Περίληψη

Η βία, φαινόμενο διαχρονικό και πολυπαραγοντικό, αποτελεί σε όλες τις εκφάνσεις της αδιαχώριστο κομμάτι της «εύθραυστης» φύσης των ανθρώπων. Η λεκτική επιθετικότητα, η σωματική κακοποίηση, ο ψυχικός καταναγκασμός, καθώς και οι αυτοκαταστροφικές επιλογές συνιστούν πλέον μια καθημερινότητα, της οποίας γινόμαστε κοινωνοί ως θύματα, θύτες ή παρατηρητές. Η αδυναμία του ατόμου να κυριαρχήσει στα πάθη του, η κατάρρευση των αξιών, ο άκριτος μιμητισμός και η επιθυμία για κοινωνική και προσωπική επιβεβαίωση οδηγούν τους ανθρώπους συχνά σε αποκλίνουσα συμπεριφορά. Αξιοσημείωτη είναι η έξαρση της παραβατικότητας και των βίαιων αντιδράσεων που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στην ηλικιακή ομάδα των εφήβων. Με αφορμή, λοιπόν, τις μεγάλες διαστάσεις που έχει πάρει το κοινωνικό αυτό ζήτημα, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη σχολική κοινότητα και την εκπαιδευτική διαδικασία εν γένει, επιλέξαμε να ασχοληθούμε με την αποτύπωση της βίαιης συμπεριφοράς παιδιών και νέων στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία. Πιο συγκεκριμένα, θα επικεντρωθούμε στη μελέτη εφηβικών μυθιστορημάτων της τελευταίας περίπου εικοσαετίας, τα οποία παρουσιάζουν γλαφυρά διάφορες μορφές άσκησης βίας από τους ανηλίκους, προσπαθώντας να αναδείξουμε τους λόγους που ωθούν τους νέους να προβούν σε ακρότητες. Ωστόσο, στόχος μας δεν είναι μόνο η προβολή της ωμότητας και των προσωπικών αδιεξόδων που βιώνουν στα έργα αυτά οι έφηβοι πρωταγωνιστές, αλλά και η υπογράμμιση της ελπίδας και της αισιοδοξίας που αναδύονται μέσα από επικίνδυνες και οδυνηρές καταστάσεις. Πράξεις βίας με πολιτικό πρόσημο, εκφοβισμός ευάλωτων ατόμων στους κόλπους του σχολείου, προσπάθεια επιβολής με χρήση βίας μέσα στην οικογένεια, αλλά και πάλη με προσωπικούς «δαίμονες» είναι κάποια από τα θέματα που θα εστιάσουμε. Θύτες γεμάτοι οργή που δυσκολεύονται να αποδεχθούν τη ματαίωση των επιθυμιών τους και θύματα που «…δίνουν τη λέξη τους, πιάνονται από κάποιο χέρι και ορθώνουν τον Λόγο τους ενάντια στη βία» πρόκειται να μας υπενθυμίσουν πως η βία και η αντιμετώπισή της δεν είναι ζητήματα μυθοπλασίας, αλλά σκληρής πραγματικότητας.

Λέξεις κλειδιά: βία, νεανική παραβατικότητα, νεοελληνική λογοτεχνία

Εισαγωγή

Η παρούσα εργασία με τίτλο «Η βίαιη συμπεριφορά παιδιών και νέων στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία» εκπονήθηκε στο πλαίσιο της προσομοίωσης του 1ου μαθητικού συνεδρίου, «Πάρε τη λέξη μου δώσ’ μου το χέρι σου: Ορθώνοντας τον Λόγο ενάντια στη βία» που πραγματοποιήθηκε από τον Τομέα Κλασικής Φιλολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηπείρου.
Η ανάγνωση και η μελέτη εφηβικών μυθιστορημάτων των τελευταίων δεκαετιών, η ραγδαία αύξηση της νεανικής παραβατικότητας, καθώς και ο προβληματισμός της εκπαιδευτικής κοινότητας συλλήβδην για την ανησυχητική αυτή έκρηξη, μας έδωσαν το ερέθισμα να ασχοληθούμε με τις ακραίες και βίαιες συμπεριφορές των νέων, όπως αυτές αποτυπώνονται σε επιλεγμένα έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.
Σκοπός του συγγραφικού πονήματός μας είναι, λοιπόν, η παρουσίαση ενός διαχρονικού και καθολικού θέματος μέσα από τις αρνητικές όψεις του οποίου είναι εφικτό να γεννηθούν πολύτιμα και αισιόδοξα μηνύματα. Λόγω της πληθώρας των πνευματικών δημιουργημάτων της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επιλέξαμε να καταπιαστούμε με τρία σχετικά πρόσφατα έργα. Ακολουθώντας τη σειρά παρουσίασής τους, οφείλουμε να τονίσουμε πως πολύτιμη πηγή πληροφοριών νεανικής βίας ήταν το έργο της Ανδρουτσοπούλου Πέτροβιτς, ενώ αντίστοιχες ακραίες συμπεριφορές εφήβων αντλήσαμε από μυθιστόρημα της Πριοβόλου. Τέλος, μια ιδιάζουσα και αξιομνημόνευτη μορφή βίας συναντήσαμε στο έργο της Ψαραύτη.
Όσον αφορά τη διάρθρωση της εργασίας, προτιμήσαμε να τη διακρίνουμε σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος παρατίθενται οι περιλήψεις των τριών βιβλίων, προβάλλονται οι μορφές βίας που αποτυπώνονται σε καθένα από αυτά, καθώς και τα χαρακτηριστικά των θυμάτων και των θυτών, ενώ τέλος παρουσιάζονται τα μέσα που χρησιμοποιούν οι ήρωες, για να αντιμετωπίσουν τη βία που υφίστανται. Στη συνέχεια, καταλήγουμε στα βασικά συμπεράσματα που απορρέουν από τα τρία έργα. Ολοκληρώνοντας, διατυπώνουμε τα δικά μας μηνύματα ενάντια στη βία.
Θεμέλιο του συγγραφικού αυτού έργου είναι η πνευματική συνδρομή μιας ομάδας ανθρώπων, η βοήθεια των οποίων συνέβαλε στην επιτυχή περάτωσή του. Θερμές ευχαριστίες, λοιπόν, στις μαθήτριες της Α΄Λυκείου: Γκοράτσα Κατερίνα, Κασκάνη Ευθαλία, Κασκάνη Μαρία, Κολέτση Μαρία, Λάμπρου Νεφέλη, Ματέρη Γλυκερία, Τσούτση Μαριαρένα, Φλούδα Βασιλική για την πολύτιμη έρευνα και την πολυτιμότερη στήριξή τους.

Η βία στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία

Το πρώτο μυθιστόρημα που θα πραγματευθούμε τιτλοφορείται Αμίλητη Αγάπη και είναι πνευματικό δημιούργημα της Λότης Ανδρουτσοπούλου Πέτροβιτς. Στο συγκεκριμένο έργο τρεις έφηβοι (ο Θέμης, η Όλγα και η Ειρήνη) ενώνουν τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουν τη βία. Τη βία που ασκείται καθημερινά τόσο σε συμμαθητές τους όσο και στους ίδιους. Τη βία που «γεννιέται» από εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες, αλλά «πεθαίνει» όταν βρεθεί αντιμέτωπη με τον ισχυρό δεσμό της φιλίας και της αγάπης. Ποιες είναι, όμως, οι μορφές βίας που συναντούμε στο βιβλίο; Σπρωξίματα, τρικλοποδιές ειρωνικά και ρατσιστικά λογοπαίγνια, προσβλητικά σχόλια για τα άτομα με αναπηρία, διαδικτυακές απειλές, συναισθηματική και ψυχολογική πίεση, καθώς και τρομοκρατία μέσω της εμφάνισης νεοναζιστικών κινημάτων απαρτίζουν την καθημερινότητα των ηρώων και κλονίζουν καθημερινά τη λειτουργία του σχολείου.
Οι θύτες είναι κυρίως μαθητές του σχολείου, χώρος που συνιστά και το κύριο πεδίο δράσης τους. Οι αποκαλούμενοι, λοιπόν, «νταήδες» είναι παιδιά παραμελημένα από την οικογένειά τους, τα οποία αισθάνονται έντονη πίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Αυτό που αξίζει να τονιστεί είναι πως προϊόντος του χρόνου θα μετανιώσουν για τη συμπεριφορά τους και θα προσπαθήσουν μέσω της εκπαίδευσης να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους. Από την άλλη πλευρά, τα θύματα… Ανήκουν κυρίως σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, προβληματίζονται και ανησυχούν για τις απειλές που δέχονται. Ωστόσο, κατορθώνουν να εξαλείψουν τη βία, καθώς διατηρούν την ψυχραιμία τους, διακρίνονται από ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη και αντιμετωπίζουν τις ακραίες συμπεριφορές συλλογικά.
Πώς, όμως, οι ήρωές μας κατορθώνουν να αντιμετωπίσουν τη βία; Είναι κοινός τόπος πως άλλοι έχουν το ψυχικό σθένος να νικήσουν τη βία, ενώ κάποιοι δεν αποφεύγουν να νικηθούν. Οι ήρωες της Αμίλητης Αγάπης αποτυπώνουν με τη συμπεριφορά τους αυτή ακριβώς τη διαφορά χαρακτήρων. Έτσι από τη μια πλευρά έχουμε τον Γρηγόρη, έναν έφηβο με χαμηλή αυτοεκτίμηση και αμέτρητες ανασφάλειες. Από την άλλη, όμως, υπάρχει ο Θέμης. Πρόκειται για ένα άτομο με αναπηρία που, αν και γίνεται δέκτης λεκτικής και ψυχολογικής βίας, με θάρρος και αυτοκυριαρχία προσπαθεί με δική του πρωτοβουλία να βοηθήσει τους θύτες να απαρνηθούν κάθε ακραία πράξη και να αποκτήσουν στη ζωή τους κάποιο σκοπό. Αξιομνημόνευτη είναι και η στάση της Όλγας και της Ειρήνης, οι οποίες παρά τις απειλές που δέχονταν δεν άφησαν τον φόβο να τις εξουσιάσει, αλλά έμειναν ενωμένες κι έγιναν στήριγμα η μια της άλλης.
Το δεύτερο μυθιστόρημα που μελετήσαμε έχει τον τίτλο Μαζί και ανήκει στην Ελένη Πριοβόλου. Στο συγκεκριμένο έργο, ο Μύρων, ένας μικροκαμωμένος και αδύναμος μαθητής πασχίζει καθημερινά να προστατευθεί από την αναίτια βία που υφίστανται αυτός και οι συμμαθητές του από τη συμμορία του σχολείου, τα Σκαθάρια. Τα μεγαλεπήβολα σχέδια του αρχηγού, καθώς και η ανάγκη για κυριαρχία και επιβολή εντός κι εκτός του σχολικού χώρου απεικονίζουν παραστατικά μια ζοφερή πτυχή της καθημερινότητας των νέων που ασκούν ή βιώνουν εκφοβισμό. Όλα αυτά, όμως, μέχρι την άφιξη μιας νέας μαθήτριας, της Λούνα… Μιας μαθήτριας που βρίσκει το θάρρος και την ψυχραιμία να αντιμετωπίσει τους εκφοβιστές της και κυρίως να τους κάνει να αναθεωρήσουν.
Η παραβατική συμπεριφορά της συμμορίας του σχολείου είναι απρόκλητη και αναίτια. Υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί για τα σωματικά χαρακτηριστικά μαθητών και ρατσιστικά σχόλια για την καταγωγή τους, καθώς και επαναλαμβανόμενες απειλές για την σωματική ακεραιότητά τους υπογραμμίζουν τη σκληρότητα της συμμορίας, η οποία θα αποδειχθεί πως αποτελείται από σχετικά διαφορετικούς χαρακτήρες.
Οι περισσότεροι από τους θύτες προέρχονται από οικογένειες που αντιμετωπίζουν προβλήματα και διακρίνονται για τη σωματική τους δύναμη και την αθλητικότητά τους. Είναι άτομα χειριστικά που δεν υπακούουν στους σχολικούς και κοινωνικούς κανόνες. Συχνά γίνονται εριστικοί και αδιαφορούν για τα συναισθήματα των άλλων. Κύριο χαρακτηριστικό τους είναι οι αρχηγικές τάσεις, αλλά και η έντονη επιθυμία να ανήκουν σε μια ομάδα. Η εκκεντρική τους εμφάνιση αποσκοπεί στην ανάγκη τους να τρομοκρατήσουν τον κοινωνικό τους περίγυρο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ένας από τους κεντρικούς ήρωες του βιβλίου, ο Παμίνος, ο οποίος μεταμφιέζεται σε έναν ήρωα βιντεοπαιχνιδιού με άγρια στοιχεία, ώστε να προκαλέσει τόσο τον φόβο των υπολοίπων όσο και να προσελκύσει τους δικούς του ακολούθους. Ακόμα, όμως, και στους κόλπους της συμμορίας παρατηρούνται συγκρούσεις λόγω έντονων διαφωνιών με αποτέλεσμα η ίδια η συμμορία να διαλύεται και να δημιουργούνται νέες ομάδες που πλέον η μία στρέφεται ενάντια στην άλλη.
Ούτε, βέβαια, και τα θύματα βιώνουν τη βία με τον ίδιο τρόπο. Ο Μύρων, λόγου χάρη, όντας ένα παιδί με μειωμένη αυτοεκτίμηση, αρχικά δεν αντιδρά στις επανειλημμένες προσβολές που δέχεται για τη σωματική του διάπλαση. Αργότερα, όμως, γνωρίζοντας τη Λούνα, ένα έγχρωμο κορίτσι που επίσης δέχεται βία για την καταγωγή της, αρχίζει να αποκτά αυτοπεποίθηση και να αντιμετωπίζει τους εκφοβιστές του με ψυχραιμία και αυτοκυριαρχία. Είναι απαραίτητο να τονιστεί πως κανένα από τα θύματα βίας του έργου δεν αντιδρά εκδικητικά. Αντιθέτως, τόσο ο Μύρων όσο και η Λούνα με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών του σχολείου και έχοντας τη στήριξη των οικογενειών τους προώθησαν τις αξίες της συμμετοχικότητας και της συνεργασίας. Με ποιο τρόπο; Με το να προετοιμάσουν μια σχολική παράσταση και να εντάξουν σε αυτή με ενεργό ρόλο και τα παιδιά της συμμορίας. Η στάση αυτή των παιδιών να «αγκαλιάσουν» τους θύτες και να τους εντάξουν αρμονικά στην εκπαιδευτική διαδικασία είχε ως απότοκο οι δεύτεροι να εγκαταλείψουν τα άκρα, να αγαπήσουν ξανά τον ευατό τους και να αισθανθούν χρήσιμοι και δημιουργικοί.
Τέλος, αποφασίσαμε να καταπιαστούμε με μια ιδιαίτερη μορφή βίας. Τη βία που συνειδητά ασκεί ένας άνθρωπος στον εαυτό του. Στο μυθιστόρημα Επικίνδυνα παιχνίδια της Λίτσας Ψαραύτη κεντρική ηρωίδα είναι η Μαρία, μαθήτρια Γυμνασίου. Θύμα και θύτης ταυτόχρονα. Θύμα ενός νέου, του Μάρκου, ο οποίος στο «όνομα του έρωτα» την εκμεταλλεύεται, μυώντας την στον σκληρό κόσμο των ναρκωτικών. Αλλά και θύτης, αφού η ίδια επιλέγει να ασκήσει βία στον εαυτό της μέσω της χρήσης ουσιών.
Αναλυτικότερα, η Μαρία, προσπαθώντας να καλύψει το κενό της απουσίας του πατέρα της κι έχοντας την ανάγκη να δραπετεύσει από την ανιαρή ζωή της και τα προβλήματα της καθημερινότητας, πείθεται πως η λύτρωσή της βρίσκεται στις ναρκωτικές ουσίες. Για να τις εξασφαλίσει, όμως, αναγκάζεται να κλέψει, να έρθει σε επαφή με τον υπόκοσμο, να οδηγηθεί στην επαιτεία, να συμμετάσχει σε ληστεία και γενικά να παίξει όλα τα «επικίνδυνα παιχνίδια» του Μάρκου, στο πρόσωπο του οποίου συναντά έναν καταστροφικό έρωτα.
Συνεπώς, από τη μια πλευρά συναντάμε τον Μάρκο, έναν νέο εξωστρεφή, δημοφιλή στους σχολικούς κύκλους με έντονη χειριστικότητα και κυριαρχικότητα στους άλλους. Εγωκεντρικός, αδιάφορος, αμετανόητος προδίδει την εμπιστοσύνη εκείνων που τον αγαπούν. Από την άλλη πλευρά, βρίσκεται η Μαρία. Εσωστρεφής και ανασφαλής πασχίζει να ξεφύγει από την ανιαρή καθημερινότητα και τα οικογενειακά προβλήματα που την καταβάλλουν συναισθηματικά μέσω της χρήσης ναρκωτικών ουσιών που την οδηγούν σε σωματική εξασθένιση, πνευματική νωθρότητα και ψυχικό κλονισμό. Μια μορφή βίας, λοιπόν, που σταματά μόνο μετά από ένα τροχαίο ατύχημα που απειλεί την ζωή της ηρωίδας. Ένα τροχαίο που αφυπνίζει τη Μαρία και την κάνει να συνειδητοποιήσει πως η οικογένεια και οι φίλοι είναι τα ερείσματα που θα τη βοηθήσουν να υλοποιήσει τα όνειρά της.

Συμπεράσματα

Ολοκληρώνοντας, καταλήγουμε στα ακόλουθα συμπεράσματα. Αρχικά, όλοι είμαστε εν δυνάμει θύματα βίαιων συμπεριφορών. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι πως οι θύτες δεν υπερτερούν των θυμάτων τους ούτε σε δύναμη ούτε σε αξία. Επιπρόσθετα, είναι σαφές πως οι τοξικοί άνθρωποι είναι απαραίτητο να απομακρύνονται άμεσα από το κοινωνικό μας περιβάλλον, ενώ η οικογένεια και οι φίλοι συνιστούν τα προσωπικά μας ερείσματα, με τη βοήθεια των οποίων μπορούμε να υπερκεράσουμε οποιοδήποτε εμπόδιο. Ακόμη, αξίζει να αναφερθεί πως αρετές όπως η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη, η ενθάρρυνση αποτελούν «κακούς αγωγούς» της βίας. Μάλιστα, συχνά, οι θύτες, έχοντας την κατάλληλη καθοδήγηση ενδέχεται να αναθεωρήσουν τις αντιλήψεις τους και να περιορίσουν ή να σταματήσουν κάθε βίαιη συμπεριφορά. Τέλος, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε πως η αναζήτηση της ευτυχίας στις ουσίες είναι προσωρινή και επίπλαστη, ενώ η αναζήτησή της στα απλά πράγματα που μας δίνουν χαρά είναι απαραίτητη για την αυτοπραγμάτωσή μας.

Μηνύματα ενάντια στη βία

• Καμία ανοχή σε οποιαδήποτε μορφή βίας! Ας σπάσουμε τη σιωπή!
• Ενσυναίσθηση, σεβασμός, αλληλεγγύη…Το τρίπτυχο εξάλειψης της βίας!
• Ο κόσμος γίνεται πιο όμορφος, όταν αποδεχόμαστε και αγκαλιάζουμε τη διαφορετικότητα!
• Όλοι μαζί, ενωμένοι, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε ακραία συμπεριφορά!
• Σκέψου με λογική! Μίλα με θάρρος! Πράξε με ψυχραιμία!
• Η βία γκρεμίζει, ο σεβασμός χτίζει! Κάνε τη σωστή επιλογή!
• Η παθητική στάση συνιστά συνενοχή! Η φωνή δεν πρέπει να φιμώνεται!
• Το να μην αγαπάμε τον εαυτό μας αποτελεί μια από τις χειρότερες μορφές βίας!

Βιβλιογραφία

Ανδρουτσοπούλου – Πέτροβιτς, Λ. (2014), Αμίλητη Αγάπη, Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Πριοβόλου, Ε. (2013), Μαζί, Αθήνα: Εκδόσεις Καλέντη.
Ψαραύτη, Λ. (1999), Επικίνδυνα Παιχνίδια, Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

]]> https://welcome.etwinning.gr/archives/666/feed 0 https://welcome.etwinning.gr/archives/625 https://welcome.etwinning.gr/archives/625#comments Wed, 09 Jul 2025 12:43:20 +0000 etwinning-magazine http://schoolpress.sch.gr/etwinningmagazine/?p=625 [...]]]> Δημιουργοί (Κείμενα, Εικαστικά): Μαθητές/τριες του 1ου Γυμνασίου Ηγουμενίτσας

Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Χριστοφίδη Μαρία (Φιλόλογος), Χρυσικού Παρασκευή (Εικαστικός)

E-mail: 1gymigou@sch.gr

Περίληψη

Η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί μια πολυτροπική προσέγγιση στη θεματική της βίας και της ειρήνης μέσα από τη δημιουργική γραφή και την εικαστική έκφραση. Οι μαθητές και οι μαθήτριες επιστρατεύουν λόγο και εικόνα για να καταγγείλουν φαινόμενα ενδοοικογενειακής, σχολικής και κοινωνικής βίας και να προτάξουν την αξία της ειρηνικής συνύπαρξης. Με κείμενα βιωματικά, ποιητικά, στοχαστικά, αλλά και με έντονα χρώματα και σύμβολα, εκφράζουν τον προβληματισμό τους, τα συναισθήματά τους και το όραμά τους για έναν κόσμο χωρίς βία.

Λέξεις κλειδιά: βία, ειρήνη, εφηβεία

Εισαγωγή

Συμμετοχή του 1ου Γυμνασίου Ηγουμενίτσας στο 1ο Μαθητικό Φιλολογικό Συνέδριο.

« Ἔγωγε ἔφυν συμφιλεῖν»

Μια πολυτροπική προσέγγιση στη βία και την ειρήνη. Εικόνα και λόγος επιστρατεύονται για να αναδείξουν την ειρηνική ζωή ως «αντίδοτο» στη βία και τον φόβο. Μύχιες σκέψεις, κρυφές ανησυχίες, έντονα και γλυκόπικρα συναισθήματα εξωτερικεύονται και αποτυπώνονται στη δημιουργική γραφή (με ποιήματα, αφηγήσεις, ομιλία, επιστολές), αλλά και στην εικονογράφηση.

 Οι μαθητές/τριες επιχειρούν με δημιουργική διάθεση  να συνδυάσουν τον γλωσσικό κώδικα με τον κώδικα ζωγραφικής (αλληλεπίδραση στην τέχνη).Στον γλωσσικό κώδικα υπάρχει το υλικό (= οι λέξεις )  και εργαλείο για να πλάσουν το υλικό είναι μονάχα οι ίδιες οι λέξεις.  Λέξεις λιτές, ανάλαφρες κι άλλοτε περίτεχνες και σύνθετες στροβιλίζονται και ζευγαρώνουν.  Σφηνώνονται πάνω στο χαρτί, προσπαθούν να αναμετρ

ηθούν και να υπερνικήσουν τις προκάτοχές τους.  Ο κώδικας της ζωγραφικής πάλι με χρώματα και σχήματα έρχεται να ενισχύσει ή να συμπληρώσει το μήνυμα.  Τα εργαλεία του, τα πινέλα και οι ξυλομπογιές – όπλα αντισυμβατικά – οπλίζουν τα χέρια των μαθητών/τριών για να «ξορκίσουν» το κακό και να «ευλογήσουν» το καλό μέσα στη φρικτή και αποκρουστική όψη του κόσμου που μας περιβάλλει.

Παράλληλα, τολμούν με αγωνιστική διάθεση να περάσουν το δικό τους φιλειρηνικό μήνυμα (ανακαλυπτική μάθηση, βιωματική προσέγγιση). Μέσα από την διερεύνηση και τη συνεργασία καταξιώνουν  έννοιες όπως την αγάπη , την ομόνοια, την αλληλεγγύη, την ελευθερία και στηλιτεύουν άλλες όπως το μίσος ,  την έχθρα, τη διχόνοια, τον φόβο και τον τρόμο. Παύουν να είναι παθητικοί δέκτες στο πολύμορφο κοινωνικό πρόβλημα της βίας. Σπάνε τη σιωπή. Βγαίνουν μπροστά. Εφορμούν πάνω στο αδηφάγο τέρας που απλώνει απειλητικά τα πλοκάμια του σε κάθε μορφή κοινωνικής ζωής (ενδοσχολική βία, ενδοοικογενειακή, διαδικτυακή, οπαδική … και η έσχατη μορφή βίας, ο πόλεμος).   Με το δικό τους μοναδικό τρόπο γίνονται κατήγοροι της βίας, θιασώτες της ειρήνης ή άλλως «ενεργοί πολίτες».

Η αθώα και κριτική ματιά της εφηβικής ηλικίας οραματίζεται  απρόσκοπτα μια διαφορετική μα καλύτερη προοπτική του μέλλοντος. Και αποζητούν εναγωνίως από εμάς, του μεγαλύτερους, να είμαστε αρωγοί στο αισιόδοξο όραμά τους, συνοδοιπόροι στο πλευρό τους.

Και τότε ακριβώς μέσα στον ορυμαγδό συντελείται το μέγα θαύμα. Όταν ο ίμερος των νέων για ειρήνη και ευημερία μπολιάζει το δέντρο της ζωής με αγάπη, ομόνοια, αλληλεγγύη… τότε και το Όνειρο ξεπεταρίζει και σαν τρελό πουλί φωλιάζει σε μία νέα κοινωνία Ανθρώπων.

Αποτελέσματα

Από “μένα σ” εσένα

Συγγραφείς: Αλεξίου Κωνσταντίνος & Κοσιώρη Μαριλένα

Αγαπητέ Θύτη ,

Δεν ξέρω ποιος απ ΄ όλους είσαι… ποιoν κόσμο τυραννάς… ποια καημένα μυαλά ταλανίζεις… και ποιες ψυχές ολοένα και διαταράσσεις… Το μόνο που μπορώ να δηλώσω με βεβαιότητα είναι ότι κάποιος σε έχει συνεχώς στο νου, ο οποίος τις περισσότερες φορές είναι αθώος… και μην κρυβόμαστε, το ξέρεις καλά! Ίσως να μην καταλαβαίνεις πλήρως τις συνέπειες των πράξεών σου , αλλά κάποιοι ζουν καθημερινά μ΄ αυτές ανεξίτηλες μέσα τους. Ήρθε η ώρα  να σε γνωρίσουμε…

Αγαπητέ Θύτη εκβιαστή,

Είσαι ο πιο γνωστός απ ΄όλους. Οι φίλοι σου είναι με το μέρος σου , πολύ πιθανόν να είναι «συνέταιροί» σου και να σε απομακρύνουν από την πραγματικότητα. Η πραγματικότητα για την οποία μιλάμε, σε χαρακτηρίζει «ψευτόμαγκα , αδύναμο και κοινωνικά απόβλητο».  Και όχι! Μην προσπαθείς να απολογηθείς , χειρότερα θα τα κάνεις. Έι,  μικρούλη! Οι πράξεις σου έχουν αντίκτυπο στις ζωές των άλλων.

Αγαπητέ Θύτη βιαστή,

Μαστίζεις καθημερινά γυναίκες , άντρες και παιδιά , θύματα για την προσωπική σου ευχαρίστηση. Έχεις αντιληφθεί ότι είσαι πρώτο θέμα σε όλα τα κανάλια; Και σε αφήνει αδιάφορο το γεγονός ότι όποια ώρα και στιγμή ανοίξεις την τηλεόρασή σου, αυτομάτως εμφανίζεσαι; Αυτό που εσύ αποκαλείς ηδονή , για το θύμα σου δεν είναι τίποτα άλλο παρά ατελείωτες ώρες πόνου και σίγουρα μία από τις μελανότερες σελίδες του ημερολογίου του. Συγκινήθηκες; Δε νομίζω.

Αγαπητέ Θύτη οπαδέ,

Δεν έχω ιδέα αν το πάθος για την ομάδα σε οδηγεί σε αποτρόπαιες πράξεις ή αν η ομάδα σου είναι μονάχα μία αφορμή για να διοχετεύσεις τυχόν αρνητικά συναισθήματα που σε κατακλύζουν. Και πώς τα διοχετεύεις; Ορμώντας πάνω σε άτομα της αντίπαλης ομάδας σαν λυσσασμένο σκυλί. Το μόνο που γνωρίζω είναι ότι σε κάθε αγώνα που πρωταγωνιστεί η ομάδα σου , εσύ επιλέγεις να δώσεις το δικό σου φινάλε με ένα επεισόδιο που κανείς δε θα ήθελε να παρακολουθήσει, ένα επεισόδιο που κανένα κανάλι δε θα ήθελε να προβάλλει.

Αγαπητέ Θύτη πολιτικέ,

Δεν περίμενες να βρεθείς εδώ έτσι; Κι όμως, εδώ δεν υπάρχει λογοκρισία. Εκατοντάδες άνθρωποι -συμπεριλαμβανομένων και παιδιών- χάνουν τη ζωή τους από μια σφαίρα που εσύ επέλεξες να ριχτεί, από μία σκανδάλη που εσύ επέβαλες να πατηθεί. Οι χρηματικές και εδαφικές απολαβές σου είναι μηδαμινές απέναντι στα ματωμένα χέρια σου. Υπέρογκα ποσά ανάλογα με τα δάκρυα πεσμένα στο χώμα που πλέον σου ανήκει.

Και τώρα που συστηθήκαμε… μήπως άρχισες να βαριανασαίνεις; Μήπως άρχισαν να ανεβαίνουν οι παλμοί σου; Μα τι λέω… σα να σε βλέπω μπροστά μου και μόλις ζωγραφίστηκε στο πρόσωπό σου το γνωστό σου ειρωνικό χαμόγελο, το οποίο εάν το μεταφράσει κανείς, μόνο αδιαφορία δηλώνει. Έλα , συγγνώμη, δεν ήθελα να είμαι τόσο σκληρός… μέσα από αυτό το γράμμα δεν προσπαθώ να σε κρίνω , αλλά σου δίνω την ευκαιρία να αναλογιστείς τις πράξεις σου και ίσως να μετανοήσεις.

Καλή συνέχεια,

Το αθώο θύμα σου.

Αλεξίου Κωνσταντίνος & Κοσιώρη Μαριλένα

Εικόνα 1: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Από “μένα σ” εσένα» των μαθητών Αλεξίου Κων/νου και Κοσιώρη Μαριλένας

Ματοβαμμένο Κισμέτ

Συγγραφέας: Ντούγια Βασιλίνα

Τα δεκατέσσερα χρόνια μου θα κλείσω σε τρεις μήνες,

και η σκέψη μου ιπτάμενο χαλί,

που πέταξε πάνω από άγνωστες και  απόκοσμές της ανθρωπιάς τις δίνες.

Εγώ γεννήθηκα εδώ και κατοικώ στη Δύση

σ’ εκείνες έλαχε εκεί, άκαιρα και ακούσια να παραβιαστεί η φύση.

Υεμένη, Ιράν είναι μόνο δύο χώρες

τα πάθη τους και τα δεινά αμέτρητα

ξεπέρασαν σε αριθμό και τις ίδιες τις άμοιρες τις κόρες.

Στο δικό τους το Κισμέτ αντί μελάνι ρέει αίμα,

και όποιος τολμήσει να το αρνηθεί

δε θα είναι άνθρωπος της γης

ούτε αρχάγγελος μιας χαραυγής

μα ένα πλάσμα απάνθρωπο

που πνίγηκε στου ωκεανού το βλάσφημο το ψέμα.

Εκεί μακριά στην Ανατολή, η βία έγινε συνήθεια

μέρα τη μέρα χαροπαλεύει η δόλια η ψυχή,

ματώνει η αλήθεια.

Εικόνα 2: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Ματοβαμμένο Κισμέτ» του μαθητή Νίτσα Χρήστου

Το γράμμα της Μυρτώς

Συγγραφέας: Γκούτζα Νεφέλη

Αγαπητή Δάφνη

Εύχομαι να είσαι καλά! Σου στέλνω αυτό το γράμμα για να σου εμπιστευτώ κάτι που δεν σου είχα αναφέρει γιατί δεν ένιωθα έτοιμη. Τον τελευταίο καιρό ο πατέρας μου συμπεριφερόταν αλλόκοτα! Έλειπε από το σπίτι συχνά και όταν επέστρεφε ήταν εκνευρισμένος με εμάς χωρίς κανέναν λόγο. Αυτό επαναλαμβανόταν για περίπου δέκα μέρες. Η μητέρα μου και ο πατέρας μου είχαν καθημερινά εντάσεις. Παρατήρησα πως ο μικρός μου αδελφός άρχισε να καταλαβαίνει πολλά πράγματα. Με ρωτούσε σχεδόν συνέχεια αν είναι καλά η γονείς μας και εγώ πάντα του απαντούσα: «Ναι, μια χαρά είναι απλά διαφωνούν για θέματα δικά τους. Οι συγκρούσεις γίνονταν όλο και πιο έντονες με το πέρασμα του χρόνου. Κάθε φορά που οι γονείς μου τσακώνονταν εγώ είτε προσπαθούσα να απασχολήσω με όποιον τρόπο μπορούσα τον μικρό μου αδερφό είτε καθόμουν στο δωμάτιο μου και άκουγα μουσική. Δεν ήθελα να ακούω της φωνές τους. Με ταράζουν.

Περίπου έτσι κυλούσε ο καιρός στο σπίτι μας. Ώσπου μια μέρα ο πατέρας μου ξεπέρασε το όρια. Ήταν μια συνηθισμένη μέρα για εμένα! Ήμουνα κλεισμένη στο δωμάτιο μου και άκουγα μουσική. Οι γονείς μου ως συνήθως μάλωναν μέχρι που ξαφνικά δεν ακουγόταν τίποτα. Δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία αλλά μετά ακούστηκε ένας δυνατός θόρυβος σαν να είχε πέσει κάποιο αντικείμενο κάτω. Μετά, άκουσα ουρλιαχτά. Τρόμαξα! Δεν ήξερα τι να κάνω. Άκουσα την πόρτα να κλείνει. Υπέθεσα ότι κάποιος έφυγε. Κατέβηκα κάτω και είδα την μητέρα μου στο πάτωμα. Ήταν γεμάτη με αίματα και είχε πολλές μελανιές. Δεν μπόρεσα να την κοιτάξω στα μάτια. Όταν την ρώτησα αν ήταν εντάξει, με καθησύχασε λέγοντας μου πως απλά έπεσε. Αλλά εγώ ήξερα τι είχε γίνει. Μόνο που είδα τη μητέρα μου σε τέτοια κατάσταση, δεν μπορούσα να το πιστέψω. Τότε έτρεξα στο δωμάτιο του αδελφού μου να δω πως είναι. Ευτυχώς που δεν είχε αντιληφθεί τίποτε γιατί ήταν απασχολημένος με τα παιχνίδια του. Έμεινα μαζί του και τον κράτησα σφιχτά στην αγκαλιά μου.

Από εκείνη την ημέρα δεν σταμάτησε να μας κακοποιεί ο πατέρας μου. Δεν τολμούμε να πούμε κάτι. Κάθε μέρα και χειροτερεύει η κατάσταση. Όταν βγαίνουμε έξω, προσποιούμαστε ότι είμαστε μια χαρά, ότι δεν συμβαίνει τίποτε. Κανένας δεν μπορεί να υποψιαστεί τι γίνεται. Δεν αντέχω άλλο. Γιατί να το περνάω εγώ όλο αυτό; Γιατί; Τι έχω κάνει και μου αξίζουν αυτά; Γιατί δεν μπορώ να χαμογελάω αληθινά σαν τα άλλα παιδιά; Δεν είναι άδικο; Είσαι η μόνη που μπορείς να με βοηθήσεις. Σε εκλιπαρώ, βοήθησέ με γιατί… Δεν μπορώ άλλο!

Μυρτώ

Εικόνα 3: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Το γράμμα της Μυρτώς» της μαθήτριας Γιάκη Ρόζας

Ένα μοιραίο λάθος

Συγγραφέας: Καπρινιώτη Κατερίνα

Το δωμάτιο ψυχρό,

άτονο, καταθλιπτικό.

Το βλέμμα της

έντονο, βλοσυρό,

καρφωμένο στην

ηλεκτρική καρέκλα.

Στο μυαλό της

οι σκέψεις τριγυρίζουν,

τη βασανίζουν, τη σκοτώνουν.

Αυτά τα λόγια τη στοιχειώνουν

“Γιατί το έκανες αυτό, απάνθρωπη;

Δεν ντράπηκες; Δε σκέφτηκες

τη μικρή σου κόρη;”

Το πρόσωπο χλωμό,

με κόμπο στον λαιμό,

προσπαθεί να μην καταρρεύσει.

“’Ήρθε η ώρα”, λέει ο δεσμοφύλακας.

Τα μάτια της στενεύουν.

Τα χείλη της να τρέμουν.

Τα δάκρυα να τρέχουν

στάλα στάλα πάνω

στο απεριποίητο πρόσωπό της.

Τα δάκρυα της δυστυχίας,

του πόνου, του ιδρώτα

που πουθενά δεν ωφέλησαν.

Τα δάκρυα της δυσπιστίας,

της ενοχής, της κούρασης,

που ποτέ δε στέρεψαν.

Δεν μπορεί να αντισταθεί

στη μοίρα της.

Δεν μπορεί να πάρει πίσω

το αμάρτημα που έπραξε.

Αφήνει πίσω της

μια κόρη.

Μια κόρη που θα μεγαλώσει

χωρίς μητέρα.

Μια κόρη που θα μεγαλώσει

μες στο ψέμα.

Μια κόρη χωρίς τη δημιουργό της.

Και όλα αυτά για

ένα μοιραίο λάθος.

Τα σκέφτεται όλα αυτά

ενώ της δένουν χέρια-πόδια·

ενώ της βάζουν τον ηλεκτροδότη.

Ενώ όλο το σώμα της τραντάζει,

αρχίζει να ουρλιάζει.

Η ηλεκτρική ενέργεια

εξερευνά όλο της το είναι,

την κάνει να ανατριχιάζει,

να κραυγάζει.

Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα,

ο τσουχτερός πόνος

την πιέζει,

την κάνει να ψελλίζει “Συγγνώμη”,

μέχρι που οι φωνές,

τα δάκρυα και ο πόνος

σταματάνε

και στη θέση τους

απόλυτο σκοτάδι

καταλαμβάνει τον χώρο.

Κατερίνα Καπρινιώτη

Εικόνα 4: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Ένα μοιραίο λάθος» της μαθήτριας Καπρινιώτη Κατερίνας

Τα παιδιά στον πόλεμο

Συγγραφείς: Γόγολου Έρση – Καρρά Ιωάννα

Τα παιδιά που ειρήνη λαχταρούνε

πώς μπορούν να λησμονούνε;

Θα την ψάξουν , θα τη βρούνε.

Να την πάρουν , να χαρούνε.

Τον πόνο και τον πόλεμο

τα παιδιά πάντα νικούνε.

Στην καρδιά  τους  πάντα μέσα

την οικογένεια αναζητούνε.

Τα όνειρά τους πάντα κρύβουν

και δεν τα αποκαλύπτουν.

Αν σε κάποιους τα αφήσουν,

μην τα πάρουνε και φύγουν.

Κλαίνε και πονούνε,

για τα βάσανα μιλούνε…

Θέλουν ο πόλεμος να πάψει

και η ειρήνη να λάμψει!

Εικόνα 5:  Εικαστικό έργο για το κείμενο «Τα παιδιά στον πόλεμο» των μαθητριών Έρση Γόγολου – Ιωάννα Καρρά

Πόνος

Συγγραφέας: Παππά Αικατερίνη

Ξυπνά, τρέχει, φεύγει,

δε θέλει να τον αντικρίσει.

Δε θέλει να αντικρίσει

τον Κακοποιό του σπιτιού.

Δε θέλει να πονέσει,

δε θέλει να κλάψει,

δε θέλει να ζει στη σιωπή.

Πρωί, πρωί αποχωρεί

και ψάχνει μέρος να κρυφτεί

μακριά απ’ τον πόνο του σπιτιού του,

ελπίζοντας σε μια αυγή.

Εικόνα 6: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Πόνος» της μαθήτριας Τσώτου Σοφίας

Ρωγμή στην αθωότητα ενός παιδιού

Συγγραφέας: Κοντού Αγγελική

“Πώς μπορέσατε, πώς μπορέσατε;” είπα με φωνή γεμάτη πικρία. “Κάθε χτύπημα, κάθε κραυγή, κάθε στιγμή φόβου… Δεν βλέπατε ότι ήμουν απλώς ένα παιδί που ζητούσε μόνο να το αγαπήσετε;” Κοιτιόμασταν μέσα στα μάτια αλλά ποτέ δεν κατορθώσαμε να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον. Πάντα υπήρχε μια λίμνη ανάμεσα μας που μας χώριζε, γεμάτη με τα δάκρυά μου. Και κάθε φορά που επιδίωκα να περάσω στην απέναντι όχθη, κατέληγα εγκλωβισμένη στον πυρήνα της. «Δεν είσαι ικανή να καταφέρεις τίποτα στη ζωή σου!» πάντα έτσι έλεγαν και ωρύονταν μέσα στο σπίτι, κάτω από αυτούς τους τοίχους που στηρίζονταν με τη δύναμη των φωνών και των χεριών τους. Ύστερα, έτρεχα να τους ξεφύγω με την ελπίδα ότι με τον ίδιο τρόπο θα καταφέρω να ξεφύγω και από το σπίτι μας… μία μέρα… μία μακρινή, μακρινή μέρα…

Τα φώτα έσβηναν, οι σκέψεις μου όμως ακατόρθωτο να το κάνουν. Όλο έτρεχαν και έτρεχαν, δίχως σταματημό.  Μερικές φορές το μόνο που μπορείς να κάνεις, σκεφτόμουν, είναι να ξαπλώσεις στο κρεβάτι σου σαν να προσγειώνεσαι σε ένα λευκό σύννεφο και να ελπίζεις ότι θα αποκοιμηθείς πριν προλάβουν τα τελευταία σου κομμάτια να διασπαστούν από τον τρομερό πόνο που βιώνεις. Παρακαλάς να ξυπνήσεις την επόμενη και η σελίδα να είναι λευκή, κρατώντας εσύ αυτή τη φορά εκείνο τον στυλό που θα γράψει τη συνέχεια της ιστορίας σου και κανένας άλλος. Να έχεις τη δυνατότητα να τη γεμίσεις με όσα χρώματα σε εκφράζουν και να μην περιορίζεσαι.

Κανένας δεν μπορεί να καταλάβει το συναίσθημα να παρατηρείς δίπλα σου μια υγιή οικογένεια, χωρίς τη βία να τους αποξενώνει ολοένα και περισσότερο. Μόνο εσύ ο ίδιος. Κανένας δε γνωρίζει πόσο πόνο και θλίψη μου προκάλεσαν, πόσα τραύματα θα με συνοδεύουν στη ζωή μου λόγω της δικής τους αναλγησίας. Κανένας δεν μπορεί να νιώσει τον φόβο που έχει μετακομίσει στα μάτια σου και τις σκέψεις που σε βασανίζουν όπως: “Λες αύριο να παρατηρήσουν στο σχολείο αυτές τις μελανιές;”

«Όχι, σταμάτα, με πονάς!» φώναζα καθώς τα μάτια μου επέπλεαν πάνω στα δάκρυα, αλλά τα χέρια του δε σταματούσαν. Κάθε χτύπημα με έσπαζε λίγο περισσότερο. Αναρωτιόμουν γιατί τα χέρια αυτά δεν ήταν μαθημένα σε τρυφερά χάδια και ζεστές αγκαλιές. Πάντα αναζητούσα στους γύρω μου αυτή την αγάπη που δεν έλαβα από εκείνους, με αποτέλεσμα να πέφτω και να ξαναπέφτω και να μην έχω κανέναν να με σώσει από αυτόν τον ατελείωτο ωκεανό που απλωνόταν μπροστά μου, γεμάτος βάθος και απεραντοσύνη. Και η σιωπή μου μού φώναζε πιο δυνατά από ποτέ: “Βοήθησέ με, χάνομαι μόνος μου σε κύματα πελώρια.” Αλλά είχα φορέσει παρωπίδες, κλειδώνοντας έξω τις συμβουλές εκείνων που θα μπορούσαν να με σώσουν. Άφηναν μόνο τις δικές τους άγριες φωνές να εισβάλλουν, γεμάτες θυμό και μίσος, που με έκαναν να χάνω κάθε αίσθηση του εαυτού μου.

Κοιτώντας το τέρας από το οποίο προέρχεσαι, αρχίζεις να αντιλαμβάνεσαι σιγά σιγά πως βαδίζεις στο μονοπάτι του. Ξαφνικά, σου δημιουργούνται οι πιο τρομακτικές σκέψεις. Και ακριβώς αυτή είναι η στιγμή που επιθυμείς να τραβήξεις το δικό σου δρόμο. Όταν συνειδητοποιείς πόσο λανθασμένα έχεις μεγαλώσει σε μία οικογένεια γεμάτη χειριστικότητα, τσακωμούς, τοξικότητα και βία είναι η στιγμή που αλλάζεις ριζικά ως άνθρωπος. Οι σκέψεις αναπάντεχα αποκτούν φωνή και προσπαθούν να σου υπενθυμίσουν ένα μονάχα πράγμα: “Απόβαλλε από πάνω σου οτιδήποτε σου θυμίζει εκείνους τους αισχρούς ανθρώπους.”

Όμως, κάθε χτύπημα στο σώμα ενός παιδιού είναι μια ρωγμή στην αθωότητά του, που δυστυχώς δεν επουλώνεται ποτέ πλήρως!

Εικόνα 7: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Ρωγμή στην αθωότητα ενός παιδιού» της μαθήτριας Νικολάου Χαριτίνης

Αγωνία στο σχολείο

Συγγραφέας: Εξάρχου Σπυριδούλα

Είναι ο φόβος που σε κυριεύει

κάθε μέρα παντού,

στο σχολείο, στο φροντιστήριο ,

στο γήπεδο, στη βόλτα.

Είναι η λύπη κάθε μέρα

να μην τρως, να μη γελάς,

να μην κάνεις τίποτα

εκτός από το να εύχεσαι να μην υπάρχεις.

Είναι ο καθημερινός πόνος μετά από κάθε πράξη τους.

Να κλαις, να απομονώνεσαι στον εαυτό σου.

Δεν είναι ντροπή να μιλάς.

Μη φοβάσαι! Μίλα!

Σπάσε τη σιωπή σου!

Εικόνα 8: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Αγωνία στο σχολείο» της μαθήτριας Αλιζότι Έρικας

Ζητούνται Μέτρα

Συγγραφέας: Κολιούση Μαριλένια

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ  Παιδείας,

Σας στέλνω αυτό το γράμμα για να σας εκφράσω τη δυσαρέσκειά μου σχετικά  με το θέμα του σχολικού εκφοβισμού.

Καθημερινά είμαι μπροστά σε κάποια περιστατικά εκφοβισμού στο σχολείο μου. Κάποιες φορές προσπαθώ να βοηθήσω το θύμα αλλά άλλες φορές δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τους νταήδες , διότι μιλάμε για μια ολόκληρη συμμορία και όχι μόνο για ένα άτομο. Βλέπω συχνά το φόβο και τη θλίψη στα μάτια πολλών συμμαθητών μου. Πλέον έχω αρχίσει  να αγανακτώ με αυτήν την κατάσταση. Πόσο ανεξέλεγκτη και τραγική μπορεί  να γίνει;

Αυτό που θα ήθελα από εσάς είναι να λάβετε πιο αυστηρά μέτρα. Για παράδειγμα , να υπάρχει ψυχολόγος κάθε μέρα στο σχολείο ώστε αν ένα παιδί θέλει να πάρει τη γνώμη ενός ειδικού , να μπορεί να απευθυνθεί στον ψυχολόγο. Επίσης , μέσα από κάποιες δράσεις ή κατάλληλα μαθήματα, να εκπαιδεύονται οι μαθητές ώστε  να λύνουν μόνοι τους τις διαφορές τους ειρηνικά. Τέλος , μπορούν οι κανονισμοί να γίνουν πιο αυστηροί και να εφαρμόζονται. Έτσι , πιστεύω ότι το σχολικό μας περιβάλλον θα γίνεται  ολοένα και καλύτερο και σιγά σιγά όλα τα παιδιά θα συμφιλιώνονται μεταξύ τους.

Ελπίζω  να συμμερίζεστε το φόβο μου και τη δυσαρέσκειά μου και να λάβετε τις απαραίτητες αποφάσεις. Σας ευχαριστώ πολύ που αφιερώσατε τον  πολύτιμο χρόνο σας για να διαβάσετε το γράμμα μου.

Με εκτίμηση,

μία μαθήτρια Γυμνασίου

Εικόνα 9: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Ζητούνται Μέτρα» της μαθήτριας Νικολάου Χαριτίνης

Εκφοβισμός

Συγγραφέας: Γκιζλή Μελίνα

Στο σχολείο , στην καθημερινή σου ζωή

ο ίδιος φόβος πάντα , εκφοβισμός…

Μια φωνή μέσα σου λέει να μη μιλήσεις ,

να μη φωνάξεις , να μην αντιδράσεις .

Είναι ο φόβος που σε κάθε σχολική ημέρα

ξεπηδά από την ψυχή σου .

Είναι η ντροπή για το τι κάνεις ,

για το ποιος είσαι .

Είναι το άγχος για το τι θα κάνεις ,

για το τι θα πεις .

Είναι η αγωνία για τη σχολική ημέρα .

Είναι η θλίψη που σου τρώει την ψυχή .

Είναι οι κακές σκέψεις που έχεις το βράδυ

όταν τους βλέπεις στα όνειρά σου .

Είναι η χαρά και η ευτυχία

που όλο και περισσότερο αχνοφαίνονται

στην ψυχή σου .

Σταμάτα να σωπαίνεις !

Δεν είναι ντροπή …

Μίλα τώρα !

Εικόνα 10: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Εκφοβισμός»  της μαθήτριας Γκιζλή Μελίνας

Η τελευταία κραυγή

Συγγραφέας: Γιάκη Ρόζα

Μόνο όταν αντίκρισα το άψυχο σώμα του, κατάλαβα πόσο δυνατή ήταν η τραχιά φωνή που ξεχείλιζε από τις κόρες των ματιών του παλεύοντας μάταια ν’ ακουστεί. Η εικόνα τους, άδεια μάτια πλέον, με έκανε να συνειδητοποιήσω πόσα έλεγαν πριν, δίχως λέξη να ακουστεί. Πόσες φορές αγνόησα την τραχιά φωνή που ψιθύριζε σαν αεράκι χαϊδεύοντας το πίσω μέρος του μυαλού μου. Ίσως, αν η τραχιά φωνή είχε ακουστεί, να ‘βλεπα ακόμα μάτια γεμάτα ζωή. Γιατί το άψυχο σώμα κάποτε λάτρευε να ζει. Μέχρι που την κλεψύδρα του σε θρύψαλα μετέτρεψε στραγγίζοντας και τον τελευταίο κόκκο ζωής. Όχι μόνο της ζωής που λάτρευε, αλλά και εκείνης που μόνο η τραχιά φωνή μπορούσε να αφηγηθεί. Η εξάντληση από την πάλη το έκανε να καταρρεύσει, τα μπλε ποτάμια στους καρπούς του έκοψε, τα ζωοφόρα αυτά ρυάκια μετά από ταλαιπώρια έσβησε.

Δεν ήταν οι πληγές στο σώμα του όμως που τη ζωή του έσβησαν, αλλά αυτές που στο μυαλό του είχαν χαραχτεί. Η βία δεν άφηνε πάντα μελανιές. Μερικές φορές ρίζωνε σιωπηλά, γινόταν σκέψεις που έτρωγαν τα θεμέλια της ψυχής του. Οι βαθύτερες πληγές του δεν ήταν ορατές· αιμορραγούσαν μέσα του καθώς η αδιαφορία του κόσμου γινόταν η πιο σφοδρή μορφή κακοποίησης. Έτσι, σώπασε. Κι όταν το βάρος της σιωπής έγινε αβάσταχτο, την χάραξε στους καρπούς του ως μια τελευταία κραυγή, μια τελευταία προσπάθεια ν’ ακουστεί. Γιατί η σιωπή δεν είναι πάντα χρυσός. Ενίοτε είναι στάχτη και θάβει αυτούς που αδυνατούν να την τινάξουν από πάνω τους.

Εικόνα 11: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Η τελευταία κραυγή» του μαθητή Οικονόμου Ελευθέριου

Αγώνας για μία κοινωνία αγάπης και αλληλοσεβασμού

Συγγραφείς: Λουκία Λουκά & Κωνσταντίνα Καζή

Αξιότιμοι κύριοι και κυρίες,

Αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες,

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, στη Βουλή των Εφήβων, για να σας μιλήσουμε για ένα σοβαρό πρόβλημα που μας απασχολεί όλους. Μια ανοιχτή πληγή της κοινωνίας που χρειάζεται άμεσα θεραπεία. Πρόκειται για τη Βία η οποία όπως όλοι θα συμφωνήσουμε, κλέβει το χαμόγελο και το όνειρο ειδικά από εμάς, τη νέα γενιά.

Η βία, σε κάθε μορφή της, αποτελεί αναμφίβολα μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες της σύγχρονης κοινωνίας. Εμφανίζεται στις οικογένειες, στα σχολεία, στους χώρους εργασίας, ακόμη και στους δρόμους των πόλεών μας. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η βία  παραμένει μια θλιβερή πραγματικότητα που επηρεάζει πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Η βία μπορεί να έχει πολλές και διαφορετικές μορφές. Μπορεί να είναι σωματική, ψυχολογική, λεκτική ή και οικονομική. Μπορεί να εκδηλωθεί μέσω κακοποίησης, εκφοβισμού, εκμετάλλευσης ή παραμέλησης. Συχνά θύματα είναι τα παιδιά τα οποία υφίστανται κακοποίηση στο οικογενειακό τους περιβάλλον, οι γυναίκες και οι μειονότητες που πέφτουν θύματα ρατσιστικής αντιμετώπισης. Οι συνέπειές της δεν είναι μόνο άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες. Τα θύματά της συχνά υποφέρουν από ψυχολογικά τραύματα, απώλεια αυτοπεποίθησης και δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Η βία δεν επηρεάζει μόνο το άτομο που την υφίσταται, αλλά διαβρώνει και την κοινωνία συνολικά, ενισχύοντας τον φόβο, την αίσθηση ανασφάλειας και το αίσθημα της αδικίας.

Η αντιμετώπιση της βίας δεν είναι ατομική υπόθεση, αλλά συλλογική ευθύνη και απαιτούνται άμεσες λύσεις και ενέργειες  σε πολλαπλά επίπεδα. Η οικογένεια, το σχολείο, η πολιτεία και η κοινωνία στο σύνολό της πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την πρόληψη  και καταπολέμησή της.

Όπως σε όλα τα ζητήματα, η πρόληψη πρέπει να ξεκινήσει από την διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Η οικογένεια που είναι ο πρώτος και ο μεγαλύτερος φορέας διαπαιδαγώγησης, οφείλει να καλλιεργήσει στα παιδιά από μικρή ηλικία τις αξίες της αλληλεγγύης, της ανεκτικότητας και του σεβασμού προς τον συνάνθρωπο. Μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον τα παιδιά πρέπει να ασκούνται στη συνεργασία και τον διάλογο. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν τις διαφορετικές απόψεις με λογική και σύνεση, αποφεύγοντας τη βία.

Το σχολείο επίσης είναι βασικός φορέας διαπαιδαγώγησης και κοινωνικοποίησης και μπορεί να συμβάλλει στην καταπολέμηση της βίας. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές οφείλουν να μεταδώσουν στα παιδιά τις αξίες και τις αρχές της ισότητας και του σεβασμού προς τον συνάνθρωπο. Επιπλέον, να λειτουργούν και οι ίδιοι ως παράδειγμα κάνοντας πράξη τη δημοκρατία μέσα στην τάξη και χρησιμοποιώντας τον διάλογο για την επίλυση των προβλημάτων. Αν το παιδί μάθει να συνεργάζεται και να λύνει της διαφορές του με διάλογο μέσα στο σχολείο όπου συνυπάρχουν διαφορετικές προσωπικότητες, θα πράξει το ίδιο και στην υπόλοιπη ζωή του.

Τέλος, είναι ανάγκη η κοινωνία στο σύνολό της να φροντίσει για την καταπολέμηση της βίας. Οι κοινωνικές πρωτοβουλίες εθελοντών, τα μέσα ενημέρωσης και οι πνευματικοί άνθρωποι μπορούν με συστηματική ενημέρωση να βοηθήσουν ώστε όλοι μας να υιοθετήσουμε μια κουλτούρα ειρήνης και σεβασμού. Η  πολιτεία πρέπει να μεριμνήσει για την αυστηρή εφαρμογή των νόμων που αφορούν την πρόληψη της βίας και την προστασία των θυμάτων. Πάνω απ΄ όλα όμως, πρέπει ο καθένας από εμάς να βοηθήσει να ξεριζωθεί ο σπόρος της βίας από τις κοινωνίες μας. Οφείλουμε να υψώσουμε τη φωνή μας καταγγέλλοντας περιστατικά βίας όπου και αν τα συναντούμε, στηρίζοντας όσους έχουν ανάγκη. Η καταπολέμηση του ρατσισμού, των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων που οδηγούν στη βία πρέπει να γίνει προτεραιότητα όλων μας.

Ο αγώνας ενάντια στη βία είναι αγώνας για την αξιοπρέπεια, την ελευθερία και την ειρήνη. Ας αναλάβουμε, λοιπόν, όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά, την ευθύνη που μας αναλογεί ώστε να χτίσουμε μια κοινωνία όπου η αγάπη και ο σεβασμός θα υπερισχύουν του φόβου και της βίας.

Σας ευχαριστούμε πολύ για την προσοχή σας.

Λουκία Λουκά, Κωνσταντίνα Καζή, στη Βουλή των Εφήβων

Εικόνα 12: Εικαστικό έργο για το κείμενο «Αγώνας για μία κοινωνία αγάπης και αλληλοσεβασμού»
της μαθήτριας Γιώτη Μιράντας

Συμπεράσματα

Μέσα από την παρούσα δράση αναδείχθηκε η δύναμη του σχολείου ως χώρου δημιουργικής έκφρασης, ενσυναίσθησης και ελεύθερου διαλόγου. Οι μαθητές και οι μαθήτριες τόλμησαν να μιλήσουν για δύσκολες εμπειρίες και κοινωνικά ζητήματα, αποκτώντας φωνή και συνείδηση ενεργού πολίτη. Η σύνθεση γλωσσικού και εικαστικού λόγου ανέδειξε την τέχνη ως ισχυρό εργαλείο ευαισθητοποίησης και κοινωνικής παρέμβασης.