Το eTwinning ως εργαλείο ανάπτυξης γλωσσικών, διαπολιτισμικών και ψηφιακών δεξιοτήτων: το πρόγραμμα «Deutsch in der Grundschule»

Dr. Christina Valavani, Εκπαιδευτικός Γερμανικής Γλώσσας ΠΕ07, 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας,

email: cvalavani@hotmail.com, 

Georgia Effrosyni Koutinoudi,  Εκπαιδευτικός Γερμανικής Γλώσσας ΠΕ07,  18ο Δημοτικό Σχολείο Σταυρούπολης,

email: georgiakoutin@gmail.com,

Stella Kourniati, Εκπαιδευτικός Γερμανικής Γλώσσας ΠΕ07,  1ο Δημοτικό Σχολείο Λαγκαδά ,

email: stekourn@gmail.com

Περίληψη

Το παρόν άρθρο παρουσιάζει την υλοποίηση του ευρωπαϊκού προγράμματος e-Twinning με τίτλο «Deutsch in der Grundschule», το οποίο διεξήχθη στο μάθημα της δεύτερης ξένης γλώσσας (Γερμανικά) με μαθητές και μαθήτριες της ΣΤ΄ τάξης του 2ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Καλλικράτειας, του 1^ου Δημοτικού σχολείου Λαγκαδά και του 18^ου Δημοτικού σχολείου Σταυρούπολης. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν επιπλέον σχολεία από την Ελλάδα και το εξωτερικό, θέτοντας στο επίκεντρο του προγράμματος την καλλιέργεια γλωσσικών, διαπολιτισμικών και ψηφιακών δεξιοτήτων μέσω συνεργατικών δραστηριοτήτων και διαδικτυακής επικοινωνίας. Οι μαθητές/-τριες γνωρίστηκαν μετξξύ άλλων μέσω της πλατφόρμας eTwinning, αντάλλαξαν πληροφορίες σχετικά με τα ενδιαφέροντα, τα χόμπι και την καθημερινότητά τους και συμμετείχαν σε διαδικτυακές συναντήσεις. Το πρόγραμμα συνδέεται άμεσα με τη διδακτέα ύλη του μαθήματος των Γερμανικών γεγονός που υποστήριξε τη βιωματική μάθηση, την αυθεντική επικοινωνία και την εξοικείωση των μαθητών/-τριών με ψηφιακά εργαλεία και διεθνή περιβάλλοντα συνεργασίας. Παράλληλα, όλα τα στάδια/βήματα του προγράμματος κοινοποιήθηκαν συστηματικά στις ιστοσελίδες των σχολείων με στόχο την ενημέρωση των δράσεων που σχετίζονται με αυτό.

Λέξεις κλειδιά: eTwinning, Γερμανική γλώσσα, διαπολιτισμική εκπαίδευση

Εισαγωγή

Το eTwinning αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές δράσεις συνεργασίας σχολείων η οποία παρέχει τη δυνατότητα σε μαθητές/-τριες και εκπαιδευτικούς δημιουργική συμπόρευση σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον (European Commission, 2022).

Στο πλαίσιο αυτό υλοποιήθηκε το πρόγραμμα «Deutsch in der Grundschule» με μαθητές και μαθήτριες της ΣΤ΄ τάξης ηλικίας 12 ετών περίπου και επιπέδου γλωσσομάθειας Α1 του 2ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Καλλικράτειας, του 1^ου Δημοτικού σχολείου Λαγκαδά και του 18^ου Δημοτικού σχολείου Σταυρούπολης κατά τη διάρκεια του μαθήματος της δεύτερης ξένης γλώσσας, στα Γερμανικά. Βασικός στόχος του προγράμματος ήταν η δημιουργία αυθεντικών συνθηκών επικοινωνίας στη γερμανική γλώσσα, η ενίσχυση της διαπολιτισμικής συνείδησης και η καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων μέσω της κοινής προσπάθειας με σχολεία από διαφορετικές χώρες.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η αποτελεσματική χρήση συνεργατικών και κοινωνικοπολιτισμικών προσεγγίσεων στη διδασκαλία ξένων γλωσσών θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική, καθώς η μάθηση οικοδομείται μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση, τη συνεργασία και τη διαδικασία της Zone of Proximal Development μεταξύ των μαθητών/-τριών (Vygotsky, 1978). Παράλληλα, η έκθεση των μαθητών σε αυθεντικά και κατανοητά γλωσσικά ερεθίσματα (comprehensible input) μέσα σε πραγματικά επικοινωνιακά περιβάλλοντα προωθεί ουσιαστικά την ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων και την επικοινωνιακή ικανότητα (Krashen, 1985).

Το eTwinning προάγει τη συνεργατική μάθηση (Ciston, 2014), τη διαπολιτισμική αλληλεπίδραση και την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς επίσης θέτει στο επίκεντρο τη μαθητοκεντρική προσέγγιση της διδασκαλίας μέσα από πρακτικές collaborative learning και project-based learning (Kearney, 2016). Ιδιαίτερα στη διδασκαλία ξένων γλωσσών, η επικοινωνία με συνομηλίκους από άλλες χώρες οδηγεί στην ανάπτυξη της επικοινωνιακής ικανότητας.

Μεθοδολογική προσέγγιση

Οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν με συνομηλίκους από την Ελλάδα καθώς επίσης και από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, να παρουσιάσουν τον εαυτό τους στη γερμανική γλώσσα και να ανταλλάξουν πληροφορίες σχετικά με τα ενδιαφέροντα, τα χόμπι, τις συνήθειες και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της καθημερινής τους ζωής. Οι δραστηριότητες σχεδιάστηκαν σύμφωνα με τις αρχές της βιωματικής, συνεργατικής (Smith, 1996) και διαπολιτισμικής μάθησης (Banks, 2008), με έμφαση στη συμμετοχή, την αλληλεπίδραση και τη συνεργασία (Smith, 1996) μέσα από πρακτικές experiential learning και collaborative learning. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν με τρόπο που να συνδέεται ουσιαστικά με τη διδακτέα ύλη του μαθήματος των Γερμανικών ως δεύτερης ξένης γλώσσας, με τη χρήση γλωσσικών δομών και λεξιλογίου ήδη οικεία στους μαθητές/-τριες, ώστε η μαθησιακή διαδικασία να είναι περισσότερο κατανοητή και αυθεντική. Μέσω της πλατφόρμας eTwinning και του ψηφιακού εργαλείου Padlet, οι μαθητές/-τριες συμμετείχαν σε δραστηριότητες γνωριμίας, ανάρτησαν πληροφορίες για τα ενδιαφέροντά τους, αντάλλαξαν απόψεις και συνεργάστηκαν με μαθητές/-τριες από το εξωτερικό σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον μάθησης. Επιπλέον, έλαβαν μέρος σε διαδικτυακές συναντήσεις με συνεργαζόμενα σχολεία και αξιοποίησαν ποικίλα ψηφιακά εργαλεία επικοινωνίας και συνεργασίας. Το πρόγραμμα βασίστηκε σε μαθητοκεντρικές και ομαδοσυνεργατικές προσεγγίσεις, με στόχο τη δημιουργική συμμετοχή των μαθητών/-τριών, την αυθεντική επικοινωνία και τη συνεργασία μέσα από πρακτικές student-centered learning και collaborative learning. Μέσω της συστηματικής επικοινωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων με συνομηλίκους από άλλες χώρες, οι μαθητές/-τριες είχαν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν τη γερμανική γλώσσα σε πραγματικά επικοινωνιακά πλαίσια και να εκφραστούν δημιουργικά, ιδιαίτερα σημαντικά στη σύγχρονη παιδαγωγική και διδασκαλία των ξένων γλωσσών (Vygotsky, 1978· Krashen, 1985· Kearney, 2016· Vuorikari et al., 2022).

Οι μαθητές/-τριες χρησιμοποίησαν τη γερμανική γλώσσα σε αυθεντικά επικοινωνιακά πλαίσια μέσω πρακτικών authentic communication και collaborative learning, γεγονός που ενίσχυσε το κίνητρο συμμετοχής και την ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων (Krashen, 1985· Lázár, 2015). Παράλληλα, εφαρμόστηκε μαθητοκεντρική και ομαδοσυνεργατική προσέγγιση, βασισμένη στις αρχές της κοινωνικοπολιτισμικής θεωρίας της μάθησης και της social interaction (Vygotsky, 1978).

Επιπλέον, το πρόγραμμα προώθησε τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και την ευρωπαϊκή συνεργασία, καθώς οι μαθητές/-τριες γνώρισαν διαφορετικούς πολιτισμούς, αντάλλαξαν εμπειρίες και ανέπτυξαν στάσεις σεβασμού, αποδοχής και συνεργασίας (European Commission, 2022). Τέλος, η συστηματική κοινοποίηση των δράσεων στην ιστοσελίδα του σχολείου πληροφόρησε τη σχολική μονάδα για το σύνολο των δράσεων και τους στόχους του εν λόγω προγράμματος.

Περιγραφή και υλοποίηση των δραστηριοτήτων του προγράμματος

Το πρόγραμμα περιελάμβανε ποικίλες συνεργατικές και διαδραστικές δραστηριότητες, οι οποίες οργανώθηκαν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων σχολείων. Πραγματοποιήθηκαν διαδικτυακές συναντήσεις (online meetings), κατά τις οποίες οι μαθητές/-τριες είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν, να παρουσιάσουν τον εαυτό τους και να επικοινωνήσουν στη γερμανική γλώσσα. Δημιουργήθηκαν ψηφιακά προφίλ και σύντομα βιογραφικά (Steckbriefe), ενώ οι μαθητές/-τριες αντάλλαξαν πληροφορίες σχετικά με τα επαγγέλματα, τα χόμπι και την οικογένειά τους. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν δραστηριότητες συνεργατικής χαρτογράφησης μέσω ψηφιακής πινακίδας και διαδραστικού χάρτη (Pinwand-Landkarte), καθώς και διαγωνισμός δημιουργίας λογοτύπου (Logo-Wettbewerb) για το πρόγραμμα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ασφαλή συμμετοχή των μαθητών/-τριών, με την εξασφάλιση γονικής συναίνεσης (Elternerlaubnis), ενώ όλες οι δραστηριότητες ενίσχυσαν τη συνεργασία, την επικοινωνία, τη δημιουργικότητα και την ανάπτυξη γλωσσικών και ψηφιακών δεξιοτήτων.

Το πρόγραμμα Deutsch in der Grundschule βασίστηκε σε πρακτικές που έκαναν τη μάθηση της γερμανικής γλώσσας πιο ευχάριστη για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η επικοινωνία με συνομηλίκους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς οι μαθητές/τριες είχαν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν τα γερμανικά σε πραγματικές συνθήκες επικοινωνίας. Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων βοήθησε τους μαθητές να εκφραστούν δημιουργικά και να συνεργαστούν αποτελεσματικά. Παράλληλα, τα εκπαιδευτικά παιχνίδια και κουίζ ενίσχυσαν το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή τους στο μάθημα.

Για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων αξιοποιήθηκε ένα ευρύ φάσμα ψηφιακών εργαλείων και εφαρμογών, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από τους μαθητές/τριες. Οι διαδικτυακές συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω της πλατφόρμας Zoomκαι της πλατφόρμας e Twinning, ενώ για την οργάνωση και διάχυση του εκπαιδευτικού υλικού χρησιμοποιήθηκαν τα Padlet και Wakelet. Οι μαθητές/-τριες κατασκεύασαν οπτικό υλικό με το Canva, ενώ ανέπτυξαν τη δημιουργικότητά τους μέσω του AutoDraw και του ChatterPix Kids, υλοποίησαν πρωτότυπα ψηφιακά έργα και διαδραστικές παρουσιάσεις. Παράλληλα, κατασκευάστηκαν εκπαιδευτικά παιχνίδια και δραστηριότητες μέσω των εφαρμογών Kahoot, Educaplay και Bamboozle, τα οποία ενίσχυσαν τη συμμετοχή, τη συνεργασία και το ενδιαφέρον των μαθητών/-τριών. Η χρήση των παραπάνω εργαλείων προώθησε τη συνεργατική και βιωματική μάθηση σε ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον.

Συμμετέχοντες και σχολεία

Οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ήταν ηλικίας 11–13 ετών και φοιτούσαν στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου. Όλοι/-ες διδάσκονταν τη γερμανική γλώσσα ως δεύτερη ξένη γλώσσα και βρίσκονταν σε αρχικό στάδιο εκμάθησης, με επίπεδο γλωσσομάθειας Α1 σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες (CEFR). Οι γλωσσικές τους δεξιότητες τους επέτρεπαν να επικοινωνούν σε απλές καθημερινές περιστάσεις, να παρουσιάζουν τον εαυτό τους, την οικογένεια, τα ενδιαφέροντα και τις καθημερινές τους δραστηριότητες, καθώς και να κατανοούν και να παράγουν σύντομα και απλά κείμενα. Η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα προσέφερε αυθεντικές ευκαιρίες χρήσης της γερμανικής γλώσσας.

Ιδρύτρια και συντονίστρια του προγράμματος ήταν η Βαλαβάνη Χριστίνα από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας, ενώ στο πρόγραμμα συμμετείχαν οι ακόλουθοι εκπαιδευτικοί και σχολικές μονάδες:

 Πίνακας 1: Συμμετέχοντες Εκπαιδευτικοί και  Σχολεία Εσωτερικού και Εξωτερικού

Αποτύπωση των Αποτελεσμάτων

Η συμμετοχή των μαθητών/-τριών στο πρόγραμμα είχε ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα τόσο στο γλωσσικό όσο και στο κοινωνικοσυναισθηματικό επίπεδο. Οι μαθητές/-τριες χρησιμοποίησαν τη γερμανική γλώσσα μέσω πρακτικών authentic communication, γεγονός που ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση, το ενδιαφέρον και το κίνητρό τους για το μάθημα των Γερμανικών. Παράλληλα, μέσα από τη συμμετοχή τους σε συνεργατικές και ψηφιακές δραστηριότητες (collaborative learning και digital collaboration), ανέπτυξαν ψηφιακές και επικοινωνιακές δεξιότητες, εξοικειώθηκαν με εργαλεία συνεργασίας και διαδικτυακής επικοινωνίας, καλλιέργησαν τη συνεργατικότητα και την ομαδικότητα, ενώ παράλληλα γνώρισαν στοιχεία διαφορετικών πολιτισμών. Ιδιαίτερα σημαντική εμπειρία αποτέλεσαν οι διαδικτυακές συναντήσεις με μαθητές από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς έδωσαν στους μαθητές/-τριες τη ευκαιρία για συνεργασία ζωντανά σε ένα αυθεντικό περιβάλλον μάθησης.

Διάχυση προγράμματος και ερμηνεία αποτελεσμάτων

Οι δράσεις του προγράμματος κοινοποιήθηκαν συστηματικά στην ιστοσελίδα του σχολείου, με άμεσο στόχο τη διάχυση των αποτελεσμάτων και την ενημέρωση της σχολικής μονάδας/κοινότητας. Ενδεικτικά παρουσιάζονται οι ακόλουθες αναρτήσεις:

• 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας – Δράση eTwinning 1
• 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας – Δράση eTwinning 2
• 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας – Δράση eTwinning 3
• 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Καλλικράτειας – Δράση eTwinning 4
• 1ο Δημοτικό Σχολείο Λαγκαδά Deutsch in der Grundschule – eTwinning (Ιστοσελίδα σχολείου, 12/05/2026)
• Δράσεις από το φετινό πρόγραμμα  e twinning που πραγματοποίησε το τμήμα Στ’2 στο μάθημα των γερμανικών – 18ο Δημοτικό Σχολείο Σταυρούπολης

καθώς και πολλές ακόμη δράσεις που δημοσιεύθηκαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος.

Μέσα από το πρόγραμμα αναδείχθηκε η αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας, με το eTwinning να αποδεικνύεται ένα εξαιρετικό εργαλείο για την ενδυνάμωση της μάθησης. Η επαφή των μαθητών/-τριών με τη γερμανική γλώσσα τόνωσε την αυτοπεποίθηση και την ενεργό εμπλοκή τους.

Η ενσωμάτωση των δράσεων του έργου στο ωρολόγιο πρόγραμμα μετέτρεψε το μάθημα σε μια βιωματική και συνεργατική εμπειρία. Παράλληλα, η αξιοποίηση της τεχνολογίας βοήθησε τους μαθητές να α αποκτήσουν πολύτιμες δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού.

Το έργο αυτό συνδέεται στενά με τις αρχές της Επικοινωνιακής Προσέγγισης στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών (Communicative Language Teaching), σύμφωνα με την οποία η γλώσσα κατακτάται αποτελεσματικότερα όταν χρησιμοποιείται σε αυθεντικές περιστάσεις επικοινωνίας (Richards & Rodgers, 2014). Οι μαθητές έμαθαν τη Γερμανική γλώσσα μέσω δραστηριοτήτων που τους έκαναν να τη χρησιμοποιήσουν για να εκφραστούν, να συνεργαστούν και να αλληλεπιδράσουν. Αυτό τους βοήθησε να νιώσουν πιο κινητοποιημένοι να μάθουν, να συμμετάσχουν ενεργά και να πιστέψουν στον εαυτό τους όταν μιλούσαν τη ξένη γλώσσα. Η συνεργασία με άλλους μαθητές και εκπαιδευτικούς από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες έκανε τις δραστηριότητες να φαίνονται πραγματικές και να ενισχύουν την κατανόηση των διαφορετικών πολιτισμών. Αυτό βοήθησε τους μαθητές να γίνουν πιο ανοιχτοί και να κατανοήσουν την Ευρώπη καλύτερα.

Γενικά Συμπεράσματα

Το πρόγραμμα «Deutsch in der Grundschule» αποτέλεσε μία επιτυχημένη παιδαγωγική πρακτική που συνέβαλε ουσιαστικά στην ενίσχυση της γλωσσικής μάθησης, της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και της ψηφιακής εγγραμματοσύνης των μαθητών/-τριών.

Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το eTwinning, ενισχύει τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία μεταξύ σχολείων διαφορετικών χωρών, καθώς επίσης παρέχει πολύτιμες εμπειρίες σε μαθητές/-τριες και εκπαιδευτικούς. Η αξιοποίηση αντίστοιχων δράσεων στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της ενεργητικής συμμετοχής.

Αναφορές

Οδηγίες και υπόδειγμα μορφοποίησης άρθρων WELCOME – The eTwinning Digital Magazine.

Banks, J. A. (2008). An Introduction to Multicultural Education. Boston: Pearson.

Byram, M. (1997). Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. Clevedon: Multilingual Matters.

Ciston, S.  (2014). Building Teamwork Process Skills in Students. The Berkeley Teaching Blog.

European Commission. (2022). eTwinning and school collaboration in Europe. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2025 από τη διεύθυνση https://school-education.ec.europa.eu/en

Farrell, R. (2024). Navigating the Digital Transformation of Education: Insights from European Digital Education Initiatives. Education Sciences, 14(9). MDPI Education Sciences

Ferrari, A. (2013). DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe. Luxembourg: Publications Office of the European Union.

Kearney, C. (2016). eTwinning: Ten years on. Brussels: Central Support Service of eTwinning.

Krashen, S. (1985). The Input Hypothesis: Issues and Implications. London: Longman.

Lázár, I. (2015). Developing and Assessing Intercultural Communicative Competence. Strasbourg: Council of Europe Publishing.

Napal-Fraile, M., Zudaire, M. I., Pétursdóttir, S. & Pavlin, J. (2024). eTwinning in Science Learning: The Perspectives of Pre-service Primary School Teachers. European Journal of Educational Research, 13(4), 1555-1572. European Journal of Educational Research

OECD. (2023). OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing.

Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014):  Approaches and Methods in Language Teaching (3rd ed.). Cambridge University Press.

Smith, K. (1996). Cooperative Learning: Making ‘Groupwork’ Work. In T. Sutherland and C. Bonwell, Using Active Learning in College Classes: A Range of Options for Faculty. San Francisco: Jossey-Bass.

Stergaki, C., et al. (2025). The Contribution of eTwinning Projects to the Development of Linguistic, Communicative and Collaborative Skills. European Journal of Education and Pedagogy.

Vuorikari, R., Punie, Y., Gomez, S. C. & Van den Brande, G. (2016). DigComp 2.0: The Digital Competence Framework for Citizens. Luxembourg: Publications Office of the European Union.

Vuorikari, R. (2020). Digital competence: the vital 21st-century skill for teachers and students. European School Education Platform.

Vygotsky, L. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.