Από τα σεμινάρια eTwinning στον αναστοχασμό για την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση

Σκαρβελάκης Βασίλειος,

Πολιτικός Μηχανικός Msc, MBA, MedLeadership, FHEA, Εκπαιδευτικός ΠΕ81, Eκπαιδευτής σεμιναρίων Etwinning, Ερευνητής στον τομέα της Εκπαίδευσης, Ηγεσίας, Τέχνης, Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομικού σχεδιασμού

vasskarv@gmail.com

Κορνιλάκης Αλέξανδρος

Μηχανικός λογισμικού BSc, MSc, Ερευνητής στον τομέα των παράλληλων και κατανεμημένων μηχανημάτων

Περίληψη

Το άρθρο διερευνά την πορεία επαγγελματικής μάθησης ενός εκπαιδευτικού μέσω των σεμιναρίων eTwinning , υπογραμμίζοντας τη σημασία τους στη συνεχιζόμενη επιμόρφωση και στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων. Η συμμετοχή στα σεμινάρια ρομποτικής της eΤwinning λειτούργησε ως καταλύτης για την καλλιέργεια υπολογιστικής και αλγοριθμικής σκέψης, διευκολύνοντας τη σταδιακή μετάβαση σε πιο προηγμένες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.

Αξιοποιώντας περιβάλλοντα όπως το Mind+, ο εκπαιδευτικός δοκίμασε πρακτικά μοντέλα αναγνώρισης εικόνας και ήχου, ενσωματώνοντας την τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική σε καινοτόμα STEM έργα,στο πλαίσιο της διδασκαλίας της τεχνολογίας στις τάξεις του Γυμνασίου.

Ταυτόχρονα, προβάλλεται η επιτακτική ανάγκη για μια ανθρωποκεντρική και δεοντολογικά υπεύθυνη προσέγγιση της τεχνητής νοημοσύνης στη σχολική τάξη, δίνοντας προτεραιότητα στην ενσυναίσθηση, την ψηφιακή ασφάλεια και την κριτική σκέψη των μαθητών. Η ποιοτική αναστοχαστικη έρευνα δράσης ολοκληρώνεται με στοχευμένες προτάσεις, αναγνωρίζοντας το eTwinning ως το ιδανικό πεδίο για την υπεύθυνη αξioποίηση των νέων τεχνολογιών και τη θεμελίωση μιας κουλτούρας συνεχούς αναστοχασμού και παιδαγωγικής καινοτομίας.

Λέξεις κλειδιά: eTwinning, STEM, ρομποτική, τεχνητή νοημοσύνη, Mind+ ,ψηφιακή δεοντολογία

 1. Εισαγωγή

Η συνεχής επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες για την αναβάθμιση της ποιότητας της διδασκαλίας και την ενίσχυση της καινοτομίας στα σχολεία. Στο σύγχρονο εκπαιδευτικό περιβάλλον, όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις μεταβάλλουν διαρκώς τις ανάγκες, τις δεξιότητες και τις προσδοκίες των μαθητών, η επιμόρφωση δεν μπορεί πλέον να θεωρείται μια περιστασιακή διαδικασία. Αντίθετα, αποτελεί μια συνεχή, δυναμική και εξελισσόμενη πορεία μάθησης, η οποία επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να παραμένουν ενεργοί, ενημερωμένοι και δημιουργικοί. Σε αυτό το πλαίσιο, τα σεμινάρια eTwinning έχουν αναδειχθεί σε έναν από τους πιο σημαντικούς πυλώνες επαγγελματικής μάθησης στην Ευρώπη, προσφέροντας ευκαιρίες συνεργασίας, ανταλλαγής ιδεών και ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων.

Η προσωπική εμπειρία συμμετοχής σε ένα σεμινάριο ρομποτικής αποτέλεσε αφετηρία για έναν ευρύτερο αναστοχασμό σχετικά με το πώς η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης παιδαγωγικής εξέλιξης. Το συγκεκριμένο σεμινάριο, με έμφαση στη λογική του προγραμματισμού, τη χρήση μπλοκ και την αλγοριθμική σκέψη, δεν περιορίστηκε στην απλή εκμάθηση εργαλείων. Αντίθετα, άνοιξε τον δρόμο για μια βαθύτερη κατανόηση των αρχών που διέπουν τις σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες, από τη ρομποτική μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη. Η μετάβαση από τις πρακτικές STEM σε πιο σύνθετες τεχνολογίες, όπως η Τεχνητη Νοημοσύνη, δεν ήταν τυχαία· ήταν αποτέλεσμα μιας σταδιακής ενδυνάμωσης, όπου η επιμόρφωση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη θεωρία, την πράξη και τον παιδαγωγικό αναστοχασμό.

Η τεχνητή νοημοσύνη, ως αναδυόμενη τεχνολογία με τεράστιο αντίκτυπο στην κοινωνία, την οικονομία και την εκπαίδευση, απαιτεί από τους εκπαιδευτικούς όχι μόνο τεχνική εξοικείωση αλλά και κριτική στάση. Η εμπειρία με το Mind+, μια πλατφόρμα που επιτρέπει την πειραματική ενασχόληση με AI modules, ανέδειξε πώς η γνώση που αποκτήθηκε μέσα από τη ρομποτική μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για την κατανόηση πιο σύνθετων εννοιών, όπως η εκπαίδευση μοντέλων αναγνώρισης εικόνας ή ήχου, η χρήση εργαλείων όπως το Teachable Machine και η ανάπτυξη projects που συνδυάζουν ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη. Αυτή η μετάβαση δεν είναι απλώς τεχνολογική· είναι βαθιά παιδαγωγική, καθώς οδηγεί τον εκπαιδευτικό να αναστοχαστεί τον ρόλο του, τις αξίες του και τις ευθύνες του απέναντι στους μαθητές.

Η τεχνολογία, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι, δεν μπορεί να αποτελέσει αυτοσκοπό. Η ουσία βρίσκεται στο πώς εντάσσεται στην εκπαιδευτική διαδικασία, πώς υποστηρίζει τη μάθηση και πώς ενδυναμώνει τους μαθητές να γίνουν δημιουργικοί, κριτικοί και υπεύθυνοι πολίτες. Η εμπειρία των σεμιναρίων eTwinning, με τη φιλοσοφία της συνεργασίας, της δημιουργικότητας και της ψηφιακής ενδυνάμωσης, προσφέρει ένα πλαίσιο όπου η τεχνολογία συνδέεται με την παιδαγωγική, όχι ως εργαλείο εντυπωσιασμού αλλά ως μέσο ανάπτυξης δεξιοτήτων και καλλιέργειας αξιών.

Σε αυτό το άρθρο επιχειρείται να αναδειχθεί η σχέση ανάμεσα στην επιμόρφωση, την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και τον αναστοχασμό γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση. Μέσα από προσωπικές εμπειρίες, παραδείγματα εφαρμογών και προτάσεις για την εκπαιδευτική κοινότητα, φωτίζεται ο τρόπος με τον οποίο η τεχνολογία μπορεί να ενσωματωθεί με υπευθυνότητα, ενσυναίσθηση και κριτική σκέψη. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς μια νέα τάση· είναι μια ευκαιρία για να επαναπροσδιορίσουμε τον ρόλο του εκπαιδευτικού, να ενισχύσουμε την παιδαγωγική μας ταυτότητα και να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα υπεύθυνης καινοτομίας.

Καθώς η εκπαίδευση μεταβαίνει σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας, η ανάγκη για συνεχή μάθηση και αναστοχασμό γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ. Τα σεμινάρια eTwinning προσφέρουν ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον όπου οι εκπαιδευτικοί μπορούν να πειραματιστούν, να συνεργαστούν και να αναπτύξουν δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να ενσωματώσουν την τεχνολογία με τρόπο ουσιαστικό και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο. Η παρούσα εισαγωγή θέτει το πλαίσιο για μια βαθύτερη εξερεύνηση αυτής της πορείας, η οποία αναπτύσσεται στις επόμενες ενότητες του άρθρου.

 2. Τα eTwinning seminars ως πλαίσιο επαγγελματικής μάθησης

Τα σεμινάρια της eTwinning αποτελούν ένα από τα πιο δυναμικά και αναγνωρισμένα πλαίσια επαγγελματικής μάθησης για τους εκπαιδευτικούς στην Ευρώπη. Η φιλοσοφία τους βασίζεται στην αντίληψη ότι η επαγγελματική ανάπτυξη δεν είναι μια στατική διαδικασία, αλλά μια συνεχής πορεία μάθησης, συνεργασίας και αναστοχασμού (European Commission, 2020). Η συμμετοχή σε αυτά τα σεμινάρια ενισχύει την παιδαγωγική αυτοπεποίθηση των εκπαιδευτικών, τους φέρνει σε επαφή με σύγχρονες πρακτικές και τους επιτρέπει να αναπτύξουν δεξιότητες απαραίτητες για τη διδασκαλία στον 21ο αιώνα.

Oι παιδαγωγικές αρχές που διέπουν τα σεμινάρια eTwinning είναι η «συνεργασία, δημιουργικότητα, ψηφιακή ενδυνάμωση». Αυτές οι αρχές συνδέονται άμεσα με τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης, οι οποίες τονίζουν τη σημασία της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της ενεργητικής συμμετοχής και της αυθεντικής μάθησης (Vygotsky, 1978· Darling-Hammond et al., 2017).

 2.1 Ένα ευρωπαϊκό οικοσύστημα μάθησης

Το eTwinning έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια μοναδική ευρωπαϊκή κοινότητα εκπαιδευτικών, όπου η επαγγελματική ανάπτυξη υπερβαίνει τα εθνικά όρια. Με περισσότερους από ένα εκατομμύριο εγγεγραμμένους εκπαιδευτικούς, η πλατφόρμα λειτουργεί ως ένα οικοσύστημα μάθησης που προωθεί τη διαπολιτισμική συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών και την ανάπτυξη κοινών παιδαγωγικών πρακτικών (European Schoolnet, 2021).

Η διεθνής διάσταση των σεμιναρίων ενισχύει την αντίληψη ότι η εκπαίδευση αποτελεί μια συλλογική ευρωπαϊκή υπόθεση. Οι εκπαιδευτικοί έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν διαφορετικές κουλτούρες, να συγκρίνουν εκπαιδευτικά συστήματα και να αναπτύξουν μια ευρύτερη παιδαγωγική ταυτότητα. Η διαπολιτισμική συνεργασία έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την ενσυναίσθηση, την ανοιχτότητα και την κατανόηση της διαφορετικότητας (Banks, 2016), δεξιότητες απαραίτητες για τη σύγχρονη σχολική πραγματικότητα.

 2.2 Παιδαγωγικές αρχές που ενδυναμώνουν τον εκπαιδευτικό

Τα eTwinning seminars βασίζονται σε παιδαγωγικές αρχές που ενισχύουν την ενεργή συμμετοχή και την αυτονομία των εκπαιδευτικών. Η συνεργασία αποτελεί θεμέλιο της διαδικασίας, καθώς οι συμμετέχοντες εργάζονται σε ομάδες, σχεδιάζουν δραστηριότητες και αναστοχάζονται πάνω στις πρακτικές τους. Η συνεργατική μάθηση έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την επαγγελματική ανάπτυξη, την αίσθηση κοινότητας και την ανταλλαγή γνώσης (Hargreaves & Fullan, 2012).

Η δημιουργικότητα ενθαρρύνεται μέσα από εργαστήρια όπου οι εκπαιδευτικοί καλούνται να πειραματιστούν, να δοκιμάσουν νέες προσεγγίσεις και να αναπτύξουν πρωτότυπα εκπαιδευτικά σενάρια. Η δημιουργική διδασκαλία συνδέεται με αυξημένη μαθησιακή εμπλοκή και ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων (Beghetto & Kaufman, 2014).

Η ψηφιακή ενδυνάμωση αποτελεί επίσης βασικό πυλώνα των σεμιναρίων. Οι εκπαιδευτικοί εξοικειώνονται με σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, πλατφόρμες συνεργασίας και τεχνολογίες STEM, ενισχύοντας τις ψηφιακές τους δεξιότητες. Σύμφωνα με το DigCompEdu (Redecker, 2017), η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική πράξη.

 2.3 Η εμπειρία του εκπαιδευτικού: μάθηση μέσα από πράξη

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία των σεμιναρίων eTwinning είναι η έμφαση στη βιωματική μάθηση. Οι εκπαιδευτικοί συμμετέχουν σε πρακτικές δραστηριότητες, δοκιμάζουν εργαλεία, δημιουργούν μικρά έργα και αναστοχάζονται πάνω στη διαδικασία. Η βιωματική μάθηση έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την κατανόηση, την αυτοπεποίθηση και τη μεταφορά της γνώσης στην πράξη (Kolb, 1984).

Η ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των συμμετεχόντων ενισχύει την επαγγελματική κοινότητα και δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η μάθηση είναι συλλογική και ανοιχτή. Η επαγγελματική μάθηση μέσα σε κοινότητες πρακτικής έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί σε βαθύτερη κατανόηση και βελτίωση της διδακτικής πρακτικής (Wenger, 1998).

 2.4 Η σημασία των STEM σε eTwinning έργα

Τα STEM αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος των eTwinning έργων. Η έμφαση στην επιστήμη, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη τεχνικών δεξιοτήτων· αφορά την καλλιέργεια δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων, κριτικής σκέψης και συνεργασίας. Η ενσωμάτωση STEM στην εκπαίδευση έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει τη μαθησιακή εμπλοκή και την ανάπτυξη δεξιοτήτων του 21ου αιώνα (Honey, Pearson & Schweingruber, 2014).

Τα σεμινάρια που εστιάζουν σε STEM πρακτικές προσφέρουν στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να γνωρίσουν σύγχρονα εργαλεία, όπως ρομποτική, προγραμματισμό, μικροελεγκτές και πλατφόρμες δημιουργίας. Η εμπειρία αυτή λειτουργεί ως αφετηρία για την ανάπτυξη πιο σύνθετων έργων, όπου οι μαθητές καλούνται να συνδυάσουν γνώσεις από διαφορετικά πεδία και να δημιουργήσουν λύσεις σε πραγματικά προβλήματα.

 2.5 Ένα πλαίσιο που οδηγεί στον αναστοχασμό

Πέρα από τις τεχνικές δεξιότητες, τα σεμινάρια eTwinning ενισχύουν την ικανότητα των εκπαιδευτικών να αναστοχάζονται πάνω στη διδασκαλία τους. Ο αναστοχασμός αποτελεί βασικό στοιχείο της επαγγελματικής ανάπτυξης και έχει συνδεθεί με βελτίωση της διδακτικής πρακτικής και ενίσχυση της επαγγελματικής ταυτότητας (Schön, 1983). Τα σεμινάρια προσφέρουν το πλαίσιο για να καλλιεργηθεί ο αναστοχασμός με συστηματικό τρόπο, μέσα από συζητήσεις, ανταλλαγή εμπειριών και αξιολόγηση των πρακτικών.

3. Το σεμινάριο ρομποτικής: αφετηρία για νέες δεξιότητες

Η συμμετοχή στο σεμινάριο ρομποτικής

“Εκπαιδευτική ρομποτική με το νέο σετ ρομποτικής S2 – Κιτ ρομποτικής που στάλθηκε από το Υπουργείο για το Γυμνάσιο” στο πλαίσιο των σεμιναρίων eTwinning αποτέλεσε μια καθοριστική εμπειρία επαγγελματικής μάθησης, η οποία λειτούργησε ως αφετηρία για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και την εμβάθυνση σε σύγχρονες STEM πρακτικές. Το περιεχόμενο του σεμιναρίου, επικεντρώθηκε στη «λογική προγραμματισμού, μπλόκ, αλγοριθμική σκέψη», στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τις βασικές αρχές της υπολογιστικής σκέψης (Wing, 2006). Η εμπειρία αυτή δεν περιορίστηκε στην τεχνική εκμάθηση· αποτέλεσε μια διαδικασία μετασχηματισμού της παιδαγωγικής οπτικής και ενίσχυσης της αυτοπεποίθησης του εκπαιδευτικού απέναντι στις νέες τεχνολογίες.

 3.1 Η ρομποτική ως εισαγωγή στην υπολογιστική σκέψη

Η ρομποτική έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια ως ένα ισχυρό εργαλείο για την ανάπτυξη της υπολογιστικής σκέψης, η οποία θεωρείται θεμελιώδης δεξιότητα για τον 21ο αιώνα (Grover & Pea, 2013). Μέσα από δραστηριότητες που περιλαμβάνουν προγραμματισμό με μπλοκ, σχεδιασμό αλγορίθμων και επίλυση προβλημάτων, οι εκπαιδευτικοί έρχονται σε επαφή με έννοιες που αποτελούν τη βάση της σύγχρονης ψηφιακής τεχνολογίας.

Η χρήση προγραμματισμού με μπλόκ, όπως Scratch ή MakeCode, επιτρέπει την οπτικοποίηση της λογικής του προγραμματισμού και μειώνει το γνωστικό φορτίο που απαιτείται για την κατανόηση πιο σύνθετων γλωσσών (Resnick et al., 2009). Η αλγοριθμική σκέψη, η οποία αναπτύσσεται μέσα από τη δημιουργία βηματικών διαδικασιών, ενισχύει την ικανότητα των εκπαιδευτικών να αναλύουν προβλήματα, να οργανώνουν πληροφορίες και να σχεδιάζουν λύσεις με συστηματικό τρόπο.

 3.2 Βιωματική μάθηση και ενεργή συμμετοχή

Το σεμινάριο ρομποτικής βασίστηκε στη βιωματική μάθηση, μια προσέγγιση που έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην ανάπτυξη δεξιοτήτων STEM (Kolb, 1984). Οι εκπαιδευτικοί συμμετείχαν σε πρακτικές δραστηριότητες, χειρίστηκαν ρομποτικά κιτ, δοκίμασαν διαφορετικές μορφές προγραμματισμού και συνεργάστηκαν για την επίλυση προβλημάτων. Η ενεργή συμμετοχή ενίσχυσε την κατανόηση των εννοιών και δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου η μάθηση ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την πράξη.

Η συνεργατική διάσταση του σεμιναρίου ενίσχυσε την αίσθηση κοινότητας και δημιούργησε ευκαιρίες για ανταλλαγή ιδεών και πρακτικών. Η συνεργασία σε ομάδες έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την επαγγελματική μάθηση και οδηγεί σε βαθύτερη κατανόηση των τεχνολογικών εννοιών (Hennessy, 2011).

 3.3 Από την τεχνική δεξιότητα στην παιδαγωγική αξιοποίηση

Η εκμάθηση της ρομποτικής δεν περιορίζεται στην τεχνική δεξιότητα. Η ουσία βρίσκεται στην παιδαγωγική αξιοποίηση των εργαλείων, δηλαδή στο πώς μπορούν να ενταχθούν σε μαθησιακά σενάρια που ενισχύουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την κριτική σκέψη των μαθητών. Η ρομποτική έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει τη μαθησιακή εμπλοκή και προάγει την ενεργητική μάθηση (Bers, 2018).

Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στο σεμινάριο είχαν την ευκαιρία να σχεδιάσουν μικρά έργα, να δοκιμάσουν σενάρια διδασκαλίας και να αναστοχαστούν πάνω στις δυνατότητες της ρομποτικής στην τάξη. Η διαδικασία αυτή ενίσχυσε την παιδαγωγική τους αυτοπεποίθηση και δημιούργησε τις βάσεις για την ενσωμάτωση πιο σύνθετων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.

 3.4 Η ρομποτική ως γέφυρα προς την τεχνητή νοημοσύνη

Η εμπειρία με τη ρομποτική αποτέλεσε το πρώτο βήμα για τη μετάβαση σε πιο σύνθετες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Η κατανόηση της λογικής του προγραμματισμού και των αλγορίθμων διευκολύνει την κατανόηση βασικών αρχών της AI, όπως η εκπαίδευση μοντέλων, η αναγνώριση μοτίβων και η λήψη αποφάσεων (Touretzky et al., 2019).

Η μετάβαση αυτή έγινε πιο ομαλή μέσα από εργαλεία όπως το Mind+, το οποίο επιτρέπει την ενσωμάτωση AI modules σε projects ρομποτικής. Η εμπειρία αυτή ανέδειξε πώς η ρομποτική μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στις βασικές STEM δεξιότητες και στις πιο προηγμένες τεχνολογίες που διαμορφώνουν το μέλλον της εκπαίδευσης.

 3.5 Ενίσχυση της επαγγελματικής ταυτότητας του εκπαιδευτικού

Η συμμετοχή στο σεμινάριο ρομποτικής ενίσχυσε την επαγγελματική ταυτότητα του εκπαιδευτικού, καθώς δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου η μάθηση ήταν ενεργή, συνεργατική και συνδεδεμένη με πραγματικές ανάγκες της σχολικής πράξης. Η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων, η εξοικείωση με σύγχρονα εργαλεία και η κατανόηση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας ενίσχυσαν την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση επάρκειας του εκπαιδευτικού (Day & Gu, 2010).

Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε αφετηρία για έναν ευρύτερο αναστοχασμό σχετικά με τον ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαίδευση και προετοίμασε το έδαφος για την εμβάθυνση στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία αναπτύσσεται στην επόμενη ενότητα.

 4. Μετάβαση στην τεχνητή νοημοσύνη μέσω Mind+

Η μετάβαση από τη ρομποτική στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) αποτελεί ένα φυσικό και αναμενόμενο βήμα για τους εκπαιδευτικούς που έχουν ήδη αναπτύξει βασικές δεξιότητες προγραμματισμού, αλγοριθμικής σκέψης και χειρισμού ψηφιακών εργαλείων. Η εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα από το σεμινάριο ρομποτικής δημιούργησε ένα σταθερό υπόβαθρο για την εμβάθυνση σε πιο σύνθετες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία πλέον αποτελεί κεντρικό άξονα της ψηφιακής εκπαίδευσης διεθνώς (UNESCO, 2021).

Η πλατφόρμα Mind+ με την οποία ασχολήθηκε ο συγγραφέας μέσω του σεμιναρίου

“Εκπαιδευτική ρομποτική με το νέο σετ ρομποτικής S2 – Κιτ ρομποτικής που στάλθηκε από το Υπουργείο για το Γυμνάσιο” της etwinning αποτέλεσε το βασικό εργαλείο αυτής της μετάβασης .Οι «δυνατότητες της πλατφόρμας Mind+: επεκτάσεις, AI modules» επιτρέπουν στους εκπαιδευτικούς να πειραματιστούν με τεχνητή νοημοσύνη σε ένα περιβάλλον φιλικό, οπτικό και παιδαγωγικά προσανατολισμένο. Η χρήση του Mind+ διευκολύνει την κατανόηση βασικών εννοιών της AI, όπως η αναγνώριση εικόνας, η ταξινόμηση ήχου και η εκπαίδευση μοντέλων, χωρίς να απαιτείται προηγμένη γνώση προγραμματισμού.

 4.1 Το Mind+ ως γέφυρα ανάμεσα στη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη

Το Mind+ έχει σχεδιαστεί ως μια πλατφόρμα που συνδυάζει προγραμματισμό με blocks, ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη, επιτρέποντας στους χρήστες να δημιουργούν έργα που ενσωματώνουν πολλαπλές τεχνολογίες. Η οπτική φύση του προγραμματισμού μειώνει το γνωστικό φορτίο και επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να επικεντρωθούν στις έννοιες της ΤΝ (ΑΙ), αντί στις τεχνικές λεπτομέρειες (Resnick et al., 2009).

Η μετάβαση από τη ρομποτική στην ΤΝ (AI) γίνεται ομαλά, καθώς οι εκπαιδευτικοί έχουν ήδη εξοικειωθεί με βασικές έννοιες όπως αλγόριθμοι, μεταβλητές, δομές επανάληψης και λογικές συνθήκες. Αυτές οι έννοιες αποτελούν θεμέλιο για την κατανόηση πιο σύνθετων λειτουργιών, όπως η εκπαίδευση μοντέλων και η αναγνώριση μοτίβων (Touretzky et al., 2019).

 4.2 Εκπαίδευση μοντέλων αναγνώρισης εικόνας και ήχου

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του Mind+ είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης μοντέλων αναγνώρισης εικόνας και ήχου. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δημιουργήσουν projects όπου η AI αναγνωρίζει αντικείμενα, πρόσωπα, χρώματα ή ήχους, επιτρέποντας στους μαθητές να δουν στην πράξη πώς λειτουργεί η μηχανική.Παραδείγμα μπορεί να είναι η δημιουργία ενός σάντουιτς, waste sorter ή κάτι παρόμοιο ή και πιο σύνθετα έργα.

Η διαδικασία εκπαίδευσης μοντέλων μέσα από εργαλεία όπως το Teachable Machine της Google είναι ιδιαίτερα φιλική και επιτρέπει στους χρήστες να δημιουργήσουν μοντέλα χωρίς να χρειάζεται να γράψουν κώδικα. Η προσέγγιση αυτή έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την κατανόηση των βασικών αρχών της ΤΝ και προάγει την ενεργητική μάθηση (Kahn & Winters, 2020).

Η ενσωμάτωση αυτών των μοντέλων στο Mind+ επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να δημιουργήσουν projects όπου η ΤΝ αλληλεπιδρά με ρομποτικά συστήματα. Για παράδειγμα, ένα ρομπότ μπορεί να κινείται όταν αναγνωρίζει ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή να αντιδρά σε διαφορετικούς ήχους. Αυτή η σύνδεση μεταξύ ΤΝ και ρομποτικής ενισχύει την κατανόηση της τεχνολογίας και δημιουργεί ένα περιβάλλον μάθησης που είναι ταυτόχρονα δημιουργικό και πρακτικό.

Εικόνα 1.Διαδικασία δημιουργίας προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης στο Mind+

Βιβλιογραφία

• Banks, J. (2016). Cultural diversity and education. Routledge.
• Beghetto, R., & Kaufman, J. (2014). Teaching for creativity. APA.
• Bers, M. (2018). Coding as a playground: Programming and computational thinking in the early childhood classroom. Routledge.
• Darling-Hammond, L., Hyler, M., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.
• Day, C., & Gu, Q. (2010). The new lives of teachers. Routledge.
• European Commission (2020). Teachers in Europe: Careers, development and well-being.
• European Schoolnet (2021). eTwinning Annual Report.
• Floridi, L., & Cowls, J. (2019). A unified framework of five principles for AI in society. Harvard Data Science Review.
• Grover, S., & Pea, R. (2013). Computational thinking: A competency whose time has come. Educational Researcher, 42(1), 38–43.
• Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching. Teachers College Press.
• Hennessy, S. (2011). The role of digital technologies in learning and teaching. Cambridge University Press.
• Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2022). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications. Center for Curriculum Redesign.
• Honey, M., Pearson, G., & Schweingruber, H. (2014). STEM integration in K–12 education. National Academies Press.
• Kahn, K., & Winters, N. (2020). AI education for children: Designing learning experiences. British Journal of Educational Technology.
• Kolb, D. (1984). Experiential learning. Prentice Hall.
• Livingstone, S. (2012). Critical reflections on the benefits of ICT in education. Oxford Review of Education.
• OECD (2019). OECD Learning Compass 2030.
• Redecker, C. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators (DigCompEdu).
• Resnick, M. et al. (2009). Scratch: Programming for all. Communications of the ACM, 52(11), 60–67.
• Schön, D. (1983). The reflective practitioner. Basic Books.
• Selwyn, N. (2016). Education and technology: Key issues and debates. Bloomsbury.
• Touretzky, D. et al. (2019). AI4K12: Artificial Intelligence for K–12 Education. AAAI.
• UNESCO (2021). AI and Education: Guidance for Policy-makers.
• Vygotsky, L. (1978). Mind in society. Harvard University Press.
• Wenger, E. (1998). Communities of practice. Cambridge University Press.
• Wing, J. (2006). Computational thinking. Communications of the ACM, 49(3), 33–35.