στον παρακάτω σύνδεσμο δημιουργίες των μαθητών από τα συνεργαζόμενα σχολεία.

• https://padlet.com/mathtravellers2021/sqnvq2c9eoypjpl7

Σχήμα 6: Η σπείρα του Θεοδώρου

Ένα ακόμα ιδιαίτερο μοτίβο που μας εντυπωσιάζει στη φύση είναι τα λεγόμενα Fractals, που βρίσκονται παντού, από τις νιφάδες του χιονιού, στα δέντρα μέχρι και στο ανθρώπινο σώμα. Τα Fractals είναι ένα γεωμετρικό σχήμα, κάθε τμήμα του οποίου διατηρεί τον ίδιο στατιστικό χαρακτήρα με το σύνολο, δηλαδή μοτίβα που επαναλαμβάνονται σε προοδευτικά μικρότερες κλίμακες. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το τρίγωνο του Sierpinski, μια κατασκευή από ισοσκελή τρίγωνα ή το Πυθαγόρειο δέντρο, κατασκευές πάνω στις οποίες εργάστηκαν οι μαθητές.

• https://www.geogebra.org/m/aun7eeys#chapter/750241
• https://www.geogebra.org/m/svcpgzpj#chapter/750236
• https://padlet.com/ana_cojocari2005/6ivxavsqn5a7j1et

Σχήμα 7: Tο τρίγωνο του Sierpinski

Σχήμα 8: Το Πυθαγόρειο δέντρο

Μια άλλη δραστηριότητα σύνδεσης των μαθηματικών με την πραγματική ζωή ήταν η ανακάλυψη των συναρτήσεων. Το υλικό στον σύνδεσμο https://www.geogebra.org/m/uhbbfstc#chapter/896317. Οι μαθητές διερεύνησαν και εντόπισαν σε  διάφορες κατασκευές την συνάρτηση  f(x) = αx2 + βx + γ (1)

Σχήμα 9: Παράδειγμα παραβολής στη πραγματική ζωή

Επίλογος

Συμπερασματικά, δόθηκε η δυνατότητα να εισχωρήσουν οι μαθητές σε ένα πιο αντιληπτό κόσμο των μαθηματικών. Εδραιώνεται η άποψη ότι χρειάζονται αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η εκπαιδευτική διαδικασία. Η χρήση νέων τεχνολογιών εκπαιδεύει τον νου και συναρπάζει τους μαθητές, οι οποίοι πλέον επιζητούν κάτι διαφορετικό από την παραδοσιακή διδασκαλία. Το γεγονός ότι εμπλέκονται ενεργά στα παραπάνω έργα και μάλιστα επιθυμούν να συμμετάσχουν με μαθητές από άλλα ευρωπαϊκά κράτη ενθαρρύνει το πνεύμα της συνεργασίας και σίγουρα μας οδηγεί σε ένα μέλλον πιο αισιόδοξο. Ένα μέλλον που στο κέντρο της διδακτικής πράξης βρίσκονται οι αρχές της βιωματικής, διερευνητικής και εν τέλει διαφοροποιημένης μάθησης.

Αναφορές

Camilleri, R. (2016). Global education and intercultural awareness in eTwinning. Cogent Education, 3,1 

Gautschi, W. (2010). The spiral of Theodorous, numerical analysis, and special functions. Journal of Computational and Applied Mathematics,4, 1042 – 1052. 

Launay, M. (2016). Le grand roman des maths. Paris: Flammarion

Marshall, J. (03/07/2012). What is the Fibonacci Sequence and Why is It Famous? Ανακτήθηκε στις 15 Μάϊου 2023 από τη διεύθυνση https://www.scientificamerican.com/article/what-is-the-fibonacci-sequence/

Papadakis, S. (2017). Creativity and innovation in European education. Ten years eTwinning. Past, present and the future. International Journal of Technology Enhanced Learning, 8, 3-4.

Ευχαριστίες

Το έργο σχεδιάστηκε από τις χώρες Ελλάδα και Μολδαβία, από τους εκπαιδευτικούς Γιολάντα Χριστοπούλου ( 1ο ΕΠΑΛ Αριδαίας «Νίκανδρος Παπαϊωάννου») και Ludmila Cojocari (Gaudeamous High School).

Χώρες που συμμετείχαν:

Baruthane Ortaokkulu – Τουρκία

Osman Nuri Hekimoglou Anatolian High School – Τουρκία

Mustafa Bulbul Secondary School – Τουρκία

Etiler Anatolian High School – Τουρκία

Escola Basica dos 2o ve 3o Ciclos do Canico (madeira Adasi) – Πορτογαλία

Escola Basica Dr. Flavio Goncalves – Πορτογαλία

Agrupamento de Escolas Virginia Moura, Guimaraes -  Πορτογαλία

Tehnicka Skola Virovitica – Κροατία

Βyureghavan High School – Armenia

Lyceum of A. Pushkin – Μολδαβία

Waldorf school – Forest Technological High School – Ρουμανία

Virgil Lerunca High School, Ladesti – Ρουμανία

Jean monnet High School – Ρουμανία